Jajka na miękko z grzankami z awokado i rzodkiewką
Składniki:
Chleb razowy 2 x kromka, 70 g
Awokado 0.5 x sztuka, 70 g
Rzodkiewka 8 x sztuka, 120 g
Sól 1 x szczypta, 0.3 g
Pieprz czarny 2 x szczypta, 0.6 g
Sok z cytryny 1 x łyżka, 6 g
Jajko 2 x sztuka, 100 g
Przygotowanie:
Wodę w garnku zagotować, delikatnie włożyć jajko i gotować ok 4 minuty. Pieczywo podgrzać w piekarniku. W międzyczasie awokado przekroić, wydrążyć miąższ łyżką, rozgnieść widelcem, doprawić sokiem z cytryny, odrobiną soli i pieprzem. Rzodkiewki umyć, pokroić w plastry. Na ciepłe kromki chleba nałożyć pastę z awokado i rzodkiewkę. Zjeść z jajkami na miękko.
II Śniadanie 11:00
Deser malinowo-kokosowy
Składniki:
Maliny 80 gramów
Jogurt naturalny 1 x małe opakowanie 150 g
Wiórki kokosowe 1 x łyżka 6 g
Przygotowanie:
Bezpośrednio przed podaniem połączyć jogurt z malinami i posypać wiórkami kokosowymi
Obiad 15:00
Zapiekany bakłażan z nadzieniem z mięsa mielonego, pieczarek i pomidorów
Składniki:
Bakłażan 1 x sztuka, 240 g
Pieczarki 3 x garść, 180 g
Cebula 1 x sztuka, 100 g
Pomidor 2 x sztuka, 340 g
Oliwa z oliwek 1 x łyżka, 10 g
Sól 1 x szczypta, 0.3 g
Pieprz czarny 1 x szczypta, 0.3 g
Papryka słodka w proszku 1 x szczypta, 0.3 g
Majeranek suszony 3 x szczypta, 1.5 g
Mięso mielone z indyka 80 x gram, 80 g
Kasza gryczana 3 x łyżka, 45 g
Przygotowanie:
Cebulę i pieczarki drobno pokroić i poddusić na rozgrzanej i natłuszczonej patelni (w razie potrzeby podlać wodą). Następnie dodać mięso mielone i podsmażać wszystko ok 7 minut. Doprawić przyprawami do smaku. Bakłażana przekroić na pół, oprószyć lekko solą i poczekać aż puści sok, po czym go opłukać. Wydrążyć łyżką miąższ. Pomidory pokroić i dodać do usmażonego mięsa. Dusić do momentu aż woda z pomidorów lekko odparuje. Następnie wypełnić bakłażany farszem i wstawić do rozgrzanego na 180 stopni piekarnika. Piec ok 40 minut . Podawać z ugotowaną kaszą.
Kolacja 19:00
Sałatka makaronowa z brokułami, pomidorem, słonecznikiem oraz serem typu feta
Składniki:
+ Makaron pełnoziarnisty 50 x gram, 50 g
+ Brokuł 4 x różyczka, 100 g
+ Sałata masłowa 5 x liść, 25 g
+ Pomidor 1 x sztuka, 170 g
+ Pestki słonecznika 1 x łyżka, 10 g
+ Pieprz czarny 1 x szczypta, 0.3 g
+ Bazylia suszona 1 x szczypta, 0.3 g
+ Ser typu feta 1,5 x plaster, 45 g
Przygotowanie:
Makaron ugotować al dente. Różyczki brokuła ugotować do miękkości (uważać aby nie rozgotować). Makaron wymieszać z brokułem, nasionami słonecznika, pokrojonym w plasterki pomidorem i porwaną na części sałatą. Wierzch posypać pokruszonym serem typu feta. Doprawić do smaku pieprzem i bazylią.
*UWAGA jest to tylko przykład jadłospisu, podana kaloryczność, rozkład posiłków w ciągu dnia itp. nie są uniwersalne i nie będą odpowiednie oraz bezpieczne dla każdego. Proszę mieć na uwadze, że kwestie te są bardzo indywidualne i zależą od wielu czynników.
Umów wizytę teraz - do dietetyka przyjmującego w naszym szpitalu
Wychodząc naprzeciw Państwa potrzebom i oczekiwaniom uruchamiamy rejestrację na szczepienie w naszym systemie. Naszym celem jest umożliwienie możliwie najkrótszej drogii do zarejestrowania się na szybki termin na szczepienie przeciwko COVID-19 w naszej placówce. Obecnie posiadamy szczepionki Pfizer. Ponadto możemy przyjąć również pacjentów na 2 dawkę szczepionki Pfizer jeśli zaszczepili się w 1 dawką w innym punkcie szczepień. Druga dawka może być podana po 21 dniach.
Jak zarejestrować się na szczepienie przez naszą stronę?
Szczepionka jest ogromną szansą na uodpornienie społeczeństwa na zakażenie SARS-CoV-2, zdobycie kontroli nad transmisją wirusa. Jest naszą nadzieją na powrót do normalności.
Z przyjemnością informujemy, iż Szpital Dworska uzyskał POZYTYWNĄ opinię Narodowego Funduszu Zdrowia (NFZ) i weźmie udział w Narodowym Programie Szczepień przeciwko wirusowi SARS-CoV-2. Celem Narodowego Programu Szczepień jest przeprowadzenie bezpiecznych i skutecznych szczepień wśród obywateli Polski. Obejmuje zakup odpowiedniej liczby szczepionek, ich dystrybucję, monitoring przebiegu i efektywności szczepienia oraz bezpieczeństwo Polaków.
Już niebawem będzie można rejestrować się na szczepienia ufundowane przez NFZ (szczepienia są NIEODPŁATNE) w Szpitalu Dworska. Planujemy stacjonarnie wykonywać 700 szczepień. Ruch osób zarejestrowanych na szczepienie będzie odbywał się w sposób minimalizujący tłoczenie się, bezpieczny zarówno dla personelu jak i dla osób poddawanych szczepieniom.
Jak wygląda szczepienie?
Szczepionki będą podawane domięśniowo. Schemat szczepienia obejmuje podanie 2 dawek w odstępie 6-12 tygodni w zależności od rodzaju szczepionki. Pełna ochrona immunologiczna pojawia się po 7 dniach od podania ostatniej dawki szczepionki. Szczepionka jest skuteczna tylko po przyjęciu dwóch dawek.
Jakiego typu szczepionki zakupiła Polska?
Istnieje wiele rodzajów szczepionek. Niezależnie jednak od sposobu działania szczepionki, każda z nich przechodzi staranne badania na szerokiej grupie populacyjnej i może być podana wyłącznie po dopuszczeniu do obrotu przez wyspecjalizowane instytucje.
Aktualnie do obrotu zostały dopuszczone 3 rodzaje szczepionek.
Wirusowe szczepionki wektorowe – nośnikami są zmodyfikowane wirusy, które po zmodyfikowaniu nie wywołują aktywnej choroby u człowieka. Wektory po wniknięciu do komórki człowieka tworzą wybrane białka wirusa, przeciwko któremu organizm ma skierować reakcję immunologiczną. Zaletą tego rodzaju szczepionek jest silna odpowiedź immunologiczna przy podaniu relatywnie niewielkiej dawki, brak możliwości wywołania choroby, bezpieczeństwo i duża stabilność.
