W przypadku artroskopii stawu kolanowego nie można jednoznacznie powiedzieć, że do pełnej sprawności wróci się po 7 czy 10 dniach. To, jak długo będzie trwała rehabilitacja i kiedy po artroskopii pacjent będzie mógł wrócić do pracy w dużej mierze zależy od rodzaju wykonywanej artroskopii i zaangażowania pacjenta w proces rehabilitacji. Znacznie szybciej wraca się do zdrowia po artroskopii artroskopii sprowadzającej się do usunięcia ciała wolnego, częściowego usunięcia łękotki czy fałdu błony maziowej niż po zabiegach naprawczych, rekonstrukcyjnych. Zwykle obciążanie stawu jest możliwe już po 7 dniach od zabiegu, a kule można odstawić po okresie 2-3 tygodni. Powrót do całkowitej sprawności po artroskopii przeważnie zajmuje około 3-12 tygodni.

Artroskopię stawu kolanowego wykonuje się w ramach procedury chirurgii jednego dnia. Pacjent po zgłoszeniu się do szpitala spotyka się z anestezjologiem, który dobiera odpowiednią metodę znieczulenia. Najczęściej jest to znieczulenie podpajęczynówkowe, czyli zastrzyk do kręgosłupa, który znieczula kończyny dolne. Po znieczuleniu miejscowym lekarz wprowadza artroskop przez otwór o średnicy około 5 mm. Za jego pomocą można wykryć i zdiagnozować i „naprawić” zmiany patologiczne w stawie kolanowym. Pacjent podczas zabiegu jest cały czas przytomny.

Po zabiegu należy przejść rehabilitację, podczas której ćwiczenia najczęściej mają za zadanie wzmocnienie mięśni i stawów. Fizjoterapeuta w konsultacji z lekarzem prowadzącym dobiera odpowiedni zestaw ćwiczeń, aby pacjent jak najszybciej wrócił do pełnej sprawności.

Kilka dni przed terminem artroskopii należy wykonać pełną morfologię, zbadać poziom elektrolitów i cukrów, próby wątrobowe, a także zrobić EKG i zdjęcie rentgenowskie klatki piersiowej. Badania te można wykonać w ciągu jednego dnia. W przypadku chorób przewlekłych konieczna jest konsultacja ze specjalistą. Przed samą artroskopią należy odbyć krótką wizytę u anestezjologa w celu wykluczenia przeciwwskazań do zastosowania znieczulenia.

Należy zabrać ze sobą aktualne wyniki badań i odbytych konsultacji oraz kule łokciowe, podstawowe dokumenty - dowód osobisty.

W zależności od przyczyny zabiegu, artroskopia trwa przeważnie od pół do dwóch godzin.

Rodzaj znieczulenia jest konsultowany z anestezjologiem. W większości przypadków artroskopia kolana wykonywana jest w znieczuleniu podpajęczynówkowym, polegającym na wykonaniu wkłucia w kręgosłup, dzięki czemu pacjent jest przytomny w czasie zabiegu, ma znieczulone i obezwładnione kończyny dolne. Bardzo rzadko, w wyjątkowych przypadkach, stosuje się znieczulenie ogólne.

Rehabilitacja po artroskopii stawu kolanowego powinna być rozpoczęta jak najszybciej. Konsultacja z fizjoterapeutą powinna nastąpić już kilka godzin po zabiegu. W ciągu pierwszych dni po zabiegu pacjent powinien wykonywać ćwiczenia pod ścisłym nadzorem rehabilitanta.

Nie, zabieg jest wykonywany w znieczuleniu. Podczas powrotu do zdrowia po artroskopii stawu kolanowego, pacjent może odczuwać lekki ból i dyskomfort.

W zależności od przyczyny zabiegu, artroskopia trwa przeważnie od 30 minut do dwóch godzin.

Zwichnięcie rzepki to uraz polegający na wysunięciu się rzepki z bruzdy międzykłykciowej. Aby doszło do zwichnięcia musi istnieć dodatkowa przyczyna (uraz) lub patologia w budowie anatomicznej stawu kolanowego, do których można zaliczyć między innymi boczne ustawienie guzowatości kości piszczelowej, zaburzenia rozwoju kości (dysplazja stawu rzepkowo-udowego), uogólniona wiotkość stawów, wcześniej przebyty uraz kolana, deformacje stopy lub antewersja kości udowej. Staw kolanowy najbardziej narażony na zwichnięcie rzepki jest w momencie rotacji wewnętrznej uda względem ustalonej na podłożu stopy oraz zgięcia i skoślawienia kolana z jednoczasowym silnym napięciem mięśnia czworogłowego. W tym przypadku rzepka najczęściej ulega zwichnięciu w kierunku bocznym (na zewnątrz) powodując niejednokrotnie uszkodzenia tkanek miękkich okolic stawu kolanowego.

Leczenie operacyjne zwichnięcia rzepki jest leczeniem docelowym w przypadku nawracających (nawykowych) zwichnięć rzepki oraz w momencie kiedy dojdzie do uszkodzenia:

• fragmentu chrzęstno-kostnego rzepki
• troczków przyśrodkowych rzepki,
• powierzchni chrzęstnych

W powyższych przypadkach operacja kolana jest konieczna, ponieważ pozostawienie niestabilnej rzepki i niezaopatrzenie powstałych uszkodzeń może w konsekwencji doprowadzić do zapalenia stawu rzepkowo-udowego z obrzękiem błony maziowej i licznymi wysiękami oraz zniszczenia chrząstki stawowej przez nieprawidłowo działające siły ścierające.

Czas rehabilitacji po leczeniu operacyjnym jest uzależniony od rozległości uszkodzeń, rodzaju procedur zabiegowych oraz od poziomu aktywności pacjenta. Zastosowanie artroskopii pozwala na znaczne zmniejszenie pooperacyjnych dolegliwości bólowych, skrócenie pobytu w szpitalu oraz zmniejszenie ryzyka wystąpienia powikłań pooperacyjnych i szybszy powrót pacjenta do codziennego funkcjonowania.

Po leczeniu operacyjnym zwichnięcia rzepki pełne obciążenie kończyny operowanej, uzyskanie prawidłowego wzorca chodu po zróżnicowanym podłożu oraz uzyskanie prawidłowego czucia głębokiego (priopriocepcji) i 100% powrót do aktywności życia codziennego, pracy oraz sportu bez zaburzeń funkcjonalnych i bólu uzyskuje się już po kilku tygodniach od przeprowadzenia artroskopii.

Cena zabiegu endoprotezoplastyki kolana jest zależna od wielu czynników, m.in. rodzaju implantu, materiałów zastosowanych w protezie oraz warunków zdrowotnych pacjenta. Cena operacji wszczepienia endoprotezy rozciąga się od kilkunastu do dwudziestu paru tysięcy złotych. W ramach kosztów związanych z alloplastyką kolana należy również wziąć pod uwagę usługi rehabilitacyjne, prowadzone przynajmniej przez kilka pierwszych tygodni po zabiegu.

Większość pacjentów powraca do codziennej aktywności po około 3 miesiącach rehabilitacji. W ciągu tego okresu fizjoterapeuta mobilizuje bliznę pooperacyjną i uczy bezpiecznych ćwiczeń wzmacniających mięśnie. Postęp rehabilitacji jest uzależniony od stopnia wyćwiczenia pacjenta przez zabiegiem, rodzaju endoprotezy (częściowa czy całkowita), obecności schorzeń współistniejących oraz zaangażowania pacjenta w proces rehabilitacji.

