Wiele osób dorosłych rozważających diagnostykę pod kątem ADHD zauważa u siebie trudności z utrzymaniem koncentracji, organizacją codziennych zadań, kontrolowaniem emocji, impulsywnością. Mogą pojawiać się problemy z rozwijaniem umiejętności i wykonywaniem obowiązków w pracy.
Aby rzetelnie ustalić przyczyny tych trudności i stwierdzić, czy są one związane z ADHD, stosuje się specjalistyczne narzędzia diagnostyczne, które pozwalają ocenić objawy w dzieciństwie i dorosłości oraz ich wpływ na funkcjonowanie w różnych obszarach życia. Wśród nich najważniejsze to wywiad DIVA-5 oraz test MOXO. Każdy z tych testów pozwala ocenić ADHD z innej perspektywy, a razem dają pełniejszy obraz funkcjonowania pacjenta.
Testy na ADHD u dorosłych - umów wizytę
Poniżej znajdziesz dokładne wyjaśnienie, na czym polegają testy na ADHD, co oceniają i czego możesz się spodziewać w trakcie ich wykonywania.
DIVA-5 - wywiad diagnostyczny oparty na DSM-5
Co to jest DIVA-5?
DIVA-5 (Diagnostic Interview for ADHD in Adults) to ustrukturyzowany wywiad kliniczny oparty na oficjalnych kryteriach diagnostycznych ADHD według DSM-5. Jest to narzędzie stosowane na całym świecie w diagnostyce dorosłych.
DIVA-5 nie jest „testem papierowym” - to rozmowa prowadzona według określonych zasad, z użyciem konkretnych przykładów z życia codziennego.
Dlaczego używa się DIVA-5? Zalety testu
DIVA-5 jest narzędziem diagnostycznym stosowanym ze względu na swoją wysoką rzetelność i standaryzację. Każde pytanie i przykład w wywiadzie są sformułowane w ten sam sposób, co pozwala na spójne i wiarygodne ocenienie objawów ADHD. Dzięki temu klinicysta może uzyskać jasny obraz funkcjonowania osoby badanej, a wyniki diagnozy są porównywalne i oparte na jednolitych kryteriach.
Wywiad DIVA-5 pozwala ocenić objawy ADHD w całym przebiegu życia, a nie tylko w chwili obecnej. Dlatego podczas wywiadu analizowane są doświadczenia zarówno z okresu dzieciństwa, jak i z dorosłości, co umożliwia pełniejszą i bardziej wiarygodną ocenę obecności i charakteru objawów.
Każdy objaw w DIVA-5 jest omawiany na podstawie konkretnych przykładów z życia codziennego. Takie podejście ułatwia zrozumienie pytań i pomaga precyzyjnie określić, czy dane trudności rzeczywiście odpowiadają kryteriom ADHD. Przykłady odnoszą się do codziennych sytuacji, z którymi osoby dorosłe i dzieci często mają do czynienia, co sprawia, że rozmowa jest bardziej zrozumiała i praktyczna.
DIVA-5 uwzględnia także wpływ objawów na codzienne funkcjonowanie. Nie chodzi jedynie o stwierdzenie, czy dany problem występuje, ale również o ocenę, jak bardzo zakłóca życie zawodowe, edukacyjne, relacje z innymi czy codzienne obowiązki. Dzięki temu możliwe jest uchwycenie rzeczywistego znaczenia objawów i ich wpływu na jakość życia.
Dodatkową zaletą DIVA-5 jest możliwość udziału w wywiadzie osoby bliskiej, takiej jak partner lub członek rodziny, najczęściej rodzic. Dzięki temu możliwe jest uzyskanie potwierdzenia lub uzupełnienia informacji dotyczących objawów z dzieciństwa, które osoba badana może pamiętać niepełnie lub nieprecyzyjnie. Taki udział zwiększa wiarygodność wywiadu i pomaga lepiej zrozumieć całość obrazu funkcjonowania osoby z ADHD.
Jak przebiega wywiad DIVA-5?
Wywiad trwa zwykle do ok. 90 minut i składa się z trzech części:
A1 - Objawy nieuwagi
Rozmowa o takich obszarach jak: zapominanie, trudności z organizacją, gubienie rzeczy, łatwe rozpraszanie się.
A2 - Objawy nadpobudliwości i impulsywności
Np.: uczucie „wewnętrznego niepokoju”, trudność w siedzeniu bez ruchu, gadatliwość, impulsywne decyzje.
Wiek wystąpienia objawów i ich wpływ na życie
- kiedy pojawiły się objawy (muszą wystąpić przed 12. rokiem życia),
- w jakich obszarach życia powodują trudności (praca, relacje, edukacja, organizacja codzienna itp.),
- czy występują w co najmniej dwóch różnych sytuacjach.
Jak wyglądają pytania?
Dla każdego objawu otrzymasz listę przykładów z życia codziennego.
Np. dla nieuwagi: „Czy zdarza Ci się nie kończyć zadań?”, „Czy gubisz rzeczy potrzebne w pracy lub domu?”
Twoim zadaniem jest ocenić, czy dana trudność występowała obecnie i czy była obecna w dzieciństwie.
Jeśli jest z Tobą osoba bliska, może ona dodać własne obserwacje.
Co podlega ocenie?
- czy spełnionych jest odpowiednio dużo kryteriów zarówno w dzieciństwie jak i w dorosłości,
- czy objawy są stałe i obecne od lat,
- czy powodują realne trudności w codziennym funkcjonowaniu,
- czy mogą być wyjaśnione innym zaburzeniem (np. depresją, lękiem).
DIVA-5 pomaga stworzyć pełny, uporządkowany obraz Twojego funkcjonowania na przestrzeni życia.
Test MOXO – komputerowe badanie uwagi
Co mierzy MOXO?
- uwagę - na ile potrafisz skupić się na zadaniu.
- czas reakcji - jak szybko odpowiadasz.
- impulsywność - czy reagujesz zanim pomyślisz.
- nadpobudliwość ruchową - czy wykonujesz niepotrzebne ruchy.
W teście pojawiają się rozpraszacze wizualne i dźwiękowe, które sprawdzają, jak radzisz sobie w zróżnicowanym dynamicznym środowisku - co dobrze odzwierciedla życie codzienne.
Jak przebiega test MOXO?
- Test trwa około 15-20 minut.
- Siedzisz przed ekranem i reagujesz klawiszem na określone bodźce.
- Rozpraszacze celowo utrudniają zadanie, aby ocenić, jak stabilna jest Twoja uwaga.
Dlaczego stosuje się oba narzędzia?
| Narzędzie | Co ocenia? | Jaka jest jego rola? |
|---|---|---|
| DIVA-5 | Subiektywne i historyczne objawy ADHD | Pomaga zrozumieć, jak funkcjonujesz w życiu codziennym |
| MOXO | Obiektywne parametry uwagi i impulsywności | Weryfikuje wyniki niezależnie od pamięci i samooceny |
Razem tworzą rzetelny zestaw narzędzi diagnostycznych dla dorosłych.
Diagnostyka autyzmu u dorosłych - Szpital Dworska w Krakowie - czego możesz się spodziewać?
- szczegółowej rozmowy (DIVA-5), podczas której omówisz swoje doświadczenia z dzieciństwa i dorosłości,
- komputerowego testu MOXO sprawdzającego uwagę i impulsywność,
- możliwości udziału partnera lub członka rodziny (opcjonalnie),
- oceny zarówno objawów, jak i ich realnego wpływu na Twoje życie,
- zestawienia wszystkich wyników w końcowej opinii diagnostycznej.