Szczepionki mRNA – nośnikiem jest fragment informacji genetycznej mRNA wirusa, który po wniknięciu do komórki powoduje wytwarzanie jego białek. Białka te prezentowane są na powierzchni komórki, co skutkuje ich rozpoznaniem i zapamiętaniem przez układ immunologiczny. mRNA wirusa nie wnika do jądra komórkowego człowieka i nie wpływa w żaden sposób na materiał genetyczny osoby poddanej szczepieniu. Po wniknięciu do komórki mRNA ulega szybkiej degradacji. Zaletą szczepionek mRNA jest ich wysoka immunogenność, czystość produktu, brak konieczności stosowania adiuwantów, możliwość szybkiej produkcji dużej liczby dawek.
Szczepionki podjednostkowe „subunit” – nośnikiem są wyselekcjonowane i najbardziej immunogenne białka wirusowe. Po wstrzyknięciu ich do organizmu, dostają się do komórek prezentujących antygen, przez co wytwarzana jest specyficzna odpowiedź immunologiczna skierowana przeciwko związanym z białkiem antygenom. Zaletą jest wysoka swoistość szczepionki, lecz jej efektywność może być niższa w porównaniu do szczepionek nowej generacji opisanych powyżej.
Więcej informacji na temat szczepionek uzyskasz tutaj.
W poniższej tabeli zamieszczono jakie typy szczepionek zakupiła Polska, jakie są ich warunki przechowywania oraz droga podania.
Według stanu na 12 grudnia 2020 r. Komisja Europejska podpisała 6 umów zakupu z wyprzedzeniem na mocy porozumienia z dnia 10.08.2020 r. z: Astra Zeneca, Sanofi-GSK, Janssen Pharmaceutica NV/Johnson&ohnson, Pfizer/BioNTech, CureVac oraz Moderna.
Polska zdecydowała się na przystąpienie odpowiednio do 5 z tych umów: Astra Zeneca, Janssen Pharmaceutica NV/Johnson&ohnson, Pfizer/BioNTech, CureVac i Moderna. Aktualna liczba zakupionych dawek wynosi 62,06 mln.
W celu uniknięcia konieczności magazynowania szczepionek w ultra niskich temperaturach w punktach szczepień, szczepionki będą dostarczane z magazynów centralnych w partiach przewidzianych na kilka dni. Liczba szczepionek w transzy będzie dobrana tak, aby osoby poddawane szczepieniom mogły być zaszczepione z jednej partii obiema dawkami szczepionek, co jest zabezpieczeniem w razie nieterminowego dostarczenia szczepionek przez producenta.
Wypowiedzi ekspertów
Jeśli chcesz poznać opinie ekspertów i dowiedzieć się więcej na temat szczepień przeciwko Covid-19 - KLIKNIJ TUTAJ.
Kto i kiedy może się szczepić? – 4 etapy szczepień
Według rekomendacji Komitetów Doradczych ds. Szczepień w Wielkiej Brytanii, Kanadzie oraz Stanach Zjednoczonych, gdzie dopuszczono do realizacji programu szczepień przeciw COVID-19 szczepionkę mRNA firmy Pfizer/BioNTech, ustalono, że:
Przebycie COVID-19 nie jest przeciwwskazaniem do szczepień przeciw COVID-19.
Kwalifikacja do szczepienia przeciw COVID-19 nie wymaga wcześniejszej oceny poziomu przeciwciał przeciw SARS-CoV-2. Dodatni wynik poziomu przeciwciał nie stanowi przeciwwskazania do szczepień przeciw COVID-19.
Nie zaleca się szczepienia w trakcie leczenia immunosupresyjnego, z uwagi na to, że nie prowadzono badań klinicznych w tej grupie pacjentów.
Nie zaleca się szczepienia w okresie ciąży i karmienia piersią, z uwagi na to, że nie prowadzono badań klinicznych w tej grupie pacjentów.
ETAP 0
Według oficjalnych informacji udzielonych przez Szefa Kancelarii Prezesa Rady Ministrów Michała Dworczyka, pierwszą grupą osób, które w etapie 0 będą mogły skorzystać ze szczepień są:
pracownicy sektora ochrony zdrowia (w tym wykonujący indywidualną praktykę),
pracownicy Domów Pomocy Społecznej i pracownicy Miejskich Ośrodków Pomocy Społecznej,
personel pomocniczy i administracyjny w placówkach medycznych, w tym stacjach sanitarno-epidemiologicznych.
Rejestracja na szczepienie wyżej podanych grup zawodowych odbywa się do 20.12.2020 roku w 509 szpitalach węzłowych.
ETAP 1
W etapie I uruchomione zostaną szczepienia masowe w szpitalach rezerwowych w największych miastach – Warszawie, Łodzi, Krakowie, Poznaniu i Wrocławiu. Jak poinformował minister Michał Dworczyk na przełomie grudnia i stycznia będą zapadały decyzje o terminie uruchomienia dodatkowych punktów.
Szczepienia w etapie 1 będą skierowane do:
pensjonariuszy Domów Pomocy Społecznej oraz Zakładów Opiekuńczo-Leczniczych, pielęgnacyjno-opiekuńczych i innych miejsc stacjonarnego pobytu,
osób powyżej 60. roku życia,
służb mundurowych,
nauczycieli.
ETAP 2
Według przekazanych informacji etap 2 będzie obejmował osoby w wieku poniżej 60. roku życia z chorobami przewlekłymi zwiększającymi ryzyko ciężkiego przebiegu COVID-19, albo w trakcie diagnostyki i leczenia, wymagającego wielokrotnego lub ciągłego kontaktu z placówkami ochrony zdrowia lub osoby bezpośrednio zapewniające funkcjonowanie podstawowej działalności państwa i narażone na zakażenie ze względu na częste kontakty społeczne.
ETAP 3
W etapie 3 szczepieni będą przedsiębiorcy i pracownicy sektorów zamkniętych. Podczas tego etapu szczepione będą osoby powyżej 18 roku życia, które nie mają żadnych schorzeń zwiększających ryzyko ciężkiego przebiegu i zgonu z powodu COVID-19 i nie należą do żadnej z powyższej opisanych grup.
Rejestracja i skierowanie na szczepienie
W celu rejestracji na szczepienie należy posiadać skierowanie wystawione przez lekarza w systemie elektronicznym (e-skierowanie). Skierowanie będzie ważne 60 dni od daty jego wystawienia. Rejestracja także odbywać się będzie przez dedykowaną platformę.
Szpital Dworska we współpracy z Narodowym Funduszem Zdrowia zaprasza na szczepienia
Szpital Dworska jest pierwszym szpitalem w Polsce, który oferował testy płytkowe do wykrywania przeciwciał klasy IgG i IgM przeciw SARS-CoV-2. Kolejnym etapem było uruchomienie pierwszej w Polsce wysyłkowej sprzedaży testów płytkowych. Ponadto, wychodząc naprzeciw potrzebom naszych pacjentów zorganizowaliśmy dodatkowy punkt pobrań na genetyczny test PCR (namiot pobraniowy), a także jako pierwsi zaoferowaliśmy możliwość wysyłki testu PCR. Aktualnie w ofercie posiadamy pełną diagnostykę SARS-CoV-2 (testy płytkowe, PCR, wymazowe antygenowe) stacjonarnie i wysyłkowo. Nową opcją cieszącą się dużym zainteresowaniem jest także mobilny punkt pobrańCovidBus, krążący w miejscowościach województwa małopolskiego.
Przebadaliśmy tysiące pacjentów i zyskaliśmy ogromne doświadczenie, nie tylko medyczne, ale także organizacyjno-logistyczne. Dzięki temu wiemy jak zapewnić optymalne warunki sanitarno-epidemiologiczne dla personelu, pacjentów i osób z ogółu ludności.