Endoproteza stawu kolanowego zachowuje swoje pierwotne właściwości przez około 12-17 lat. Aby zachować jej żywotność należy unikać forsowania sztucznego stawu, jednocześnie dbając o zachowanie optymalnego zakresu ruchu kolana oraz utrzymanie odpowiedniej siły mięśni. Nie wolno przyjmować pozycji, w których proteza kolana może ulec mechanicznemu odkształceniu lub podwichnięciu (klękanie, kucanie). Ponadto, duże znaczenie ma utrzymywanie prawidłowej masy ciała (unikanie nadwagi).

Typowym objawem w momencie ostrego uszkodzenia łąkotki z oderwaniem jej fragmentu jest wyczuwalne chrupnięcie lub słyszalny trzask w kolanie, silny ból oraz zablokowanie stawu (najczęściej w zgięciu). Próba poruszania kolanem nasila dolegliwości bólowe. Stanięcie na poszkodowanej nodze może być utrudnione lub niemożliwe. W lżejszych uszkodzeniach łąkotek objawy są mniej nasilone – ból może pojawiać się tylko podczas aktywności silnie obciążających kolano (bieganie, skoki), a uczucie przeskakiwania w kolanie może być przejściowe i pacjent sam jest w stanie je odblokować dzięki znanym sobie manipulacjom.

Odciążenie kolana ma za zadanie umożliwić zagojenie zszytej łąkotki. Czas chodu o kulach jest zależny od miejsca, rozległości oraz charakteru uszkodzenia łąkotki i wynosi przeważnie 6-8 tygodni. W ciągu tego okresu procent obciążania kolana masą ciała jest stopniowo zwiększany po konsultacji z ortopedą i pod warunkiem, że nie wyzwala to u pacjenta dolegliwości bólowych.

Ćwiczenia na kolano po szyciu łąkotki powinny być prowadzone pod nadzorem doświadczonego fizjoterapeuty, który zaplanuje proces terapii i nauczy ćwiczeń, które będą bezpieczne dla operowanej łąkotki (nie zaburzą procesu gojenia).Do zadań rehabilitacji po szyciu łąkotki należy: stopniowe przywrócenie bezbolesnego zakresu ruchu kolana, prawidłowa aktywacja mięśni odpowiedzialnych za stabilność stawu oraz poprawa siły i wytrzymałości mięśni kończyny dolnej. Ostatecznym celem ćwiczeń jest zapewnienie ochrony operowanej łąkotki przed nadmiernymi przeciążeniami dzięki uzyskaniu prawidłowej kontroli ruchów kolana zarówno w trakcie codziennych czynności jak i podczas aktywności sportowej.

Wskazaniem do wykonania przeszczepu jest uszkodzenie łąkotki, którego nie da się naprawić poprzez zszycie. Wówczas zachodzi konieczność usunięcia łąkotki lub jej części (zabieg meniscektomii). Brak łąkotki lub jej częściowy ubytek negatywnie wpływa na biomechanikę kolana i istotnie przyspiesza zużywanie się chrząstki stawowej. Celem przeszczepu łąkotki jest niwelacja bólu kolana oraz ochrona stawu przed przedwczesnymi zmianami zwyrodnieniowymi (gonartrozą) /link/. Przeszczepy łąkotek wykonywane są z reguły u osób w wieku do 50-55 roku życia z zachowanym dobrym stanem chrząstki stawowej.

W przypadku konieczności usunięcia całej zniszczonej łąkotki, przeszczep stanowi łąkotka pozyskana od zmarłego dawcy pochodząca z banku tkanek (tzw. allograft). Gdy uszkodzona jest tylko część łąkotki, w niektórych przypadkach możliwe jest wszczepienie syntetycznego implantu. Implant ten jest biodegradowalny i stopniowo przerasta naturalną tkanką włóknistą, zastępując brakującą część łąkotki. Procedura wszczepienia allograftu lub syntetycznego fragmentu łąkotki wykonywana jest w ramach małoinwazyjnego zabiegu artroskopii /link/ bez konieczności otwierania stawu.

Długość trwania rehabilitacji jest uzależniona od rodzaju zastosowanego przeszczepu, techniki operacyjnej oraz poziomu aktywności, do której chciałby powrócić pacjent. Większość pacjentów jest w stanie powrócić do codziennej pracy zawodowej w 3 miesiącu po zabiegu. Powrót to treningów sportowych jest możliwy z reguły w 6-10 miesiącu po operacji - w zależności od specyfiki uprawianej dyscypliny sportowej oraz zaangażowania pacjenta w proces rehabilitacji.

Zabieg rekonstrukcji ACL przeprowadza się w przypadku stwierdzenia ciężkiej niestabilności kolana (III stopnia), która utrudnia aktywnym osobom normalne funkcjonowanie. Celem zabiegu jest poprawa komfortu życia oraz profilaktyka szybkiego rozwoju choroby zwyrodnieniowej kolana. Operacyjna rekonstrukcja ACL jest szczególnie zalecana sportowcom i pracownikom fizycznym. Mniejsze stopnie uszkodzenia ACL oraz całkowite zerwanie więzadła ACL u osób prowadzących siedzący tryb życia z powodzeniem można leczyć zachowawczo poprzez specjalistyczną rehabilitację.

Długość leczenia jest zależna od wielu czynników, do których należą: przygotowanie rehabilitacyjne pacjenta przed zabiegiem, rodzaj zastosowanego przeszczepu (własny, od dawcy czy sztuczny implant), obecność dodatkowych uszkodzeń w kolanie oraz zaangażowanie pacjenta w proces fizjoterapii po zabiegu. W przypadku najczęściej wykonywanych rekonstrukcji ACL z użyciem własnych ścięgien mięśni czy więzadła rzepki czas powrotu do normalnej aktywności wynosi około 3 miesiące. Sport można zacząć uprawiać w okresie od 6 do 12 miesięcy po zabiegu.

Pierwsze kroki po zabiegu można stawiać już w 1-2 dobie po operacji. Podczas pierwszych 3-4 tygodni po zabiegu chód jest możliwy z asekuracją kul łokciowych i z założoną ortezą stawu kolanowego. Swobodne chodzenie z pełnym obciążeniem kończyny bez dodatkowego wsparcia jest możliwe, gdy fizjoterapeuta stwierdzi, że kolano jest na to w pełni przygotowane i wyćwiczone, a ponadto chodzenie nie powoduje nawrotu obrzęku czy bólu stawu.

Rehabilitacja rozpoczyna się już w pierwszej dobie po operacji i powinna być systematycznie kontynuowana pod nadzorem wykwalifikowanego fizjoterapeuty przez okres przynajmniej 3 miesięcy. Odpowiednio wcześnie wdrożone postępowanie pozwoli w optymalnym czasie przywrócić pełny zakres ruchu w kolanie, odzyskać wymaganą siłę mięśni oraz stabilność stawu, a w efekcie umożliwi bezpieczny powrót do normalnej aktywności i sportu.

