USG barku

Badanie USG barku służy diagnostyce dolegliwości bólowych, ograniczeń zakresu ruchomości w stawie ramiennym oraz stanów zmniejszenia siły mięśni sterujących kompleksem barkowo-ramiennym. USG barku jest często wykonywane w przypadku podejrzenia patologii w obrębie ścięgien stożka rotatorów i posiada w tym zakresie porównywalną wartość diagnostyczną jak rezonans magnetyczny [1]. Szczególnie cenne jest dynamiczne badanie USG barku, które odbywa się w trakcie wykonywania ruchu ramieniem. Umożliwia ono ocenę obrazów tkanek w czasie rzeczywistym, wysoko korelującą z objawami klinicznymi zgłaszanymi przez pacjenta.

Sonochirurgia barku obejmuje szereg zabiegów wykonywanych pod kontrolą USG. Dzięki temu możliwe jest bezpieczne podanie leku dokładnie w chore miejsce. Zabiegi te mogą mieć także na celu aspirację płynu stawowego (punkcję stawu) lub leczenie torbieli galaretowatych w obrębie stawu barkowego.

Umów wizytę teraz

lek. med. Magdalena Chmiel-Nowak - spec. radiolog



dr n. med. Henryk Liszka - spec. ortopeda


Henryk Liszka, ortopeda, Kraków

lek. med. Hubert Laprus - ortopeda


Hubert Laprus, ortopeda, Kraków

lek. med. Grzegorz Jarosławski - spec. ortopeda


Grzegorz Jarosławski, ortopeda, Kraków

Jakie struktury ocenia lekarz podczas badania USG barku?

  1. przyczepy początkowe oraz przebieg ścięgien mięśni stożka rotatorów – mięśnie te sterują ruchami rotacyjnymi kości ramiennej:
    • mięsień nadgrzebieniowy - odwodzi ramię i jednocześnie stabilizuje głowę kości ramiennej w panewce łopatki, niewydolność tego mięśnia powoduje górne przemieszczenie głowy kości ramiennej i rozwój niestabilności funkcjonalnej stawu ramiennego,
    • mięsień podgrzebieniowy,
    • mięsień podłopatkowy,
    • mięsień obły mniejszy,
  2. przestrzeń podbarkowa, w której przebiega ścięgno mięśnia nadgrzebieniowego,
  3. więzadło kruczo-barkowe,
  4. kaletka podbarkowo-podnaramienna,
  5. staw barkowo-obojczykowy,
  6. przyczep ścięgna głowy krótkiej mięśnia dwugłowego ramienia na wyrostku kruczym łopatki,
  7. przyczep mięśnia naramiennego,

Częściowo w USG barku można ocenić:

  1. ścięgno głowy długiej mięśnia dwugłowego ramienia położone w bruździe międzyguzkowej kości ramiennej,
  2. przyczep ścięgna mięśnia piersiowego większego i piersiowego mniejszego,
  3. przyczep ścięgna mięśnia kruczo-ramiennego,
  4. kaletki podłopatkowe,
  5. tylną część obrąbka stawowego panewki łopatki.

Jakie schorzenia i urazy można zdiagnozować dzięki USG barku?

Poniżej wymieniono najczęstsze patologie stawu barkowego, które lekarz może ocenić częściowo lub całkowicie podczas badania USG barku:

  • zespół ciasnoty podbarkowej, wysokie nieprawidłowe ustawienie głowy kości ramiennej,
  • uszkodzenie ścięgien stożka rotatorów, zwłaszcza ścięgna mięśnia nadgrzebieniowego, 
  • uszkodzenie lub zwichnięcie głowy długiej mięśnia dwugłowego ramienia (bicepsa),
  • zapalenie kaletki podbarkowej,
  • zwyrodnienie lub podwichnięcie stawu barkowo-obojczykowego,
  • zapalenie kaletek podłopatkowych w zespole trzaskającej łopatki.

Kiedy konieczne jest uzupełnienie diagnostyki – wykonanie rezonansu magnetycznego barku?

  • ocena chrząstki głowy kości ramiennej,
  • ocena chrząstki panewki łopatki,
  • większość uszkodzeń obrąbka stawowego powodujących mechaniczną niestabilność stawu ramiennego,
  • uszkodzenia niektórych więzadeł stawu ramiennego, np. więzadeł obrąbkowo–ramiennych,
  • częściowe uszkodzenie głębiej położonego pasma ścięgna mięśnia nadgrzebieniowego - PASTA (partial articular-sided supraspinatus tendon avulsion) – częściowo widoczne w USG,
  • przyczep ścięgna głowy długiej mięśnia dwugłowego ramienia - część ścięgna położona wewnątrzstawowo jest widoczna w USG w ograniczonym zakresie zależnym od obrzęku lub ilości tkanki tłuszczowej.