Misją szpitala jest pomoc w bezpiecznym zaszczepieniu jak największej ilości osób.
Pamiętaj, warto się szczepić by chronić życie swoje i innych.
Zabieg usunięcia woreczka żółciowego jest aktualnie jedną z częściej wykonywanych operacji chirurgicznych. Bez względu na fakt czy jest wykonywany laparoskopowo czy metodą klasyczną, kluczowym jest wdrożenie spersonalizowanej diety po wycięciu woreczka żółciowego (cholecystektomii). Dieta po usunięciu woreczka (pęcherzyka) żółciowego powinna być oparta o zasady diety lekkostrawnej, niskotłuszczowej. Jak wynika z danych literaturowych – utrzymanie odpowiednich zasad diety po operacji warunkuje skrócenie czasu hospitalizacji i szybszy powrót do zdrowia.
W poniższym artykule nasz dietetyk kliniczny mgr Dominika Grońska przedstawi najważniejsze zasady diety po usunięciu pęcherzyka żółciowego. Aby uzyskać konkretny jadłospis uwzględniający Twoje smakowe preferencje, aktualną masę ciała oraz obecność schorzeń współistniejących, umów się na wizytę - link znajdziesz poniżej.
Umów wizytę teraz - do dietetyka przyjmującego w naszym szpitalu
Uznaje się, że do powszechnych przyczyn usunięcia woreczka żółciowego należy kamica pęcherzyka żółciowego. Z reguły kamica żółciowa przebiega bezobjawowo. W populacji zachodniej diagnoza kamicy żółciowej jest stawiana u ok. 15-20% osób i występuje prawie 4 razy częściej w populacji kobiet.
Charakterystycznym objawem kamicy pęcherzyka żółciowego jest kolka żółciowa, która manifestuje się bardzo silnym i stałym bólem w środkowym nadbrzuszu oraz za mostkiem i poniżej prawego łuku żebrowego. Ponadto często ból promieniuje w kierunku pleców i prawego barku. Wśród innych objawów wyróżnia się m.in.: wzdęcia powłok brzusznych, biegunki, zmianę konsystencji stolca, nudności i wymioty.
Do innych przyczyn wystąpienia kamieni żółciowych należy zaliczyć: podeszły wiek, czynniki genetyczne i etniczne, brak aktywności fizycznej, otyłość, niektóre leki (klofibrat, IPP), stosowanie żywienia pozajelitowego, diagnozę cukrzycy czy zespołu metabolicznego w wywiadzie, zachodni model żywienia (zwiększone spożycie tłuszczu, węglowodany przetworzone i mała ilość błonnika pokarmowego, zbyt obfite posiłki np. śniadanie, kolacja, wysoki poziom spożycia mięsa, głównie czerwonego).
Objawy ze strony układu pokarmowego po wycięciu woreczka żółciowego
Zespół po cholecystektomii (po usunięciu woreczka żółciowego)
Zespół po usunięciu woreczka żółciowego charakteryzuje się występowaniem m.in objawów takich jak:
wymioty,
mdłości,
bóle brzucha,
kolki,
zaparcia,
biegunki,
uczucia pełności w jamie brzusznej,
wzdęcia,
gazy jelitowe
nietolerancje pokarmów zawierających tłuszcz.
Nieprzyjemne objawy po usunięciu woreczka żółciowego występują u prawie 5–40% pacjentów poddanych operacji. Jak wynika z badań, zaobserwowano związek między cholecystektomią a niealkoholowym stłuszczeniem wątroby, zespołem metabolicznym i marskością wątroby, co tylko podkreśla kluczową rolę opieki dietetycznej w tym okresie.
Co jeść po usunięciu woreczka żółciowego? Zasady diety po cholecystektomii
Dieta po cholecystektomii powinna być bogata w produkty i potrawy o działaniu przeciwzapalnym i dostarczać wszystkich witamin i składników mineralnych do organizmu.
Rekomendacje dietetyczne po usunięciu woreczka (pęcherzyka) żółciowego – podstawowe informacje
Podstawową zasadą w początkowym okresie leczenia jest zastosowanie diety normokalorycznej (niekiedy z niewielkim deficytem energetycznym), niskotłuszczowej, z mniejszą niż 200 mg dziennie podażą cholesterolu.
Ile posiłków dziennie należy jeść podczas diety po operacji woreczka żółciowego?
Jadłospis po usunięciu woreczka żółciowego powinien zawierać 4-5 posiłków, małych objętościowo i zawierać produkty i posiłki (potrawy) dozwolone w czasie stosowania diety lekkostrawnej, niskotłuszczowej, tak aby dostarczyć do organizmu podstawowe składniki odżywcze.
Jakie produkty można jeść po operacji? Czy trzeba ograniczyć spożycie tłuszczu po cholecystektomii?
Jak wynika z badania Park i in. pacjenci, którzy nie stosowali zasad diety z ograniczeniem tłuszczu, częściej miewali epizody biegunek po cholecystektomii. Stąd kluczowym po usunięciu pęcherzyka żółciowego jest ograniczenie spożycia tłuszczu i jego równomierny rozkład na poszczególne posiłki w ciągu dnia do ilości tolerowanych przez pacjenta.
W jaki sposób przygotowywać produkty?
Ponadto ważnym jest stosowanie odpowiednich technik przyrządzania posiłków i potraw, takich jak: gotowanie w wodzie, na parze czy duszenie. Zaleca się wykluczenie spożycia potraw smażonych (np. smażonego mięsa czy ziemniaków).
Dieta płynna, półpłynna po operacji pęcherzyka żółciowego - jak długo stosować?
Często bezpośrednio po usunięciu pęcherzyka żółciowego zalecanym jest spożycie posiłków w formie płynnej lub półpłynnej np. zupa krem, koktajl lub żywność specjalnego przeznaczenia medycznego (ONS/FSMP).
Jadłospis po operacji woreczka żółciowego - kolejne tygodnie
W kolejnych miesiącach po usunięciu woreczka kluczowym jest stopniowe zwiększanie podaży tłuszczu w zależności od indywidualnej tolerancji pacjenta. Dodatkowo warto pamiętać o podaży białka (zwierzęce i roślinne) i węglowodanów złożonych (tolerowane produkty pełnoziarniste, warzywa i owoce) w ilości wyliczonej indywidualnie dla pacjenta. Należy wykluczyć alkohol i inne używki. Docelowo dobrze jest wprowadzić do stylu życia, zdrowe nawyki żywieniowe, a swoją dietę opierać na zasadach przeciwzapalnej diety śródziemnomorskiej.
Przykłady produktów, które można jeść po operacji woreczka:
Uwaga - aby zapewnić dobre samopoczucie oraz w sposób optymalny dostarczyć organizmowi wszystkich składników odżywczych, konieczne jest ułożenie jadłospisu przez doświadczonego dietetyka klinicznego. Specjalista określi, co najlepiej jeść na śniadanie, obiad i kolację oraz jakie przekąski będą bezpieczne dla osoby po usunięciu pęcherzyka żółciowego. Wczesny okres po operacji wycięcia woreczka żółciowego wymaga szczególnego podejścia dietetycznego. Obserwując objawy ze strony układu pokarmowego, wspólnie z dietetykiem ustalane jest przejście kolejnych etapów diety - w tym rozpoczęcie spożywania produktów stałych, poszerzenie diety o dodatkowe potrawy, konkretne warzywa i owoce oraz rodzaje mięsa.