Zerwane więzadło krzyżowe tylne rekonstruuje się, gdy stwierdzona niestabilność kolana znacznie utrudnia codzienne funkcjonowanie lub uniemożliwia podejmowanie aktywności fizycznej. Czynnikiem, który warto wziąć pod uwagę jest wtórne do zerwania PCL zaburzenie biomechaniki kończyny dolnej przekładające się na istotne zwiększenie przeciążeń i tym samym przyspieszenie zmian zwyrodnieniowych kolana. Największą korzyść z zabiegu rekonstrukcji PCL odnoszą osoby przed 40 rokiem życia, osoby aktywne lub pracujące fizycznie. W przypadku prowadzenia siedzącego trybu życia, podeszłego wieku i mało nasilonych objawów wystarczającą metodą leczenia jest systematycznie prowadzona rehabilitacja.

Na długość procesu rehabilitacji po rekonstrukcji więzadła krzyżowego tylnego ma wpływ wiele czynników, m.in. stan funkcjonalny kolana przed zabiegiem, obecność dodatkowych uszkodzeń stawu, rodzaj wykorzystanego materiału na przeszczep (z własnych ścięgien lub mięśni, przeszczep od dawcy czy sztuczny implant), oraz zaangażowanie pacjenta w proces fizjoterapii po zabiegu. W przypadku rekonstrukcji PCL z użyciem własnych tkanek pacjenta minimalny czas rehabilitacji wynosi około 3 miesiące. Sport można zacząć uprawiać w 8 miesiącu po zabiegu. Czas rehabilitacji może być krótszy w przypadku zastosowania metody Internal Bracing, która polega na naprawie zerwanego PCL bez konieczności pobierania przeszczepu.

Chód jest możliwy już w drugiej dobie po operacji pod warunkiem odciążenia operowanej kończyny za pomocą kul łokciowych. Na kolano zakłada się również specjalną ortezę chroniącą kość piszczelową przed tylnym przesunięciem względem kości udowej, co ma zabezpieczyć przeszczep więzadła PCL przed rozciągnięciem. Swobodne chodzenie z pełnym obciążeniem kończyny i bez ortezy jest możliwe, gdy fizjoterapeuta stwierdzi, że kolano jest na to w pełni przygotowane i wyćwiczone, a ponadto chodzenie nie powoduje nawrotu obrzęku czy bólu stawu. Czas odstawienia kul i ortezy przypada najczęściej w 6-8 tygodniu po operacji.

Osteotomia podkolanowa polega na przywróceniu prawidłowej osi mechanicznej stawu kolanowego dzięki operacyjnej korekcji nasady bliższej kości piszczelowej. Zabieg ten powoduje bardziej równomierny rozkład obciążeń w obrębie chrząstki stawowej, co pozwala zmniejszyć dolegliwości bólowe kolana. Osteotomia kości piszczelowej jest skuteczną metodą leczenia bólu kolana u osób młodych z zaburzeniem osi kończyny i we wczesnym stadium choroby zwyrodnieniowej. Zabieg osteotomii piszczeli w wybranych przypadkach stanowi alternatywę dla wszczepienia endoprotezy stawu kolanowego.

Najczęstszym wskazaniem do zabiegu osteotomii są dolegliwości bólowe stawu kolanowego pochodzenia zwyrodnieniowego z towarzyszącą szpotawością piszczeli. Deformację szpotawą piszczeli można wstępnie rozpoznać, kiedy przy złączonych stawach skokowych kolana są oddalone od siebie o minimum 4 cm. Osteotomia podkolanowa daje możliwość korekcji zdeformowanej osi kończyny, a przez to umożliwia odciążenie bolesnych struktur w przedziale przyśrodkowym kolana.

Wymagany czas rehabilitacji po osteotomii podkolanowej wynosi około 3 miesiące. Czas ten może być także krótszy lub dłuższy w zależności od indywidulanych uwarunkowań anatomicznych kolana, równolegle przeprowadzanych procedur w trakcie operacji (np. rekonstrukcji więzadła krzyżowego) oraz oczekiwanego poziomu aktywności pacjenta po zabiegu.

Artroskopowa synowektomia kolana jest zabiegiem chirurgicznym polegającym na częściowym lub całkowitym usunięciu zmienionej chorobowo i przerośniętej na skutek zapalenia błony maziowej. Celem tego zabiegu jest likwidacja zapalenia w stawie poprzez usunięcie błony maziowej, co prowadzi do ustąpienia obrzęku stawu i dolegliwości bólowych. Całkowity czas rehabilitacji do pełnego wyleczenia pacjenta i powrotu do pełnej aktywności po artroskopowej synowektomii wynosi około 2 - 6 miesięcy.

Błona maziowa jest bardzo delikatną strukturą. W wyniku przebytych urazów kolana lub różnorodnych chorób reumatycznych, tj. reumatoidalne zapalenie stawów, młodzieńcze idiopatyczne zapalenie stawów, dna moczanowa, toczeń rumieniowaty i twardzina układowa czy też w nowotworach i gruźlicy może ona przerastać zwiększając tym samym swoją aktywność wydzielniczą. Doprowadza to do nadprodukcji mazi stawowej o nieprawidłowym składzie chemicznym przez co jej wartość jako substancji ułatwiającej poślizg powierzchni stawowych oraz odżywczej dla chrząstki stawowej jest znacznie obniżona, co doprowadza do uogólnionego zapalenia błony maziowej.

Wskazaniem do wykonania synowektomii radioizotopowej jest wysiękowe zapalenie błony maziowej stawu kolanowego, do którego dochodzi m.in. w przebiegu reumatoidalnego zapalenia stawów, zesztywniającego zapalenia stawów kręgosłupa, łuszczycowego zapalenie stawów, choroby zwyrodnieniowej stawu kolanowego oraz nawracającego, wysiękowego zapalenie stawu kolanowego.

Torbiel Bakera (cysta Bakera lub torbiel podkolanowa), to zmiana polegająca na niefizjologicznym powiększeniu przestrzeni łącznotkankowej, która wypełniona jest płynem stawowym. Swoim wyglądem przypomina guzek, dający się wyczuć palpacyjnie przez skórę podczas badania kolana. Lokalizuje się w dole podkolanowym na tylnej stronie uda pomiędzy ścięgnami głowy przyśrodkowej mięśnia brzuchatego łydki i mięśnia półbłoniastego.

Objawy związane z wystepowaniem samej cysty Bakera są bardzo rzadkie, ale jeśli występują, mogą być związane z jej wielkością i zaawansowaniem oraz współistniejącym procesem chorobowym i stanem zapalnym stawu kolanowego. Najważniejszymi symptomami mogącymi świadczyć o występowaniu torbieli podkolanowej są:

• wyraźnie wyczuwalna pod skórą guzowatość, znajdująca się z tyłu kolana
• ból kolana nasilający się przy dłuższym chodzeniu i w trakcie aktywności fizycznej,
• zaczerwienienie oraz ocieplenie w okolicach występowania torbieli pod kolanem,
• obrzęk i uczucie „pełności” w kolanie,
• ograniczenie zgięcia oraz wyprost stawu kolanowego,
• w zależności od wielkości torbieli, mogą wystąpić drętwienia okolicy łydki (także przy pęknięciu cysty), ból oraz obrzęk podudzia,
• ograniczenie funkcji kończyny.

