Kołatanie serca to uczucie, że serce bije zbyt szybko, nierówno lub wyjątkowo mocno. Dla wielu osób jest to objaw niepokojący, który pojawia się nagle i trudno go zignorować. Może występować w spoczynku, podczas stresu lub wysiłku i mieć bardzo różne przyczyny – od zupełnie niegroźnych po takie, które wymagają leczenia [1].
Warto wiedzieć, że szybka reakcja i wczesna diagnostyka znacząco zwiększają szansę na znalezienie przyczyny kołatania serca i uspokojenie pacjenta. Badania pokazują, że osoby, które zgłaszają się na badania wcześnie – najlepiej wtedy, gdy objawy jeszcze trwają – znacznie częściej otrzymują jasną odpowiedź, co dzieje się z ich sercem [2]. W wielu przypadkach już proste badanie EKG pozwala wykluczyć groźne zaburzenia rytmu i zmniejszyć niepokój.
Umów wizytę teraz - do kardiologa przyjmującego w naszym szpitalu
Dlaczego nie warto odkładać diagnostyki kołatania serca?
Kołatanie serca często ma charakter napadowy – pojawia się i znika. To sprawia, że wiele osób odkłada wizytę, licząc, że objawy same ustąpią. Tymczasem dane kliniczne pokazują, że im szybciej wykonane zostaną badania, tym większa szansa na uchwycenie przyczyny objawów [2].
Wczesna diagnostyka:
- zwiększa prawdopodobieństwo wykrycia zaburzeń rytmu serca,
- pozwala szybciej uspokoić pacjenta, jeśli serce pracuje prawidłowo,
- ogranicza potrzebę długotrwałych i kosztownych badań,
- daje poczucie kontroli i bezpieczeństwa [2].
W zdecydowanej większości przypadków przyczynę kołatania serca udaje się ustalić w krótkim czasie, szczególnie gdy badania są wykonane odpowiednio wcześnie.
Przyczyny kołatania serca – nie zawsze chodzi o chorobę serca
Kołatanie serca może mieć różne źródła, dlatego tak ważne jest, aby nie zakładać z góry najgorszego scenariusza [1].
Przyczyny związane z rytmem serca
U części pacjentów kołatanie serca jest wynikiem zaburzeń rytmu, takich jak:
- migotanie lub trzepotanie przedsionków,
- napadowe przyspieszenie rytmu serca,
- dodatkowe, przedwczesne uderzenia serca.
Objawy te często pojawiają się nagle i mogą być odczuwane jako „łomotanie” lub „przeskakiwanie” serca [1].
Przyczyny niezwiązane bezpośrednio z sercem
Bardzo często kołatanie serca występuje także wtedy, gdy rytm serca jest prawidłowy. Może być związane m.in. z:
- przewlekłym stresem i napięciem,
- zaburzeniami lękowymi,
- nadczynnością tarczycy lub anemią,
- spożyciem kofeiny, alkoholu lub niektórych leków [1].
Dlatego prawidłowa diagnostyka zawsze uwzględnia cały organizm, a nie tylko samo serce.
Jak wygląda diagnostyka kołatania serca?
Pierwszym krokiem jest rozmowa z pacjentem – kiedy pojawiają się objawy, jak długo trwają i czy towarzyszą im inne dolegliwości, takie jak zawroty głowy czy duszność [1].
EKG – podstawowe i szybkie badanie
Najważniejszym badaniem jest spoczynkowe EKG, które:
- pozwala sprawdzić rytm serca,
- może wykryć nieprawidłowości nawet wtedy, gdy w danej chwili nie ma objawów,
- jest szybkie, bezbolesne i całkowicie bezpieczne [1][2].
Wielu pacjentów odczuwa dużą ulgę już po samym wykonaniu EKG i uzyskaniu jasnej informacji o stanie serca.
Monitorowanie rytmu serca – gdy objawy pojawiają się rzadko
Jeżeli kołatanie serca nie występuje codziennie, lekarz może zaproponować monitorowanie pracy serca poza gabinetem [3].
Holter EKG
Holter to niewielkie urządzenie noszone przez 24–48 godzin, które rejestruje pracę serca podczas normalnego dnia – snu, pracy i aktywności fizycznej [3].
Dłuższe formy monitorowania
W przypadku rzadkich epizodów stosuje się:
- rejestratory uruchamiane w momencie objawów,
- długoterminowe rejestratory rytmu serca, które pozwalają uchwycić nawet sporadyczne zaburzenia [3].
Dzięki temu możliwe jest dokładne powiązanie objawów pacjenta z zapisem pracy serca.
Dlaczego czasem „czuć serce”, mimo że rytm jest prawidłowy?
Nie każde kołatanie serca oznacza chorobę. Dużą rolę odgrywa układ nerwowy, który odpowiada za odczuwanie sygnałów płynących z wnętrza ciała [4].
Nadwrażliwość na pracę serca
U niektórych osób mózg bardzo intensywnie odbiera sygnały z serca. W efekcie nawet zupełnie prawidłowe uderzenia mogą być odczuwane jako niepokojące lub „nienaturalnie mocne” [4].
Stres i napięcie emocjonalne
Stres powoduje pobudzenie organizmu, przyspieszenie akcji serca i zwiększoną koncentrację na własnych odczuciach. To może prowadzić do błędnego koła: im bardziej skupiamy się na sercu, tym silniej je odczuwamy [4].
Dlatego brak nieprawidłowości w badaniach nie oznacza, że objawy są „wymyślone” – są one realne i wymagają spokojnego wyjaśnienia.
Co warto zapamiętać jako pacjent?
- Kołatanie serca to częsty objaw i w większości przypadków nie oznacza groźnej choroby [1].
- Im wcześniej wykonane badania, tym większa szansa na szybką odpowiedź i spokój [2].
- EKG i monitorowanie rytmu serca są bezpieczne i nieinwazyjne [3].
- Stres i układ nerwowy mogą znacząco wpływać na odczuwanie pracy serca [4].
Jeżeli kołatanie serca powtarza się lub budzi niepokój, nie warto czekać – wczesna diagnostyka daje wiedzę, poczucie bezpieczeństwa i realne rozwiązania.
Źródła
[1] Palpitations: A Practical Approach. PubMed Central (PMC12740010).
[2] Benefits of Early Management of Palpitations. PubMed Central (PMC6076186).
[3] Cardiac Monitoring for Patients with Palpitations. PubMed Central (PMC8641003).
[4] The Fundamental Basis of Palpitations: A Neurocardiology Perspective. PubMed Central (PMC9615214).
