Neuralgia popółpaścowa (ang. post-herpetic neuralgia, PHN) to najczęstsze powikłanie półpaśca (choroby wywołanej przez wirusa ospy wietrznej i półpaśca). Neuralgię rozpoznaje się, gdy po przebyciu półpaśca i zagojenia się wysypki ból nie ustępuje. Dolegliwości utrzymują się często tygodniami, miesiącami, a nawet latami.
Jedną z możliwych metod leczenia neuralgii jest wykonanie blokady, co pozwala przerwać przewodzenie bólu i poprawić jakość życia pacjenta.
Umów wizytę u lekarza wykonującego blokady przeciwbólowe w neuralgii popółpaścowej w naszym szpitalu w Krakowie:
Dlaczego po półpaścu utrzymuje się ból?
Po pierwotnym zakażeniu ospą wietrzną wirus VZV pozostaje uśpiony w zwojach nerwowych. W starszym wieku lub przy spadku odporności może dojść do jego reaktywacji – wtedy pojawia się półpasiec. Gdy stan zapalny nerwów jest silny, dochodzi do trwałego uszkodzenia włókien nerwowych i rozwija się neuralgia popółpaścowa.
Kto jest najbardziej narażony?
| Czynnik ryzyka | Opis |
|---|---|
| Wiek powyżej 60 lat | U 50% osób po 60. roku życia ból utrzymuje się 4 tygodnie po półpaścu, a u 70% po 70. roku życia. |
| Ciężki przebieg półpaśca | Im silniejszy ból i większe nasilenie wysypki, tym większe ryzyko trwałego uszkodzenia nerwu. |
| Zmiany w obrębie oka | Herpes zoster ophthalmicus (półpasiec oczny) często prowadzi do neuralgii. |
| Płeć żeńska | Kobiety częściej doświadczają przewlekłego bólu niż mężczyźni. |
| Immunosupresja | U osób z obniżoną odpornością (np. po chemioterapii, z cukrzycą) ryzyko jest wyższe. |
Jak rozpoznać neuralgię popółpaścową?
Charakterystyczne objawy to:
- palący lub przeszywający ból w miejscu dawnej wysypki,
- wrażliwość skóry – nawet dotyk ubrania może być bolesny (allodynia),
- świąd, drętwienie lub uczucie „kłucia igłami”,
- zaburzenia snu, zmęczenie, pogorszenie nastroju.
Czy bólowi po półpaścu można zapobiec?
W leczeniu ostrego półpaśca stosuje się leki przeciwwirusowe, takie jak acyklowir, famcyklowir czy walacyklowir. Niestety, nie udowodniono jednoznacznie, że zmniejszają one ryzyko wystąpienia neuralgii popółpaścowej - skracają jednak czas trwania infekcji i łagodzą jej przebieg.
Jak leczy się ból po półpaścu?
Leczenie ma charakter objawowy i wielokierunkowy. Stosuje się:
- leki przeciwpadaczkowe - działają stabilizująco na przewodnictwo nerwowe,
- leki przeciwdepresyjne - głównie trójpierścieniowe zmniejszające przewodzenie bólu,
- plastry z lidokainą lub kapsaicyną - miejscowo, znoszą nadwrażliwość i świąd,
- klasyczne leki przeciwbólowe - w fazie ostrej, czasowo w połączeniu z innymi terapiami.
W przypadkach opornych na leczenie farmakologiczne rozważa się metody interwencyjne:
- blokady nerwowe (np. z użyciem lidokainy, steroidów),
- iniekcje toksyny botulinowej,
- neuromodulacja - stymulacja zwojów korzeni grzbietowych lub rdzenia kręgowego.
Jak długo trwa neuralgia popółpaścowa?
U większości pacjentów objawy bólowe ustępują w ciągu kilku miesięcy, u części osób utrzymują się latami. U 3-5% osób ból może być trwały i towarzyszyć przez całe życie. W przypadku pacjentów z przewlekłym i nieustępującym bólem po półpaścu wykonanie zabiegu (np. blokady nerwu) często staje się jedyną szansą na normalne funkcjonowanie.
Powikłania i wpływ na życie
- bezsenność i przewlekłe zmęczenie,
- obniżenie nastroju, depresja,
- trudności z codziennym funkcjonowaniem (ubieranie, higiena, dotyk),
- utrata apetytu i problemy z koncentracją.
Źródła:
- Gruver C, Guthmiller KB. Postherpetic Neuralgia. [Updated 2023 Apr 17]. In: StatPearls [Internet]. Treasure Island (FL): StatPearls Publishing; 2025 Jan-. Available from: https://www.ncbi.nlm.nih.gov/books/NBK493198/
- InformedHealth.org [Internet]. Cologne, Germany: Institute for Quality and Efficiency in Health Care (IQWiG); 2006-. Shingles: Learn More – Lasting pain after shingles. [Updated 2023 Feb 8]. Available from: https://www.ncbi.nlm.nih.gov/books/NBK279623/