Zabieg artroskopowy polega na usunięciu torbieli, zamknięciu jej połączenia ze stawem oraz szczelnym zszyciu uszkodzonej torebki stawowej. W przypadku współistniejących chorób wewnątrzstawowych (lub przyczyn wtórnego wystąpienia torbieli) również wykonuje się czynności naprawcze. Artroskopia pozwala w sposób najmniej inwazyjny usunąć wszystkie znane i opisywane podłoża powstania torbieli podkolanowej, co zdecydowanie poprawia efekty leczenia i zmniejsza liczbę jej nawrotów. Wykonuje się ją w przypadku kiedy leczenie zachowawcze nie przynosi zadowalających rezultatów.

Artroskopia biodra jest zabiegiem małoinwazyjnym, co pozwala skrócić czas przebywania w szpitalu nawet do jednego dnia po operacji. Stanowi to zaletę artroskopii w porównaniu do zabiegów wykonywanych na otwarto, po których pacjent spędza kilka dni w szpitalu. Należy pamiętać, że podczas zabiegu artroskopii można wykonać jedynie wybrane procedury lecznicze w obrębie biodra. Decyzję odnośnie kwalifikacji do danego rodzaju zabiegu podejmuje chirurg operator.

Artroskopia biodra jest bardzo trudnym technicznie zabiegiem, dlatego warto wybrać operatora, który posiada doświadczenie w wykonywaniu takiego rodzaju zabiegów. Ponadto, w szpitalu powinni być obecni fizjoterapeuci, którzy po zabiegu uczą wstawać i chodzić, pokazują ćwiczenia po operacji i przekazują ważne wskazówki co do dalszego procesu rehabilitacji.

Ćwiczenia dobierane są indywidualnie przez wykwalifikowanego fizjoterapeutę w porozumieniu z chirurgiem wykonującym operację. Celem ćwiczeń jest przywrócenie możliwej do osiągnięcia funkcji biodra, bezbolesne chodzenie oraz powrót do aktywności. Ćwiczenia polegają głównie na poprawie koordynacji nerwowo-mięśniowej oraz na stopniowym wzmacnianiu mięśni obręczy biodrowej.

Wymagany czas rehabilitacji jest sprawą indywidualną – może wynosić od 8 tygodni do kilku miesięcy. Jeśli pacjent uczestniczył w rehabilitacji przedoperacyjnej, tj. wzmacniał mięśnie, a fizjoterapeuta przygotował tkanki miękkie do zabiegu, okres powrotu do sprawności będzie szybszy. Jeśli pacjent choruje na schorzenia przewlekłe negatywnie wpływające na gojenie się ran czy właściwości kości, rekonwalescencja będzie przebiegała wolniej. Duże znaczenie ma także dostęp operacyjny, tzn. jakie mięśnie zostały przecięte podczas zabiegu. Ponadto, sam rodzaj endoprotezy wpływa na długość rehabilitacji – pacjenci po mniej inwazyjnej kapoplastyce szybciej dochodzą do sprawności, podczas gdy zabieg wszczepienia endoprotezy z długim trzpieniem będzie powodował konieczność większej pracy nad przywróceniem prawidłowego chodu.

Pełne swobodne obciążanie masą ciała operowanej kończyny jest możliwe z reguły w 3 miesiącu po operacji. Czas ten jest potrzebny, by implant stabilnie zespolił się z kością. We wcześniejszym okresie można częściowo obciążać kończynę – stopień obciążenia zależy od rodzaju endoprotezy, sposobu mocowania (z użyciem cementu czy bez) oraz indywidualnych uwarunkowań związanych z wykonanym zabiegiem. Na każdym etapie rekonwalescencji należy ściśle trzymać się zaleceń lekarza.

Długość pierwotnego zabiegu alloplastyki trwa około 1-1,5 godziny i jest zależny od rodzaju wszczepianej endoprotezy i dostępu operacyjnego. Czas operacji może się wydłużyć w przypadku zaopatrywania towarzyszących uszkodzeń kostnych lub alloplastyki rewizyjnej.

Przy wyborze szpitala powinnyśmy się sugerować doświadczeniem operatora konkretnie w zakresie endoprotezoplastyki stawu biodrowego. Ważne są także warunki panujące na sali operacyjnej - dbałość o sterylne przeprowadzenie zabiegu. Ponadto, warto wybrać szpital, w którym zaraz po zabiegu pacjent jest otoczony codzienną indywidualną opieką fizjoterapeuty, by w bezpieczny sposób móc się nauczyć poruszać ze wszczepioną endoprotezą.

W przypadku uszkodzenia endoprotezy może dojść do ograniczenia zakresu ruchu i słyszalnych trzeszczeń, które nie były dotąd obecne. W wyniku zwichnięcia endoprotezy kończyna może ustawić się w nieprawidłowej pozycji, a obciążenie nogi jest niemożliwe ze względu na ból i zablokowanie protezy.

Wśród czynników predysponujących do wystąpienia złamania szyjki kości udowej, wyróżnia się:

• osteoporozę i osteopenię,
• wiek i płeć pacjenta (złamania szyjki kości udowej są domeną osób starszych i częściej dotykają kobiet niż mężczyzn, co wynika z zaburzeń hormonalnych w okresie menopauzy, które wpływają niekorzystnie na stan kośćca),
• choroby nowotworowe (nowotwory kości),
• wrodzoną kruchość/łamliwość kości,
• zaburzenia w obrębie gospodarki hormonalnej,
• przyjmowanie leków sterydowych przeciwzapalnych,
• nieprawidłowe odżywianie się,
• brak regularnej aktywności fizycznej.

Wybór metody leczenia operacyjnego uzależniony jest od typu złamania, rozległości urazu, wieku oraz aktywności pacjenta. W zależności od tych czynników wykonuje się:

• zespolenie złamanych fragmentów kostnych, z wykorzystaniem śrub lub gwoździ,
• repozycję i stabilizację wewnętrzną z wykorzystaniem dynamicznej śruby biodrowej (dynamic hip screw – DHS),
• endprotezoplastykę, czyli wymianę uszkodzonego fragmentu kości udowej na sztuczny element. Endoproteza może być częściowa (wymiana jednego członu stawu) lub całościowa (wymiana obu członów stawu).

Rehabilitacja powinna trwać do momentu uzyskania przez pacjenta w badaniach klinicznych i badaniach lokomocji wartości normatywnych. Pełne obciążenie kończyny dolnej osiągane przez pacjenta ma miejsce około 12 tygodnia po zabiegu.

Artroskopia stawu skokowego to zabieg wykonywany w ramach chirurgii jednego dnia. Ma on na celu diagnostykę oraz leczenie uszkodzonych struktur stawu. Całość polega na wprowadzeniu do stawu artroskopu i drobnych narzędzi, którymi manipuluje się, oglądając obraz stawu na ekranie monitora.

Zabieg wykonywany zwykle jest w znieczuleniu podpajęczynówkowym, co oznacza, że pacjent jest cały czas przytomny i ma czasowo obezwładnione jedną lub obie kończyny dolne.

Długość zabiegu zależy od rodzaju przeprowadzanej artroskopii oraz stopnia uszkodzenia stawu skokowego a także zastosowanej metody leczenia. Przeważnie cały zabieg nie trwa dłużej niż 60 minut.