Dynamiczne badanie USG

Dynamiczne badanie USG barku daje możliwość zobrazowania poszczególnych faz ruchu oraz oceny wzajemnej interakcji tkanek, co pozwala w większości przypadków precyzyjnie określić przyczynę bólu barku. Ma to szczególne znaczenie w diagnostyce ciasnoty podbarkowej, kiedy dochodzi do konfliktu ścięgna mięśnia nadgrzebieniowego z dolną powierzchnią wyrostka barkowego, więzadła kruczo-barkowego lub osteofitami stawu barkowo-obojczykowego. Powikłaniem konfliktu jest tendinopatia ścięgna mięśnia nadgrzebieniowego osłabiająca strukturę ścięgna i zwiększająca ryzyko jego całkowitego zerwania. Jednocześnie może dochodzić do stanu zapalnego kaletki podbarkowej z powodu jej mechanicznego podrażnienia. Podczas gdy ciasnota podbarkowa jest klinicznie postawioną diagnozą, dynamiczne badanie USG barku pozwala na dokładną wizualną analizę czynników biomechanicznych prowadzących do konfliktu. Dzięki temu lekarz ortopeda może lepiej sprecyzować cele i ustalić konkretny plan leczenia.

Dynamiczne badanie USG stawu barkowego znajduje również zastosowanie w ocenie podwichnięcia ścięgna głowy długiej mięśnia dwugłowego ramienia. Nieprawidłowe przeskakiwanie ścięgna jest widoczne podczas wykonywania ruchu kończyną przez pacjenta.

Sonochirurgia barku

Sonochirurgia to określenie przezskórnego zabiegu interwencyjnego wykonywanego pod kontrolą USG. Przykładami zabiegów sonochirurgicznych w obrębie barku są:

Punkcja stawu ramiennego

Punkcję stawu ramiennego pod kontrolą USG wykonuje się, gdy konieczna jest aspiracja próbki płynu stawowego do badań laboratoryjnych pod kątem cech zakażenia lub obecności kryształów. Płyn stawowy pobiera się z tylnego zachyłka jamy stawowej. Próbkę płynu można pobrać również z pochewki ścięgna głowy długiej bicepsa – jest to możliwe z uwagi na łączność pochewki ścięgna tego mięśnia z jamą stawową. W tym celu wykorzystuje się dostęp przednio-boczny.

Blokada sterydowa kaletki podbarkowej

Funkcją kaletki podbarkowej jest zmniejszenie tarcia podczas wykonywania ruchów ramieniem. Wskutek mechanicznego podrażnienia ściany kaletki ulegają pogrubieniu a w jej wnętrzu gromadzi się nadmiar płynu. Dochodzi do przewlekłego zapalenia kaletki, które może być leczone poprzez nakłucie kaletki i odprowadzenie nadmiaru płynu. Do kaletki może zostać podany środek sterydowy o działaniu przeciwzapalnym. Wykonanie zabiegu pod kontrolą USG zapewnia precyzyjne podanie sterydu dokładnie do kaletki, redukując ryzyko przypadkowego ostrzyknięcia ścięgna mięśnia nadgrzebieniowego. Obecnie uważa się, że podanie środka sterydowego do ścięgien mięśni jest niewskazane ze względu na możliwość niepożądanego osłabienia struktury ścięgna. Iniekcja sterydu do kaletki podbarkowej wykonywana jest przeważnie z dostępu bocznego.

Nakłuwanie zwapnień w obrębie ścięgien mięśni stożka rotatorów

Celem niwelacji dolegliwości bólowych spowodowanych obecnością zwapnień w obrębie stożka rotatorów dokonuje się nakłuwania zwapniałych części ścięgna drogą przezskórną pod kontrolą USG. W niektórych przypadkach pozwala to uniknąć leczenia operacyjnego (np. artroskopii barku /link/). Przed wyborem metody leczenia należy dokładnie ocenić poziom zaawansowania patologicznych zmian oraz ich lokalizację. Podczas zabiegu przezskórnego lekarz wprowadza do barku cienką igłę i za jej pomocą nakłuwa zwapnienia celem rozbicia ich na mniejsze fragmenty. W kolejnym kroku dokonuje płukania stawu solą fizjologiczną i środkiem znieczulającym (np. lidokainą). Następnie drugą igłą aspiruje pokruszone fragmenty zwapnień. W leczeniu zwapnień wykorzystuje się również inne techniki rozbijania i aspiracji – wybór zależy od doświadczenia lekarza wykonującego zabieg.

