Znaczenie nerwów potylicznych w bólach głowy
Nerw potyliczny większy (greater occipital nerve, GON) oraz nerw potyliczny mniejszy (lesser occipital nerve, LON) odpowiadają za czucie w tylnej części głowy i górnej części szyi. Ich podrażnienie lub ucisk prowadzi do wystąpienia charakterystycznego bólu z tyłu głowy, często promieniującego do skroni, czoła, czasami również oczodołu.
Stany patologiczne związane z uciskiem nerwów potylicznych:
- neuralgia potyliczna (ból neuropatyczny pochodzenia nerwowego),
- migrena potyliczna, w której ucisk struktur nerwowych stanowi tzw. „trigger site” - bodziec wyzwalający napad migreny,
- bóle głowy pochodzenia szyjnego, związane z uciskiem nerwów potylicznych przez zmiany zwyrodnieniowe odcinka szyjnego kręgosłupa,
- bóle pooperacyjne lub pourazowe okolicy potylicznej,
- bóle napięciowe szyjno-potyliczne związane z uciskiem nerwów przez przeciążone mięśnie karku, gdy fizjoterapia okazuje się być niewystarczająca.
W Szpitalu Dworska w Krakowie wykonujemy precyzyjne blokady nerwów potylicznych (GON i LON) pod kontrolą USG lub fluoroskopii. Zabieg daje szansę na relatywnie szybką ulgę w bólu, poprawia jakość życia i może stanowić pierwszy krok do trwałego wyciszenia przewlekłych bólów głowy.
Umów wizytę u lekarza wykonującego blokady nerwów potylicznych w naszym szpitalu w Krakowie:
Kiedy warto rozważyć blokadę nerwów potylicznych?
Blokadę nerwów potylicznych można rozważyć u pacjentów z bólem głowy zlokalizowanym w okolicy karku i potylicy, który nie ustępuje po fizjoterapii i leczeniu farmakologicznym.
Mechanizm działania blokady nerwów potylicznych
Zabieg polega na precyzyjnym podaniu środka miejscowo znieczulającego okolice przebiegu nerwu potylicznego większego i/lub mniejszego.
Podanie leku powoduje:
- przerwanie przewodzenia impulsów bólowych,
- zmniejszenie stanu zapalnego w otoczeniu nerwu,
- wtórne „wyciszenie” ośrodków bólowych w rdzeniu i mózgowiu.
Blokadę wykonuje się ambulatoryjnie pod kontrolą ultrasonografii lub fluoroskopii, co zwiększa skuteczność i bezpieczeństwo zabiegu.
Przykład badania oceniającego skuteczność blokady nerwów potylicznych
Metaanaliza 12 randomizowanych badań klinicznych [1] (586 pacjentów) wykazała, że:
- po 6 tygodniach redukcja bólu sięgała 3,74 punktu (51–57%),
- efekt utrzymywał się do 6 miesięcy po zabiegu, choć z mniejszą intensywnością,
- częstość napadów bólu zmniejszała się istotnie w ciągu 1-6 tygodni po zabiegu.
Technika zabiegu
Klasyczna blokada GON polega na iniekcji 1,5–3 cm bocznie od linii pośrodkowej i 1-2 cm poniżej guzowatości potylicznej. Alternatywnie stosuje się technikę podprzedziałową (subcompartmental) - z użyciem USG lub fluoroskopii.
Efekty uboczne i bezpieczeństwo
Zabieg jest małoinwazyjny i dobrze tolerowany przez większość pacjentów. Możliwe działania niepożądane obejmują:
- krótkotrwałe drętwienie skóry potylicznej,
- łagodne uczucie ucisku lub dyskomfortu w miejscu iniekcji,
- przemijające zawroty głowy.
W razie jakichkolwiek wątpliwości zawsze należy skontaktować się z lekarzem przeprowadzającym zabieg!
Ocena bólu głowy po blokadzie nerwów potylicznych
Po blokadzie pacjent powinien zapisywać codziennie poziom swoich dolegliwości w skali numerycznej od 0 (brak bólu) do 10 (ból ekstremalnie silny), aby na kolejnej wizycie można było ocenić efekt blokady. Pełen skutek blokady oceniamy po około 2 tygodniach, w tym czasie dolegliwości mogą się zmieniać.
Blokada a termolezja nerwów potylicznych
U pacjentów, którzy reagują pozytywnie na blokadę, można rozważyć termolezję dla uzyskania długotrwałego efektu przeciwbólowego (od kilku miesięcy do nawet 2 lat).
Żródło:
1. Evans AG, Joseph KS, Samouil MM, Hill DS, Ibrahim MM, Assi PE, Joseph JT, Kassis SA. Nerve blocks for occipital headaches: A systematic review and meta-analysis. J Anaesthesiol Clin Pharmacol. 2023 Apr-Jun;39(2):170-180. doi: 10.4103/joacp.JOACP_62_21. Epub 2023 Apr 25. PMID: 37564833; PMCID: PMC10410037.