Artrodeza jest zabiegiem operacyjnym polegającym na usztywnieniu stawu skokowego. W tym celu usuwa się powierzchnie stawowe i zespala kość piszczelową z kością skokową tak, aby uległy trwałemu zrośnięciu. Wykonanie ruchu w miejscu operowanego stawu jest niemożliwe, co jest efektem zamierzonym – dzięki usztywnieniu stawu skokowego uzyskuje się zniesienie dolegliwości bólowych, korekcję wadliwego ustawienia i przywrócenie funkcji podporowej kończyny.

Zabieg artrodezy przeprowadzany jest najczęściej u pacjentów, którzy cierpią z powodu dolegliwości bólowych związanych z zaawansowanymi zmianami zwyrodnieniowymi stawu skokowego. Warunkiem kwalifikacji jest brak efektów leczenia zachowawczego lub brak celowości podjęcia innych metod leczenia operacyjnego. Usztywnienia stawu skokowego dokonuje się również w rozległych stanach pourazowych obejmujących staw skokowy. Ponadto, artrodeza może być wykorzystywana jako metoda korekcyjna deformacji stopy, np. utrwalonego płaskostopia czy stopy końsko-szpotawej u osób dorosłych.

U większości pacjentów stosuje się znieczulenie zewnątrzoponowe znoszące czucie od pasa w dół lub dokonuje się blokady nerwów zaopatrujących operowaną kończynę. Zabieg usztywnienia stawu skokowego najczęściej przeprowadzany jest metodą otwartą – chirurg wykonuje kilkucentymetrowe nacięcie z boku lub z przodu stawu skokowego. Dzięki temu posiada maksymalny dostęp do stawu i może precyzyjnie skorygować jego wadliwe ustawienie. Artrodezę można również przeprowadzić metodą artroskopową, która pozwala na pozostawienie minimalnych blizn (do 4mm), ale metoda ta jest zarezerwowana dla mniejszych stopni deformacji.

Podczas operacji chirurg usuwa resztki zniszczonej chrząstki, a następnie opracowuje koniec kości piszczelowej oraz kość skokową tak, aby umożliwić ich późniejszy zrost w skorygowanym ustawieniu. Połączenie zostaje ustabilizowane za pomocą specjalnych śrub lub płytek. Rany zostają zamknięte, a na stopę i staw skokowy zostaje założona szyna gipsowa.

Profilaktyka haluksów obejmuje regularne wzmacnianie mięśni stóp, rozciąganie łydek, użytkowanie wygodnego obuwia z szerokimi czubkami, utrzymywanie masy ciała w normie oraz unikanie długotrwałej pozycji stojącej. Warto pamiętać o czynnikach rozwoju haluksów, do których należą: uwarunkowania genetyczne, reumatoidalne zapalenie stawów czy cukrzyca. Nie zawsze jesteśmy w stanie całkowicie uchronić stopy przez haluksami, ale możemy zadbać o to, by progres deformacji był wolniejszy. Osoby bardziej narażone na powstawanie haluksów powinny poddawać się regularnym badaniom stóp, by móc w porę zareagować, gdy haluks znajduje się jeszcze w stadium początkowym.

Operacja haluksów jest jedynym skutecznym sposobem trwałej korekcji deformacji. Umożliwia zmniejszenie szerokości stopy i wyprostowanie palucha, dzięki czemu po zabiegu uzyskuje się pożądany efekt kosmetyczny oraz zmniejszenie dolegliwości bólowych. Leczenie zachowawcze czyli noszenie aparatów na haluksy czy wkładek ortopedycznych może złagodzić objawy, ale nie prowadzi do zmniejszenia deformacji.

Ortopedzi zalecają operacyjny zabieg palucha koślawego, gdy haluks uniemożliwia swobodne korzystanie z codziennego obuwia, a dolegliwości bólowe istotnie pogarszają jakość życia. Ortopeda powinien omówić spodziewany efekt operacji, uwzględniając oczekiwania pacjenta.

Długość rekonwalescencji po zabiegu haluksa uzależniony jest od pierwotnego stopnia deformacji i rozległości zabiegu. Pełny powrót do aktywności w większości przypadków jest możliwy w 3 miesiącu po zabiegu. Ważną rolę odgrywa zaangażowanie pacjenta w rehabilitację, która istotnie przyspiesza proces rekonwalescencji po operacji.

Po zabiegu operacyjnym można od razu chodzić w specjalnej ortezie – bucie odciążającym operowany przód stopy. Chodzenie w normalnym obuwiu jest możliwe po uzyskaniu zgody lekarza – jest to około 6 tydzień po zabiegu, gdy dochodzi do zrostu kości.

Cena operacyjnego zabiegu usunięcia haluksów zależy od zastosowanej metody korekcji oraz rodzaju i liczby ewentualnych zespoleń kości. Koszt operacji haluksa mieści się w zakresie 3-8 tysięcy złotych.

Dobrze zaplanowany i dokładnie wykonany zabieg operacji haluksa przynosi trwałe rezultaty. Jeśli pacjent będzie się stosować do szczegółowych zaleceń ortopedy i fizjoterapeuty, nie ma możliwości nawrotu haluksa. Noszenie butów na wysokim obcasie czy obuwia z wąskimi czubkami jest przeciwwskazane, ponieważ niezależnie od wyniku operacji może to spowodować ponowne skrzywienie palucha.

Do wskazań leczenia operacyjnego niestabilności stawu skokowego należy:

• całkowite zerwanie więzadeł przebiegające z ostrą niestabilnością stawu skokowego, która poważnie zaburza biomechanikę i uniemożliwia pacjentowi powrót do normalnej aktywności,
• kolejne nawykowe skręcenie stawu skokowego, którego nie udało się wyprowadzić leczeniem zachowawczym do stanu, w którym pacjent mógłby swobodnie funkcjonować bez objawów bólowych,
• przewlekła niestabilność mechaniczna, gdy leczenie zachowawcze nie przynosi oczekiwanych przez pacjenta efektów, np. złagodzenia dolegliwości bólowych,

Metoda Internal Bracing polega na zastosowaniu mocnych szwów czy taśmy niewchłanialnej z polisteru, które dodatkowo wzmacniają naprawę wykonaną na tkankach własnych pacjenta - w przypadku stawu skokowego torby stawowej z więzadłem. Korzyścią metody Internal Bracing jest zachowanie własnego więzadła bez konieczności pobrania przeszczepu oraz szybszy powrót do normalnej aktywności po zabiegu dzięki dużej pierwotnej wytrzymałości implantów.

Nieleczona przewlekła niestabilność stawu skokowego zwiększa ryzyko nawykowych skręceń stawu skokowego, kolejnych urazów chrząstki i/lub ścięgien strzałkowych oraz prowadzi do przyspieszenia zmian zwyrodnieniowych, które objawiają się stopniowym ograniczeniem zakresu ruchu oraz bólem stawu skokowego utrudniającym chodzenie.

U dzieci do 7 roku życia występuje fizjologiczne płaskostopie, co oznacza, że dziecięca stopa płasko-koślawa jest naturalnym etapem w rozwoju kończyn dolnych. Aby stymulować wyrośnięcie z fizjologicznej koślawości, należy zapewnić dziecku dużo ruchu, a zwłaszcza pozwalać na chodzenie boso po zróżnicowanym podłożu – pobudza to mięśnie stóp do pracy. Płaskostopie należy zawsze obserwować, szczególnie w przypadkach, gdy istnieją czynniki obciążające: nadmierna wiotkość stawów, nadwaga, zaburzenia napięcia mięśniowego czy nieprawidłowości dotyczące bioder. Ostateczną decyzję co do leczenia podejmuje lekarz ortopeda po przeprowadzeniu dokładnej diagnostyki. Postępowanie zachowawcze obejmuje ćwiczenia wzmacniające stopy, ćwiczenia stymulujące poprawne ustawienie kończyny dolnej oraz ewentualne noszenie wkładek ortopedycznych. Wskazaniem do zabiegu operacyjnego jest bolesne płaskostopie, szybko postępujące i nie poddające się leczeniu zachowawczemu.