Przepisy na obiad po operacji woreczka
Podczas konsultacji dietetycznej otrzymasz przykładowe przepisy na obiad, które pozwolą Ci bezpiecznie przejść rekonwalescencję po operacji. Przepisy na konkretne dania mogą być wspólnie modyfikowane z dietetykiem tak, aby przygotowane posiłki były nie tylko zdrowe, ale również smaczne (szczególnie dla mężczyzny, który "musi czuć się pojedzony"). Dietetyk poradzi, jakie przyprawy i zioła można dodawać dla smaku i w którym tygodniu po operacji. Dowiesz się również, z jakich potraw i produktów należy zrezygnować całkowicie, aby nie wywoływać nieprzyjemnych bólów brzucha.
Czy po operacji woreczka zaleca się stosowanie suplementów diety?
Często ważnym po usunięciu woreczka żółciowego jest wdrożenie suplementacji pre/probiotykami, w szczególności w przypadku wystąpienia biegunki, oraz witaminami rozpuszczalnymi w tłuszczach (A, D, E, K), jeśli ich podaż musiała zostać ograniczona, co również wiąże się z ograniczeniem spożycia tłuszczu.
Czy po operacji pęcherzyka żółciowego można pić kawę i mocną czarną herbatę?
Po zabiegu wskazane jest trwałe odstawienie lub ograniczenie spożycia mocnej kawy i herbaty, Jeżeli nie wyobrażasz sobie życia bez smaku "małej czarnej" o poranku, skonsultuj to ze swoim dietetykiem. Niektóre osoby mogą tolerować rozsądne ilości słabej kawy czy herbaty, wypijanej głównie dla smaku. Kluczowe jest obserwowanie objawów i stopniowe wdrażanie kawy, herbaty w ciągu kolejnych tygodni diety.
Ile trwa dieta po operacji woreczka?
Pewne zalecenia dietetyczne muszą być utrzymywane do końca życia. Inne ograniczenia co do diety obejmują jedynie kilka pierwszych tygodni i miesięcy po zabiegu cholecystektomii. Zalecenia mogą różnić się zależnie od konkretnej osoby i jej stanu zdrowia.
Dieta po usunięciu woreczka żółciowego - podsumowanie informacji
Podsumowując, u pacjentów po operacji wycięcia woreczka żółciowego kluczowym jest wdrożenie spersonalizowanej opieki żywieniowej, która uwzględnia zasady diety lekkostrawnej niskotłuszczowej z ograniczoną zawartością cukrów prostych, kawy, błonnika pokarmowego (produkty pełnoziarniste, kasza, makaron, warzywa czy owoce), potraw ostrych, kwaśnych czy wzdymających (potrawy na bazie grochu czy fasoli). Jednak spożywane posiłki jak i niekiedy konieczna suplementacja probiotyków i witamin, powinna być dostosowana indywidualnie do pacjenta po konsultacji z lekarzem oraz dietetykiem klinicznym.
Dieta po operacji woreczka żółciowego - umów wizytę
Zapisz się na konsultację dietetyczną już dzisiaj. Nauczę Cię jak jeść po usunięciu pęcherzyka żółciowego, aby dostarczyć do organizmu wszystkie niezbędne składniki odżywcze. Dieta po usunięciu woreczka żółciowego wcale nie musi być nudna!
Umów wizytę teraz - do dietetyka przyjmującego w naszym szpitalu
Chemioterapia to leczenie farmakologiczne, które polega na podawaniu leków przeciwnowotworowych. Te substancje mają na celu niszczenie komórek nowotworowych, ale mogą również wpływać na zdrowe komórki szybko dzielące się, co może prowadzić do działań niepożądanych, takich jak np. biegunki, zaparcia, wymioty, nudności, brak apetytu czy obrzęki limfatyczne.
Żywienie podczas chemioterapii odgrywa kluczową rolę w utrzymaniu sił i wspieraniu organizmu w walce z chorobą nowotworową.
Żywienie czasie chemioterapii - umów wizytę u dietetyka klinicznego i uzyskaj indywidualny jadłospis
Dolegliwości ze strony układu pokarmowego podczas chemioterapii
Najczęstsze dolegliwości ze strony układu pokarmowego podczas chemioterapii to:
Nudności i wymioty, które mogą występować zarówno przed, w trakcie, jak i po chemioterapii. Mogą być one wywołane przez umiejscowienie nowotworu, a także mogą stanowić skutki uboczne chemioterapii.
Biegunka to częste występowanie luźnych stolców, które wynika z negatywnego oddziaływania chemioterapii na komórki jelitowe.
Zaparcia związane z działaniem leków przeciwnowotworowych.
Niektóre leki stosowane podczas chemioterapii skutkują podrażnieniem błony śluzowej jelit, co może prowadzić do uczucia dyskomfortu lub bólu brzucha.
Chemioterapia czasami wpływa na zmysł smaku, prowadząc do zmiany preferencji smakowych.
Niektórzy pacjenci doświadczają zmniejszonego apetytu podczas leczenia, co często prowadzi do niedożywienia.
Niektóre leki mogą prowadzić do owrzodzeń w jamie ustnej, co utrudnia połykanie.
Istotne jest, aby pacjenci zgłaszali wszelkie dolegliwości ze strony układu pokarmowego lekarzowi, ponieważ istnieją różne strategie łagodzenia objawów, w tym leki przeciwwymiotne, leki przeciwbiegunkowe, suplementy i zmiany w diecie, które mogą poprawić jakość życia w trakcie chemioterapii.
Dieta w chemioterapii - najważniejsze zasady
Poniżej znajdują się ogólne zalecenia dotyczące żywienia w okresie chemioterapii:
Prawidłowo zbilansowana dieta
Stawiaj na zrównoważoną dietę, bogatą w różnorodne składniki odżywcze, takie jak białko, węglowodany, tłuszcze, witaminy i minerały. Zadbaj o kompozycję posiłków.
Dobre źródła białka
Wprowadź do diety źródła wysokiej jakości białka, takie jak drób, chude ryby, jaja, orzechy, nasiona i pestki (jeśli tolerujesz, najlepiej w formie mielonej) oraz chudy nabiał np. jogurty typu islandzkiego. Białko wspomaga regenerację tkanek, co jest istotne podczas chemioterapii. Ponadto zapobiega utracie masy mięśniowej, zmniejszając ryzyko tzw. sarkopenii.
Warzywa i owoce
Jeśli tolerujesz, to spożywaj różnorodne warzywa i owoce, aby dostarczyć organizmowi witaminy, minerały i przeciwutleniacze. Staraj się wybierać produkty o intensywnych kolorach, co często oznacza wyższą zawartość składników odżywczych. Jednak jeśli pojawiają się skutki uboczne leczenia np. biegunki czy wymioty, wówczas wybieraj warzywa i owoce po obróbce termicznej, w formie musów i przecierów.
Błonnik
Dbaj o odpowiednią ilość błonnika w diecie, który wspomaga pracę układu pokarmowego. Jest bardzo pomocny w przypadku zaparć wywołanych m.in.: przewlekłym stosowaniem opioidów. Znajdziesz go w pełnoziarnistych produktach zbożowych, warzywach, owocach i strączkach.
Unikaj potraw o silnym zapachu lub smaku
W przypadku występowania mdłości lub zaburzeń smaku, unikaj potraw o intensywnym zapachu np. czarna kawa, aromatyczne potrawy czy czekolada. Warto eksperymentować z różnymi smakami i teksturami, aby znaleźć coś, co będzie akceptowalne podczas leczenia.