Podanie osocza bogatopłytkowego PRP z czynnikami wzrostu

W przypadku przewlekłego przeciążenia ścięgien stożka rotatorów istnieje możliwość przezskórnego podania osocza bogatopłytkowego pozyskanego z własnej krwi pacjenta. Jest to naturalna i bezpieczna metoda stymulująca procesy gojenia i naprawy. Kwalifikacja do tego rodzaju terapii biologicznej przeprowadzana jest przez lekarza ortopedę.

Leczenie ganglionów obrąbka stawowego

Mikrourazy obrąbka stawowego panewki łopatki mogą prowadzić do powstawania torbieli galaretowych (ganglionów). Gdy powiększone gangliony stanowią przyczynę dolegliwości bólowych (np. poprzez ucisk na nerw nadłopatkowy), konieczna jest aspiracja płynu wypełniającego ich wnętrze. Zabieg opróżniania torbieli galaretowatych może być z powodzeniem wykonywany drogą przezskórną pod kontrolą USG.

Punkcja lub podanie leku do stawu barkowo-obojczykowego

Zabiegi interwencyjne w obrębie stawu barkowo-obojczykowego najczęściej mają na celu podanie lidokainy (środka znieczulającego) celem potwierdzenia przyczyny dolegliwości barku. W przypadku silnego bólu lekarz może podać również środek sterydowy. Rodzaj dostępu (górny lub dolny) zależy od umiejscowienia zwyrodnieniowych wyrośli kostnych (osteofitów). W razie podejrzenia ropnego zapalenia stawu pobiera się próbkę płynu do badań laboratoryjnych.

 

Źródła:

  1. Singh JP. Shoulder ultrasound: What you need to know. The Indian Journal of Radiology & Imaging. 2012;22(4):284-292.
  2. Bianchi S, Zamorani MP. Procedury interwencyjne [w:] Derchi L, Rizatto G, Valle M, Zamorani M. Ultrasonografia układu mięśniowo-szkieletowego, Medipage, Warszawa 2009, s. 889-918.

Najczęściej zadawane pytania o USG barku:

Co pokazuje USG barku?

USG barku wykorzystywane jest głównie do oceny patologii i uszkodzeń w obrębie ścięgien mięśni– najczęściej ścięgna mięśnia nadgrzebieniowego wchodzącego w skład tzw. stożka rotatorów. Dzięki badaniu USG barku można ponadto zdiagnozować patologie dotyczące pozostałych ścięgien mięśni barku, cechy zmian zwyrodnieniowych, stan zapalny kaletek maziowych oraz ogólny stan zapalny stawu, np. w przebiegu chorób układowych jak RZS.

Na czym polega dynamiczne badanie USG barku?

Dynamiczne badanie USG barku pozwala na ocenę wzajemnej relacji tkanek miękkich (ścięgien mięśni, kaletek) i elementów kostnych podczas wykonywania ruchów ramieniem. Badanie dynamiczne najczęściej służy ustaleniu przyczyny uszkodzeń ścięgna mięśnia nadgrzebieniowego przebiegającego w przestrzeni podbarkowej. Dzięki USG możliwe jest zlokalizowanie struktur wchodzących w konflikt oraz wizualne określenie zaburzeń biomechaniki stawu ramiennego. USG dynamiczne ułatwia lekarzowi wybór odpowiedniej metody leczenia w zakresie większości patologii tkanek miękkich.

Co to jest sonochirurgia barku?

Sonochirurgia barku to termin określający zabiegi przezskórne wykonywane pod kontrolą USG. W obrębie barku USG wykorzystuje się do monitorowania położenia igły podczas podania leku do określonych struktur stawu. Najczęściej jest to podanie blokady sterydowej do zmienionej zapalenie kaletki podbarkowej oraz ostrzykiwanie przeciążonych ścięgien stożka rotatorów osoczem bogatopłytkowym. Pod kontrolą USG wykonuje się także przezskórny zabieg usuwania zwapnień w obrębie ścięgien mięśni stożka rotatorów oraz punkcję stawu czyli pobranie płynu stawowego w celach diagnostycznych lub terapeutycznych.

Spis treści

Kontakt

ul. Dworska 1B, 30-314 Kraków
12 352 25 25
rejestracja@dworska.pl
Cookies - Pliki Ciasteczka

Używamy plików cookies zwanych po polsku ciasteczkami.
Jeśli ich używanie przez nas jest Ci obojętne i się na to zgadzasz
to zamknij to okienko i po sprawie. 8)

Współczujemy Ci, że musisz to robić na każdej stronie i na naszej też.

Jeśli nie lubisz plików ciasteczek i nie zgadzasz się na ich wykorzystanie przez nas to opuść tą stronę. Innej możliwości przeglądania jej niestety nie ma. 8/

szpital Dworska