Rodzaj zabiegu zależy od tego, czy płaskostopie jest jeszcze elastyczne (daje się czynnie skorygować) czy wada uległa już utrwaleniu. Jeśli mamy do czynienia z elastycznym płaskostopiem, jedną ze stosowanych metod jest wszczepienie małego implantu w zatokę stępu. Zatoka stępu to przestrzeń między kością skokową a piętową, wyczuwalna przez skórę jako zagłębienie w stopie znajdujące się przed kostką boczną. Zabieg należy do małoinwazyjnych, dlatego powrót do chodzenia jest dużo szybszy w porównaniu do klasycznych metod korekcji. Zabieg wszczepienia implantu można wykonywać u dzieci powyżej 3 lat oraz u dorosłych z korektywnym płaskostopiem. Utrwalone płaskostopie ze zmianami zwyrodnieniowymi stopy i stawu skokowego operuje się innymi metodami, których wybór należy do chirurga.

Ulgę w dolegliwościach spowodowanych płaskostopiem poprzecznym przynosi stosowanie indywidulanie wykonanych wkładek ortopedycznych. Wkładki na platfusa poprzecznego odciążają przodostopie i normalizują rozkład nacisków pod stopami, dzięki czemu stopa mniej boli. Wkładki działają w momencie, gdy są noszone w butach. Trwałą poprawę w dolegliwościach oraz korekcję towarzyszących deformacji palców można uzyskać poprzez operację. Zabieg operacyjny pozwala na wyprostowanie haluksa, palców młotkowatych lub szponiastych i zmianę kształtu stopy, by w efekcie poprawić komfort podczas chodzenia.

Długość rekonwalescencji zależy od rozległości zabiegu i zastosowanej techniki operacyjnej. Przez pierwsze 6 tygodni pacjent powinien chodzić w specjalnym bucie odciążającym operowaną część stopy. Powrót do pełnej aktywności możliwy jest z reguły w 3 miesiącu po zabiegu, ale może ulec skróceniu, jeśli zabieg wykonany był techniką małoinwazyjną.

W przypadku bólu ścięgna Achillesa należy skonsultować się ortopedą, który dokładnie zdiagnozuje przyczynę dolegliwości oraz ustali plan leczenia. Postępowanie polega głównie na tymczasowym ograniczeniu aktywności sportowej, wykonywaniu ćwiczeń ekscentrycznych mięśni łydki oraz zabiegach z zakresu fizykoterapii. W leczeniu przewlekłej tendinopatii ścięgna Achillesa wykorzystuje się nowoczesne metody stymulujące procesy prawidłowego gojenia i naprawy tkanek, np. zabieg koblacji elektrodą Topaz. 

Wzmocnienie ścięgna Achillesa poprzez stymulację przebudowy struktury włókien można uzyskać wykonując trening ekscentryczny według protokołu Alfredsona. Trening ten polega na kontrolowanym opuszczaniu pięty w dół poniżej poziomu schodka, na którym oparte jest przodostopie. Ćwiczenie wykonuje się przy kolanie wyprostowanym, a następnie ugiętym. Trening obejmuje 15 powtórzeń w 3 seriach rano i wieczorem przez okres minimum 3-6 miesięcy. Aby być pewnym, że ćwiczenie jest wykonywane w poprawny sposób, najlepiej skonsultować się z fizjoterapeutą.

Paluch sztywny objawia się bólem stawu śródstopno-paliczkowego dużego palca podczas chodzenia, gdy pięta unosi się nad podłoże i stopa przygotowuje się do odbicia. Dolegliwości bólowe często uniemożliwiają pełne wspięcie na palce lub noszenie butów na wysokim obcasie. Konflikt kostny wynika z obecności zmian zwyrodnieniowo-wytwórczych, które ograniczają bierne zgięcie grzbietowe palucha. Na obrazach RTG stwierdza się zwężenie szpary stawowej oraz obecność wyrośli kostnych (osteofitów).

Artrodeza stawu śródstopno-paliczkowego palucha jest skuteczną formą leczenia operacyjnego palucha sztywnego. Zabieg polega na wycięciu powierzchni stawowych, a następnie trwałym usztywnieniu stawu palucha w lekkim zgięciu grzbietowym. Zabieg łagodzi dolegliwości bólowe oraz umożliwia pacjentowi swobodne podejmowanie aktywności dnia codziennego, a nawet uprawianie sportu.

Po zabiegu pacjent powinien poruszać się w specjalnym bucie odciążającym przód stopy. Jest to konieczne przez okres około 6 tygodni lub do uzyskania zrostu w obrębie stawu palucha.

Zabieg cheilektomii czyli usuwania zmian zwyrodnieniowo-wytwórczych hamujących zgięcie grzbietowe palucha wykonuje się u młodych aktywnych osób, które skarżą się na ból stawu palucha z towarzyszącym ograniczeniem ruchomości. Warunkiem powodzenia operacji jest początkowe stadium zmian zwyrodnieniowych stawu palucha – głowa kości śródstopia powinna posiadać więcej niż połowę nieuszkodzonej chrząstki stawowej. Tylko wtedy możliwe jest przywrócenie bezbolesnego zakresu ruchomości palucha.

W trakcie podwichnięcia ścięgien mięśni strzałkowych dochodzi do ich nieprawidłowego przemieszczenia do przodu na kostkę boczną. Towarzyszy temu uszkodzenie troczka górnego mięśni strzałkowych, który powinien przytrzymywać ścięgna w ich prawidłowym ułożeniu. Objawami podwichnięcia są dolegliwości bólowe i uczucie przeskakiwania ścięgna z boku stawu skokowego, co najłatwiej jest zaobserwować podczas stawiania stopy na jej zewnętrznej krawędzi lub podczas próby szpotawienia stawu skokowego.

Ryzyko podwichnięcia lub zwichnięcia ścięgien mięśni strzałkowych jest podwyższone u osób posiadających anatomicznie zbyt płytki rowek kości strzałkowej, w którym leżą ścięgna tych mięśni. Dodatkowe szpotawe ustawienie pięty predysponuje do przeciążeń troczka i słabienia jego struktury. Przebyte inwersyjne skręcenie kostki oraz przewlekła niestabilność boczna stawu skokowego także stanowią czynnik ryzyka wystąpienia tego rodzaju kontuzji.

Zwichnięcia mięśni strzałkowych najczęściej leczy się operacyjnie. Zabieg polega na naprawie lub rekonstrukcji troczka górnego mięśni strzałkowych, który przytrzymuje ścięgna za kostką boczną. Dodatkowo można wykonać pogłębienie zbyt płytkiego rowka kości strzałkowej lub nadbudować tylną krawędź kości strzałkowej bloczkami kostnymi, by lepiej ustabilizować ścięgna w ich anatomicznym ułożeniu. Po zabiegu operacyjnym należy uczestniczyć w regularnej rehabilitacji, której głównym celem będzie przywrócenie mięśniowej stabilizacji stawu skokowego i bezpieczny powrót do normalnej aktywności.