Płyny
Pamiętaj o odpowiednim nawodnieniu organizmu. Spożywaj wystarczającą ilość płynów, preferując wodę niegazowaną, herbatę np. czarną czy owocową, kawę zbożową, rozcieńczone wodą soki owocowe czy napar z rumianku lub melisy. Odpowiednie nawodnienie przed i po cyklu chemioterapii zmniejsza ryzyko występowania skutków ubocznych.
Małe, częste posiłki
Spożywaj mniejsze posiłki, ale częściej. To może pomóc w zapobieganiu uczuciu pełności, które czasem towarzyszy chemioterapii.
Suplementacja
W razie potrzeby skonsultuj się z lekarzem lub dietetykiem klinicznym onkologicznym w sprawie ewentualnej suplementacji witamin i minerałów.
Dieta przy chemioterapii - podsumowanie
Żywienie w chemioterapii polega na stosowaniu odpowiedniej diety, która wspiera organizm w walce z chorobą oraz pomaga w zmniejszaniu skutków ubocznych terapii. Dieta w chemioterapii powinna być zbilansowana, bogata w składniki odżywcze, aby wspomagać układ odpornościowy i zapewnić organizmowi niezbędne substancje potrzebne do regeneracji tkanek oraz do walki z chorobą. Ponadto ważne jest unikanie żywności, która może nasilać dolegliwości, takie jak mdłości czy biegunki, oraz regularne spożywanie posiłków w mniejszych ilościach, ale częściej, jeśli apetyt jest zmniejszony. W niektórych przypadkach lekarz może zalecić suplementy diety, aby uzupełnić niedobory składników odżywczych.
Konsultacja z dietetykiem
Zawsze warto skonsultować się z dietetykiem specjalizującym się w onkologii, aby dostosować dietę do indywidualnych potrzeb i ewentualnych skutków ubocznych terapii.
Pamiętaj, że każdy jest inny, dlatego ważne jest dostosowanie zaleceń żywieniowych do indywidualnych potrzeb i tolerancji. Regularny kontakt z zespołem medycznym, a w tym dietetykiem onkologicznym, może być kluczowy w osiągnięciu optymalnego stanu odżywienia podczas chemioterapii.
Żywienie w trakcie chemioterapii - umów wizytę u dietetyka klinicznego, który przygotuje dietę dopasowaną do Twoich preferencji
Choroba Hashimoto to przewlekłe zapalenie tarczycy o podłożu autoimmunologicznym. W wyniku zaburzeń czynności układu odpornościowego produkowane są przeciwciała skierowane przeciwko własnej tarczycy. Gruczoł tarczowy wydziela coraz mniej tyroksyny oraz trójjodotyroniny - hormonów odpowiedzialnych m.in. za regulację metabolizmu. Choroba Hashimoto jest jedną z najczęstszych przyczyn niedoczynności tarczycy. Można się również spotkać z terminem „limfocytarne zapalenie tarczycy” – jest to związane z obecnością rozlanych limfocytarnych nacieków zapalnych w obrębie miąższu tarczycy. Wraz z postępem choroby pojawiają się coraz bardziej rozległe ogniska włóknienia z jednoczesnym zanikiem miąższu tarczycy. Proces ten jest przewlekle postępujący i trwa latami. Warto zaznaczyć, że tarczyca w przebiegu zapalenia Hashimoto nie boli. Choroba Hashimoto może natomiast dawać objawy związane z zaburzeniami czynności tarczycy. W razie ich wystąpienia należy skonsultować się z lekarzem endokrynologiem, który przeprowadzi diagnostykę, ustali rozpoznanie i zaproponuje odpowiednie leczenie.
Umów wizytę teraz - do lekarza zajmującego się leczeniem choroby Hashimoto w naszym szpitalu
dr n. med. Dorota Roztoczyńska - spec. endokrynolog, pediatra
W początkowym okresie choroba Hashimoto może nie dawać objawów typowych dla niedoczynności tarczycy. U wielu pacjentów najpierw występuje przemijająca łagodna nadczynność tarczycy, której przykładowe objawy to: nadmierna pobudliwość nerwowa, nasilone pocenie się, uderzenia gorąca, uczucie kołatania serca. Krótkotrwała nadczynność tarczycy może wynikać z inicjalnej destrukcji miąższu i zwiększonego uwalniania hormonów z uszkodzonej tkanki. Następnie występuje bezobjawowy okres, w którym poziom hormonów tarczycy pozostaje w normie. W kolejnych miesiącach zespół Hashimoto rozwija się w kierunku typowej niedoczynności tarczycy. Gruczoł tarczycowy ulega stopniowej degradacji – dochodzi do zaniku komórek pęcherzykowych gruczołu tarczowego. Niedobór tyroksyny i trójjodotyroniny skutkuje pojawieniem się objawów: uczucia ciągłego zmęczenia, senności, częstych stanów depresyjnych, suchości skóry, uczucia zimna oraz zwiększenia masy ciała. Z powodu spowolnienia perystaltyki jelit, osoba z zespołem Hashimoto może cierpieć na przewlekłe zaparcia. U niektórych pacjentów występuje się tzw. obrzęk śluzowaty, najbardziej uwidoczniony w okolicach twarzy. Kobiety z chorobą Hashimoto częściej zgłaszają zaburzenia miesiączkowania. Nasilenie wyżej wymienionych objawów zależy od stopnia niedoboru hormonów tarczycy i czasu trwania choroby Hashimoto. Długotrwale nieleczona niedoczynność tarczycy może skutkować niepłodnością, rozwojem chorób układu sercowo-naczyniowego, a w skrajnych przypadkach może nawet prowadzić do zagrażającego życiu przełomu hipometabolicznego. Oprócz globalnych objawów wynikających z zaburzeń uwalniania hormonów tarczycy, mogą być także zauważalne objawy miejscowe, związane ze zmianami w objętości gruczołu tarczowego. Klasyczny zespół Hashimoto prowadzi do powiększenia się gruczołu tarczowego i wytworzenia tzw. wola. Obwód szyi ulega zwiększeniu. W przypadku ucisku dużego wola na sąsiadujące struktury, mogą pojawiać się trudności w przełykaniu oraz uczucie rozpierania w okolicach szyi. Zapalenie tarczycy Hashimoto może przybierać także postać zanikową – nie obserwuje się wtedy typowego wola tarczycowego.
Zapalenie tarczycy Hashimoto – przyczyny
Choroba autoimmunologiczna Hashimoto może rozwinąć się w każdym wieku, nawet u dzieci. Największy odsetek zachorowań obserwuje się w wieku 45-65 lat. Kobiety chorują nawet 10-20 razy częściej niż mężczyźni, co może być związane z udziałem estrogenów w patogenezie zaburzeń układu odpornościowego. Zapalenie tarczycy Hashimoto może mieć podłoże genetyczne. W przypadku rodzinnego występowania choroby Hashimoto u członków rodziny stwierdza się obecność przeciwciał przeciwtarczycowych we krwi. Ryzyko rozwoju zespołu Hashimoto jest wyższe u osób cierpiących na inne choroby autoimmunizacyjne (cukrzycę typu I, zapalenie kory nadnerczy powodujące chorobę Addisona, toczeń rumieniowaty układowy, zespół Sjörgena, reumatoidalne zapalenie stawów). Pewną rolę odgrywają również czynniki środowiskowe. Ryzyko wystąpienia choroby tarczycy Hashimoto jest większe u osób często zapadających na infekcje wirusowe i leczonych wysokoaktywnymi lekami przeciwwirusowymi. Niekorzystnie na tarczycę wpływa także ekspozycja na promieniowanie rentgenowskie oraz terapia radioaktywnym jodem. Toksyczne związki zawarte w dymie papierosowym osłabiają ogólne procesy odpornościowe organizmu, zwiększając ryzyko wystąpienia autoimmunizacji.
Choroba Hashimoto u kobiet po porodzie
Poporodowe zapalenie tarczycy występuje u około 5-10% kobiet. Choroba może mieć dwie postaci: 1. Jednofazową - gdy występuje jedynie przejściowa nadczynność tarczycy, 2. Klasyczną – obejmującą dwie fazy: ◦ I - nadczynności i eutyreozy (trwającą około 1-2 miesiące) ◦ II - niedoczynności (trwającą około 6 miesięcy). U jednej trzeciej kobiet niedoczynność tarczycy powiązana z poporodową chorobą Hashimoto trwa dłużej i wymaga dalszego leczenia. Przyczyną poporodowej choroby Hashimoto są specyficzne zmiany w funkcjonowaniu układu odpornościowego w trakcie ciąży i po porodzie. U ciężarnej kobiety układ odpornościowy jest sterowany tak, aby zapewnić ochronę płodu przed odrzuceniem (dziecko stanowi dla organizmu matki źródło „obcych” antygenów pochodzących od ojca). Zjawisko mikrochimeryzmu, tj. przenikania komórek płodu do krążenia matki, może odgrywać znaczącą rolę w rozwoju poporodowej choroby Hashimoto. Poród stanowi moment przełomowy, w którym protekcyjny profil układu odpornościowego ulega wycofaniu. Dochodzi wtedy do odhamowania reakcji odpornościowych przeciwko komórkom płodu pozostałym w organizmie matki, skutkując przy okazji inicjacją autogresji wobec antygenom tarczycy. Wystąpienie choroby Hashimoto po pierwszym porodzie istotnie podwyższa ryzyko zachorowania po urodzeniu kolejnego dziecka. Kobiety ze stwierdzonymi zaburzeniami poziomu hormonów tarczycy powinny przebywać pod ścisłą kontrolą lekarza endokrynologa. Diagnostyka zespołu Hashimoto – konieczne badania
Badania laboratoryjne
1) Poziom przeciwciał przeciwtarczycowych: • anty-TPO – przeciwciał skierowanych przeciwko tyreoperoksydazie (TPO, ang. thyroid peroxidase). TPO to enzym uczestniczący w syntezie hormonów tarczycy. • anty-TG – przeciwciał skierowanych przeciwko tyreoglobulinie (TG). TG to białko wytwarzane przez komórki pęcherzykowe tarczycy. Na drodze dalszych przemian, z TG powstają hormony tarczycy (triójjodotyronina T3 i tyroksyna T4). W przebiegu choroby Hashimoto poziom przeciwciał przeciwtarczycowych (anty-TPO i anty-TG) jest podwyższony. 2) Poziom hormonów: ◦ Hormonu tyreotropowego (TSH) produkowanego przez przysadkę mózgową i stymulującego wydzielanie hormonów tarczycy, ◦ Tyroksyny T4, ◦ Trójjodotyroniny T3. Dla zespołu Hashimoto typowe jest podwyższenie poziomu TSH oraz obniżenie poziomu wolnej tyroksyny. W zaawansowanym stadium choroby spada także stężenie wolnej trójjodotyroniny we krwi.
Badanie USG tarczycy
Obraz tarczycy w USG może być różny w zależności od stopnia zaawansowania zapalenia Hashimoto. We wczesnych stadiach choroby można stwierdzić jedynie powiększenie rozmiarów gruczołu. W kolejnych etapach daje się zauważyć niejednorodność struktury miąższu tarczycy z obniżeniem jego echogeniczności. Stwierdza się również obecność zwłóknień, których rozległość wzrasta wraz z progresem choroby.
Scyntygrafia tarczycy
Scyntygrafia stanowi badanie uzupełniające do USG tarczycy. Wychwyt znacznika jodowego jest niejednorodny w chorobie Hashimoto. Fakt ten wykorzystuje się w diagnostyce różnicowej we wczesnym stadium choroby, kiedy obecna jest nadczynność tarczycy – pozwala to odróżnić zespół Hashimoto od choroby Gravesa-Basedowa. Biopsja tarczycy Gdy w badaniu USG stwierdzono także obecność guzków na tarczycy, lekarz może zlecić biopsję tarczycy. Biopsja wykonywana jest pod kontrolą USG i polega na pobraniu cienką igłą materiału do badania histopatologicznego. W przebiegu choroby Hashimoto widoczny jest obraz zniszczonego nabłonka, zapalnych nacieków limfocytarnych i skupisk fibroblastów. Choroba Hashimoto zwiększa ryzyko wystąpienia raka tarczycy, dlatego pojawienie się wyczuwalnego guzka u osoby z zapaleniem tarczycy Hashimoto stanowi wskazanie do poszerzenia diagnostyki.
Choroba Hashimoto – leczenie
Farmakoterapia wskazana jest w przypadku objawowej niedoczynności tarczycy i przy stwierdzeniu podwyższonego poziomu TSH przy jednocześnie obniżonym poziomie tyroksyny. Wskazaniem do przyjmowania leków mogą być także objawy uciskowe wynikające z nadmiernego powiększenia się tarczycy (wytworzenia się wola). Leczenie farmakologiczne polega na doustnym przyjmowaniu tabletek z lewotyroksyną. Lewotyroksyna działa analogicznie do naturalnie syntezowanej w organizmie tyroksyny. Przyjmowanie leku zapobiega wtórnym skutkom niedoboru tyroksyny w organizmie. U młodych osób możliwe jest zmniejszenie wola po kilkumiesięcznej terapii lewotyroksyną. U osób starszych, zwłaszcza gdy tarczyca posiada liczne ogniska zwłóknienia, redukcja objętości wola nie jest już możliwa. Tabletki z lewotyroksyną powinno się przyjmować na czczo, minimum pół godziny przed śniadaniem. Dawka zawsze ustalana jest indywidualnie. W większości przypadków leczenie farmakologiczne musi być prowadzone do końca życia. Stosowanie leków immunosupresyjnych, np. glikokortykosteroidów, nie jest zalecane – głównie ze względu na niską relację korzyści do skutków ubocznych terapii. Wyjątkową sytuacją jest przełom hipometaboliczny, stanowiący zagrożenie życia, kiedy konieczne jest szybkie ustabilizowanie stanu klinicznego pacjenta.
Choroba Hashimoto – dieta
Osoby z chorobą autoimmunologiczną tarczycy powinny zwracać szczególną uwagę na swoją dietę. Celem diety jest dostarczenie niezbędnych substancji odżywczych i związków potrzebnych do sprawnej syntezy hormonów tarczycy. Ze względu na często towarzyszącą chorobie Hashimoto nadwagę, należy kontrolować kaloryczność spożywanych pokarmów. Hashimoto – substancje pożądane w diecie Osoby z chorobą Hashimoto powinny zadbać o odpowiednią podaż: 1) Pełnowartościowego białka, ponieważ stanowi ono budulec hormonów (jaja, mięso, ryby morskie), 2) Kwasów tłuszczowych omega 3 – stymulują przekształcanie trójjodotyroniny w tyroksynę (T3->T4), kwasy omega 3 wykazują także działanie przeciwzapalne (olej lniany, oliwki), 3) Witaminy D o działaniu przeciwzapalnym (ryby, oleje, suplementy diety z witaminą D), 4) Jodu – jod stanowi składnik hormonów tarczycy (owoce morza, ryby, sól jodowana), należy jednocześnie podkreślić, że nadmiar jodu może być równie szkodliwy dla tarczycy jak jego niedobór, 5) Selenu – selen wchodzi w skład enzymów wpływających na gospodarkę hormonalną tarczycy (krewetki, sardynki, jaja, grzyby).