Dodatkowa kość trójkątna występuje u 7-25% ludzi i jest położona z tyłu kości skokowej. W większości przypadków jej obecność nie wywołuje żadnych dolegliwości. U sportowców wykonujących powtarzane ruchy zgięcia podeszwowego stopy (np. u baletnic wykonujących wspięcia na palce) może dojść do podrażnienia kostki trójkątnej, co objawia się przeciążeniowym bólem z tyłu stawu skokowego.

Dodatkowa kość łódkowata leży po przyśrodkowej stronie stępu. Ból nasila się w związku z konfliktem wystającej kostki z cholewką obuwia. W przypadku stopy płasko-koślawej dolegliwości można złagodzić stosując wkładkę korygującą wadliwe ustawienie stopy. Brak uzyskania pożądanego efektu może stanowić wskazanie do chirurgicznego usunięcia dodatkowej kości łódkowatej.

Operacyjne wycięcie kostki dodatkowej wykonuje się w przypadku ostrego urazu, w wyniku którego doszło do złamania kostki dodatkowej. Leczenie chirurgiczne obejmuje również stany, w których nie udało się uzyskać poprawy w wyniku leczenia zachowawczego.

Istnieje wiele sposobów na palce młotkowate, np. ćwiczenia palców, terapia manualna przeprowadzona przez fizjoterapeutę oraz noszenie specjalnych ortez prostujących palce. Są te strategie, które pozwalają na złagodzenie dolegliwości, spowolnienie progresu deformacji lub krótkotrwałą poprawę ustawienia palców. Celem uzyskania pożądanego kształtu palców na stałe, zalecane jest poddanie się zabiegowi operacyjnemu.

Wskazaniem do operacji jest każdy stopień deformacji palców młotkowatych, który powoduje ból i utrudnia korzystanie z codziennego obuwia.

Dzięki usztywnieniu palca drutem uzyskuje się bardzo dobre efekty, ale w niektórych przypadkach wykorzystuje się również wewnętrzne implanty. Decyzję co do rodzaju zastosowanego zespolenia podejmuje chirurg – w zależności od rodzaju deformacji i oczekiwań pacjenta. Implanty wewnętrzne podrażają zabieg o kilkaset złotych i dają gorszą stabilność niż klasyczny tzw. pręt Kirschnera.

Złamanej kostki nie wolno obciążać przez co najmniej 6-8 tygodni, a w niektórych przypadkach nawet przez 10 tygodni. W tym okresie pacjent porusza się o kulach, początkowo w bucie gipsowym, a następnie w specjalnej ortezie typu Walker. Stopniowe obciążane kończyny można rozpocząć tylko po uzyskaniu informacji od ortopedy odnośnie wystąpienia zrostu kostnego.

Czas rehabilitacji po złamaniu kostki jest różny – w zależności od rozległości urazu może wynosić od 3 do 8 miesięcy. Duże znaczenie dla długości rekonwalescencji odgrywa zaangażowanie pacjenta w proces usprawniania. Rehabilitacja zawsze powinna przebiegać we współpracy fizjoterapeuty z ortopedą wykonującym zabieg operacyjny lub prowadzącym leczenie zachowawcze.

Niewielkie dolegliwości bólowe w pierwszych 2-3 miesiącach po złamaniu kostki mogą wynikać z aktywnych procesów przebudowy kości. Czynny udział pacjenta w rehabilitacji pozwala zapobiec bólom wynikającym z obecności blizny pooperacyjnej czy adaptacji tkanek do ponownego obciążania masą ciała. Należy mieć na uwadze, że niektóre skomplikowane typy złamań mogą uniemożliwić idealne odtworzenie powierzchni stawowych, co wiąże się z pewnym ograniczeniem funkcji stawu skokowego. U niektórych pacjentów po masywnych urazach kostki w ciągu 2-10 lat mogą rozwinąć się zmiany zwyrodnieniowe pomimo maksymalnych starań włożonych w proces leczenia.

Zabieg szycia ścięgna Achillesa powinien być wykonany jak najszybciej – najpóźniej do 6 tygodnia po urazie. Im dłużej zwleka się z wykonaniem zabiegu, tym większe jest ryzyko skrócenia i zaniku mięśnia trójgłowego łydki. Wcześnie przeprowadzony zabieg umożliwia pełne odtworzenie długości ścięgna Achillesa klasycznymi metodami bez konieczności wydłużania ścięgna czy pobierania przeszczepów.

Artroskopia barku to sposób wykonania zabiegu operacyjnego polegający na wziernikowaniu okolic stawu barkowego. Operator wykonuje minimalne nacięcia, przez które wprowadza kamerę (artroskop) oraz narzędzia chirurgiczne. Artroskopiaumożliwiaskuteczne leczenie wielu schorzeń i urazów barku, np. ciasnoty podbarkowej, uszkodzeń stożka rotatorów czy niestabilności stawu ramiennego i barkowo-obojczykowego. Artroskopia jest zabiegiem małoinwazyjnym, dzięki czemu pacjent wychodzi ze szpitala już następnego dnia po operacji.

Przed kwalifikacją do operacji ból barku powinien być dokładnie zdiagnozowany przez ortopedę. Testy kliniczne oraz badania obrazowe pozwalają na określenie stopnia zaawansowania zmian zwyrodnieniowych i/lub rozległości uszkodzeń barku. Zabieg operacyjny wykonuje się, jeśli stwierdzone zmiany utrudniają aktywność sportową lub zawodową, nie poddają się leczeniu rehabilitacyjnemu bądźuraz barku można wyleczyć tylko operacyjnie. Planując leczenie, lekarz bierze pod uwagę także oczekiwania pacjenta co do poziomu sprawności barku oraz gotowość do podjęcia rehabilitacji po zabiegu.

Czas rehabilitacji po artroskopii barku jest uzależniony od rozległości uszkodzeń barku,rodzaju procedur wykonywanych w trakcie artroskopii oraz poziomu aktywności pacjenta. Drobne naprawy struktur barku wiążą się z kilkoma tygodniami usprawniania, inne bardziej rozległe zabiegi wymagają regularnego uczestnictwa w rehabilitacji nawet przez kilka miesięcy. Warto zaznaczyć, że okres rekonwalescencji jest zawsze krótszy w porównaniu do operacji barku przeprowadzanych na otwarto.

Stożek rotatorów, zwany tez kapturem lub pierścieniem rotatorów to grupa mięśni otaczających głowę kości ramiennej. Odpowiadają one za stabilizację kości ramiennej w panewce łopatki oraz za ruchy w stawie ramiennym (głównie ruchy odwiedzenia i rotacje).

Do uszkodzenia ścięgna dochodzi często wskutek upadku na wyprostowaną kończynę lub podczas dźwigania ciężkiego przedmiotu przy jednoczesnej rotacji ramienia. Na uszkodzenie ścięgna stożka rotatorów narażone są również osoby czynnie uprawiające sport (zwłaszcza te dyscypliny, które wymagają częstego unoszenia rąk, np. siatkówka) oraz osoby wykonujące pracę fizyczną, wymagającą częstego powtarzania tych samych ruchów, powodujących mikrourazy i przeciążenia w obrębie ścięgien stożka rotatorów.