Należy unikać nadmiernego spożycia produktów zawierających substancje wolotwórcze (goitrogenne). Substancje te wiążą się z jodem i utrudniają jego przyłączanie do cząstek hormonów tarczycy. Do produktów zawierających substancje wolotwórcze zalicza się: zieloną i czarną herbatę, soję, orzeszki ziemne, czerwoną paprykę, gorczycę. Warzywa takie jak brukselka, kapusta, brokuły czy szpinak, powinny być spożywane w formie ugotowanej – pozwala to obniżyć zawartość substancji goitrogennych. Nie należy całkowicie rezygnować ze spożywania tych warzyw, ponieważ stanowią one cenne źródło witamin i minerałów. W przypadku stwierdzonej nietolerancji glutenu lub laktozy, wskazane jest unikanie produktów zawierających te substancje.
FAQs: 1. Jak rozpoznać chorobę Hashimoto? Diagnostyka choroby Hashimoto obejmuje: • analizę objawów klinicznych (uczucie zmęczenia, suchość skóry, stany depresyjne, spowolnione tętno, skłonność do nadwagi), • badania obrazowe (USG tarczycy, ewentualnie scyntygrafia), • badania laboratoryjne (poziom TSH, hormonów tarczycy oraz przeciwciał przeciwtarczycowych). • w niektórych przypadkach lekarz może zadecydować o konieczności wykonania biopsji tarczycy, po której następuje analiza pobranego wycinka pod kątem histopatologicznym. 2. Jakie wygląda leczenie choroby Hashimoto? Leczenie podejmuje się u osób z niedoborem hormonów tarczycy wykazanym w badaniach laboratoryjnych oraz u osób z wolem wywołującym objawy uciskowe. Leczenie jest objawowe i polega na doustnym przyjmowaniu leków zawierających lewotyroksynę, która zastępuje funkcję naturalnej tyroksyny. 3. Jakie są zalecenia żywieniowe w chorobie Hashimoto? Podstawę stanowi odpowiednio zbilansowana dieta, tj. bogata w substancje stanowiące budulec hormonów oraz związki uczestniczące w metabolizmie hormonów tarczycy. Pożądane składniki w diecie osoby z chorobą Hashimoto to: białko pełnowartościowe, kwasy tłuszczowe omega 3, witamina D, jod, selen. Należy unikać spożywania produktów wysoko przetworzonych (ciastek, słodyczy), które cechuje wysoka kaloryczność i jednocześnie mierna wartość odżywcza. Wskazane jest także ograniczenie produktów bogatych w związki wiążące jod, tj. soję, herbatę (czarną i zieloną), orzeszki ziemne, gorczycę.
Choroby tarczycy – sprawdź ich objawy Tarczyca to gruczoł dokrewny położony w przedniej części szyi, odpowiedzialny za uwalnianie hormonów regulujących wiele ważnych procesów w organizmie. Hormony wydzielane przez tarczycę (tyroksyna T4 oraz trójjodotyronina T3) wpływają m.in. na metabolizm, bilans wodny, a także regulują funkcjonowanie układu nerwowego i rozrodczego. Objawy związane z nieprawidłową czynnością gruczołu tarczowego są często lekceważone przez pacjentów. Czasami objawy tarczycowe są tak niespecyficzne lub maskowane przez inne schorzenia, że pacjenci nie są w ogóle świadomi, że mogą mieć problemy z tarczycą. Choroby tarczycy mogą tymczasem prowadzić do wielu poważnych powikłań zdrowotnych. Są one szczególnie niebezpieczne dla kobiet w ciąży i dla rozwijającego się w organizmie matki dziecka. W obrębie miąższu tarczycy mogą ponadto powstawać guzki – niektóre z nich mogą świadczyć o złośliwym procesie nowotworowym. Jak rozpoznać choroby tarczycy? Jakie objawy mogą sugerować problemy z tarczycą? Zapraszamy do lektury poniższego artykułu.
Umów wizytę teraz - do lekarza zajmującego się leczeniem chorób tarczycy w naszym szpitalu
dr n. med. Dorota Roztoczyńska - spec. endokrynolog, pediatra
Niedoczynność tarczycy to stan, w którym gruczoł tarczowy produkuje zbyt mało tyroksyny i/lub trójjodotyroniny.
Przyczyny niedoczynności tarczycy
Najczęstszą przyczyną niedoczynności tarczycy jest choroba Hashimoto, w przebiegu której układ odpornościowy atakuje własny gruczoł tarczowy, prowadząc do stopniowego zniszczenia miąższu tarczycy. Zapalenie tarczycy Hashimoto jest schorzeniem, na które cierpią głównie kobiety. Jest to związane z rolą kobiecych hormonów estrogenów, które uczestniczą w modulacji reakcji zapalnej na poziomie gruczołu tarczowego. Inną przyczyną uszkodzenia miąższu tarczycy może być terapia jodem radioaktywnym lub radioterapia okolicy szyi stosowana w leczeniu chorób nowotworowych. Czasami konieczne jest wykonanie tyreoidektomii (chirurgicznego wycięcia gruczołu), co całkowicie pozbawia organizm hormonów tarczycy. Jod stanowi składnik hormonów tarczycy, dlatego niedobór jodu w diecie może skutkować obniżoną ich syntezą. Do zahamowania produkcji hormonów tarczycy dochodzi także w sytuacji przedawkowania związków jodu. Zaburzenia hormonalne dotyczące osi podwzgórze-przysadka-tarczyca (np. niedoczynność przysadki mózgowej, guzy podwzgórza) mogą również stwarzać sytuację niewystarczającej produkcji tyroksyny przez tarczycę.
Objawy niedoczynności tarczycy
Niedoczynność tarczycy skutkuje spowolnieniem procesów metabolicznych i spadkiem pobudzenia układu nerwowego. U dzieci może to prowadzić do opóźnienia w rozwoju umysłowym (tzw. kretynizm). U dorosłych niedobór hormonów tarczycy może odpowiadać za złe samopoczucie, spadek koncentracji i spowolnienie psychoruchowe. Objawy chorej tarczycy są często tłumaczone pracą, stresem i ogólnym przemęczeniem - rzadko myślimy, że może być to oznaka zaburzeń hormonalnych. Sucha skóra i łamliwe włosy postrzegane są często wyłącznie jako problem kosmetyczny, wynikający ze złego doboru kosmetyków czy niedostatecznej pielęgnacji. Często bywa tak, że potencjalne objawy choroby tarczycy u dorosłych są analizowane dopiero wtedy, gdy para od dłuższego czasu bezskutecznie stara się o dziecko (niedoczynność tarczycy wpływa negatywnie na płodność). Zanim dojdzie do poważnych powikłań związanych ze schorzeniami tarczycy, warto zainteresować się własnym zdrowiem i sprawdzić czy nasze dolegliwości mogą być wynikiem schorzeń tarczycy.
Jakie objawy mogą wskazywać na niedoczynność tarczycy?
Objawy tarczycowe spowodowane niedoczynnością to m.in.: - przewlekłe uczucie zmęczenia, - odczuwanie zimna w środowisku o temperaturze neutralnej, - znużenie, senność niezależnie od liczby przespanych godzin, - brak koncentracji, otępienie, - bradykardia (niska częstość skurczów serca), - obrzęki, - zaparcia, - suchość skóry, - nadmierne wypadanie włosów, - trudność w utrzymaniu prawidłowej masy ciała, skłonność do tycia, - nieregularne miesiączki u kobiet. W niektórych typach niedoczynności (najczęściej w zapaleniu tarczycy Hashimoto) dochodzi do wytworzenia się wola tarczycowego. Obserwuje się zwiększenie obwodu szyi. Powiększona tarczyca może uciskać przyległe struktury i powodować dyskomfort podczas połykania.
Jak ostatecznie rozpoznać niedoczynność tarczycy?
Objawy chorej tarczycy mogą współwystępować lub być bardzo podobne do objawów wynikających z innych schorzeń neurologicznych lub kardiologicznych. W przypadku niedoczynności, badanie tarczycy z krwi wykazuje podwyższony poziom hormonu tyreotropowego TSH wydzielanego przez przysadkę mózgową, a także obniżony poziom tyroksyny T4. W zaawansowanej i długo nieleczonej niedoczynności występuje również obniżenie stężenia trójjodotyroniny. Lekarz może także wykonać badanie USG, by ocenić strukturę i wielkość gruczołu tarczowego.
Leczenie niedoczynności tarczycy
Leczenie uzależnione jest od typu niedoczynności. Gdy niedoczynność wynika z uszkodzenia tarczycy, leczenie polega na doustnym przyjmowaniu leków zawierających hormony tarczycy. Gdy przyczyną niedostatecznej produkcji hormonów tarczycy jest niedobór jodu, zaleca się jego suplementację.
Nadczynność tarczycy
Nadczynność tarczycy to stan, w którym tyroksyna i trójjodotyronina produkowane są przez tarczycę w zbyt dużych ilościach.
Przyczyny nadczynności tarczycy
Do najczęstszych przyczyn nadczynności tarczycy zalicza się: nadmierna produkcja hormonów tarczycy przez autonomiczne guzki toksyczne (wydzielanie poza kontrolą przysadki mózgowej), choroba Gravesa-Basedowa (choroba o podłożu autoimmunologicznym), zaburzenia czynności osi podwzgórze-przysadka mózgowa-tarczyca, produkcja hormonów przez łożysko u kobiet ciężarnych, przedawkowanie doustnie przyjmowanych leków zawierających hormony tarczycy, przyjmowanie niektórych leków, np. węglanów litu stosowanych w leczeniu zaburzeń psychicznych (stosunkowo rzadko).
Objawy nadczynności tarczycy
Skutkiem nadczynności tarczycy jest tzw. tyreotoksykoza (zatrucie nadmiarem hormonów tarczycy). Do objawów tyreotoksykozy zalicza się: nadpobudliwość nerwową, chudnięcie bez wyraźnej przyczyny, nadmierne pocenie się, tachykardię (podwyższoną częstość skurczów serca), przewlekłe biegunki, częstsze oddawanie moczu, wzmożone pragnienie, możliwe osłabienie mięśni, zaburzenia miesiączkowania u kobiet, obniżone libido u mężczyzn. W przypadku choroby Gravesa-Basedowa może występować także tzw. oftalmopatia tarczycowa – uczucie rozpierania gałek ocznych, pieczenie oczu, wytrzeszcz, zaburzenia widzenia (np. podwójne widzenie). Jak potwierdzić stan nadczynności tarczycy? W badaniach laboratoryjnych (badaniach krwi) poziom TSH jest obniżony przy podwyższonym poziomie hormonów tarczycy (tyroksynie T4 i trójjodotyroninie T3). Następnie wykonywane jest badanie USG pod kątem obecności guzków i/lub stanu zapalnego w obrębie tarczycy. Badanie uzupełniające stanowi scyntygrafia, które polega na ocenie wychwytu jodu przez tarczycę. Guzki najbardziej wychwytujące jod to tzw. guzki gorące – są one odpowiedzialne za nadmierne wydzielanie hormonów tarczycy, niezależnie od stymulacji z poziomu przysadki mózgowej.
Leczenie nadczynności tarczycy
Leczenie polega na: przyjmowaniu leków hamujących wydzielanie hormonów tarczycy (tzw. tyreostatyków), przyjmowaniu leków beta-adrenolitycznych, niszczeniu guzków jodem radioaktywnym, wycięciu części tarczycy wraz z guzkami produkującymi nadmiar hormonów.
Rak tarczycy
Guzki na tarczycy mogą być zmianą łagodną lub złośliwą (rakiem tarczycy). Zdecydowana większość wykrywanych guzków (ok. 95%) to zmiany o charakterze łagodnym. Niektóre z guzków można łatwo wyczuć w badaniu palpacyjnym. Mniejsze guzki są możliwe do wykrycia jedynie podczas badania USG. Wskazaniem do wykonania USG tarczycy, oprócz wyczuwalnych guzków, powinno być również zwiększenie obwodu szyi. Badaniu USG powinny regularnie poddawać się osoby chore na autoimmunologiczne zapalenie tarczycy, ponieważ przewlekły stan zapalny zwiększa ryzyko rozwoju nowotworu złośliwego. Badanie USG tarczycy pozwala wstępnie rozróżnić zmiany łagodne od guzków potencjalnie złośliwych. Raka tarczycy cechuje zwykle: - wyraźne granice guzka o nieregularnym „poszarpanym” kształcie, - obecność zwapnień w obrębie guzka, - niejednorodna struktura wnętrza guzka bez zawartości płynu, - guzek z brakiem wzmożonego przepływu, otoczony miąższem tarczycy w stanie zapalnym z wyraźnie wzmożonym przepływem.
FAQs: 1.Co powoduje choroby tarczycy? W większości przypadków schorzenia tarczycy rozwijają się na tle zaburzeń autoimmunologicznych, np. choroba Hashimoto wywołująca niedoczynność tarczycy czy choroba Graves-Basedowa powodująca nadczynność tarczycy. W patogenezie chorób tarczycy rolę ogrywają czynniki środowiskowe, dieta oraz predyspozycje genetyczne. 2. Jak rozpoznać choroby tarczycy? Objawy związane z nieprawidłową funkcją wydzielniczą hormonów tarczycy (niedoczynność lub nadczynność) mogą być związane z: - przyspieszeniem lub spowolnieniem tempa metabolizmu (chudnięcie lub skłonność do przybierania na wadze), - zaburzeniami psychoruchowymi (spowolnienie i stany depresyjne lub nadmierne pobudzenie psychoruchowe), - zaburzeniami perystaltyki jelit (przewlekłe zaparcia lub biegunki), - przyspieszeniem lub spowolnieniem akcji serca (bradykardia lub tachykardia), - zaburzeniami miesiączkowania, niepłodnością, - problemami natury kosmetycznej - nadmierną suchością skóry, wypadaniem włosów. Zaniepokoić powinno także obrzmienie twarzy lub ból i wytrzeszcz oczu. Powiększenie obwodu szyi może wskazywać na patologiczne powiększenie gruczołu tarczowego (rozwój wola tarczycowego). Wyczuwalne guzki na tarczycy stanowią wskazanie do wykonania badania USG. 3. Jaki lekarz zajmuje się diagnostyką i terapią chorób tarczycy? Lekarzem, do którego należy się udać w razie podejrzenia schorzeń tarczycy, jest lekarz endokrynolog. W razie konieczności wykonania dodatkowych badań lub procedur, endokrynolog przekierowuje pacjenta do radiologa lub chirurga ogólnego.