Pacjenci odczuwają spadek siły mięśniowej oraz ból, określany często jako kłujący, pojawiający się w okolicy górnej części barku, czasami promieniujący w dół, aż do przedramienia. Ból może pojawiać się również w stanie spoczynku – np. podczas snu. Pacjenci mogą mieć trudności z poruszaniem kończyną, zwłaszcza z uniesieniem ramienia do boku.

Do operacji kwalifikowani są zwykle pacjenci, u których leczenie zachowawcze nie przyniosło efektów a także osoby aktywne sportowo, u których uszkodzenie stożka rotatorów jest efektem ostrego urazu. Zabieg operacyjny jest wskazany również w sytuacji, gdy uszkodzenia są na tyle rozległe, że uniemożliwiają normalne funkcjonowanie i mogą przyczynić się do powstania wtórnych zmian przeciążeniowych barku.

Operacja stożka rotatorów polega najczęściej na zszyciu - przy pomocy specjalnych kotwic i szwów - ścięgien w ich anatomicznym ułożeniu.
Zabieg może obejmowac metody:

• klasycznej (otwartej) rekonstrukcji stożka rotatorów
• małoinwazyjnej operacji stożka rotatorów - zabieg typu mini-open
• artroskopowego usunięcia zwapnień stożka rotatorów
• artroskopowej rekonstrukcji stożka rotatorów

Niestabilność stawu ramiennego to stan, w którym głowa kości ramiennej zostaje przemieszczona względem panewki stawowej. Nawracające wyślizgiwanie się głowy kości ramiennej z panewki nazywane jest przewlekłą niestabilnością stawu ramiennego.

Objawem zwichnięcia w stawie ramiennym jest kłujący i ostry ból okolicy barku. Osoby ze zwichniętym stawem ramiennym mają problemy z poruszaniem ramieniem, często można zaobserwować zniekształcenie obrysu w okolicy barku. Dokładną diagnostykę urazu powinien przeprowadzić lekarz ortopeda.

Po zwichnięciu stawu ramiennego, w większości przypadków podejmuje się leczenie zachowawcze. Gdy zwichnięciu towarzyszą poważne uszkodzenia obrąbka stawowego i/lub panewki łopatki, konieczne jest podjęcie leczenia operacyjnego. Ostateczną decyzję co do wyboru leczenia podejmuje lekarz ortopeda.

W przypadku uszkodzenia obrąbka panewki konieczne jest zastosowanie leczenia operacyjnego. Operacja jest konieczna również jeśli uszkodzenia są rozległe lub zwichnięcie ma charakter nawykowy.

Celem operacji jest przymocowanie na powrót obrąbka panewki w jego anatomicznym miejscu. W zależności od rodzaju urazu, warunków anatomicznych i stopnia uszkodzenia obrąbka operację można przeprowadzić artroskopowo lub z klasycznym otwarciem stawu.

Powrót do pełnej sprawności następuje w okresie od 6 do 9 miesięcy od operacji.

Objawy obejmujące ból, uczucie przeskakiwania łopatki oraz obecność słyszalnych trzasków podczas poruszania barkiem mogą świadczyć o tzw. zespole trzaskającej łopatki. Przyczyną schorzenia są zmiany strukturalne prowadzące do mechanicznego konfliktu tkanek kostnych lub miękkich leżących pod łopatką. Dolegliwości bólowe pod łopatką bez uczucia przeskakiwania mogą być związane ze stanem zapalnym kaletek podłopatkowych. Celem ustalenia przyczyny dolegliwości należy udać się do ortopedy, który wykona szczegółowe badanie kliniczne oraz zleci dodatkowe badania obrazowe. Wczesne rozpoznanie i rozpoczęcie leczenia zespołu trzaskającej łopatki jest bardzo ważne – zignorowanie objawów może prowadzić do progresu zmian strukturalnych, które mogą być leczone jedynie operacyjnie.

Głównym celem rehabilitacji jest przywrócenie prawidłowych wzorców ruchowych łopatki, które nie będą powodować przeciążeń tkanek leżących w okolicy podłopatkowej. Pierwszy etap fizjoterapii obejmuje metody służące normalizacji napięcia mięśni oraz wydłużeniu mięśni skróconych, by odtworzyć prawidłową ruchomość (mobilność) łopatki. Ćwiczenia na zespół trzaskającej łopatki polegają na aktywacji odpowiednich mięśni, by uzyskać wymaganą stabilizację łopatki. Stopniowo włączane są wzorce całej kończyny górnej z zachowaniem prawidłowej biomechaniki łopatki oraz stawu ramiennego. Ostatnim etapem rehabilitacji są ćwiczenia siłowo-wytrzymałościowe kończyny górnej oraz elementy uprawianej dyscypliny sportowej. Proces terapii powinien przebiegać pod nadzorem doświadczonego fizjoterapeuty.

Wskazaniem do leczenia operacyjnego jest obecność kostnych zmian zwyrodnieniowo-wytwórczych, wolnych ciał w przestrzeni łopatkowo-żebrowej oraz innych patologii, które nie poddają się leczeniu rehabilitacyjnemu. Zabieg polega najczęściej na wycięciu wyrośli kostnych górnego lub dolnego brzegu łopatki oraz na uwolnieniu zrostów łącznotkankowych, które powodują przeskakiwanie i dolegliwości bólowe pod łopatką. Jeśli to konieczne, dokonuje się również usunięcia patologicznie pogrubionych kaletek maziowych.

Wykonanie zabiegu operacyjnego wskazane jest, gdy:

• ból utrzymuje się pomimo wdrożenia leczenia rehabilitacyjnego, zastosowania leków przeciwzapalnych i przeciwbólowych oraz ostrzykiwania kręgosłupa środkiem sterydowym,
• stwierdza się niedowład mięśni lub nietrzymanie moczu – są to stany wskazujące na zaawansowanego stopnia ucisk korzeni nerwowych, wymagające pilnej interwencji chirurgicznej.

Celem zabiegu operacyjnego jest odbarczenie uciśniętych struktur nerwowych poprzez usunięcie jądra miażdżystego, które uległo wysunięciu ze zdegenerowanego krążka międzykręgowego. Wybór dostępu operacyjnego oraz techniki zabiegu należy do neurochirurga kwalifikującego pacjenta do operacji.

Jedną z metod umożliwiających poszerzenie zwężonego kanału kręgowego jest laminektomia. Zabieg ten polega na wycięciu blaszek łuku kręgu wraz z wyrostkiem kolczystym ograniczającym przestrzeń kanału od tylnej strony. W przypadku hemilaminektomii chirurg wycina blaszkę łuku po jednej stronie wyrostka kolczystego (prawej lub lewej). W razie konieczności usuwane są wyrośla kostne i pogłębiane zostają otwory międzykręgowe. Zabieg umożliwia odbarczenie uciśniętych korzeni nerwowych lub rdzenia kręgowego i złagodzenie dolegliwości bólowych.

Po zabiegu laminektomii (wycięcia łuków kręgów) wstawanie i chodzenie jest możliwe w ciągu kilku dni od operacji. Decyzję o możliwości pionizacji podejmuje lekarz. Czasami konieczne jest zastosowanie gorsetu stabilizującego operowany odcinek kręgosłupa. Wstawanie i chodzenie odbywa się pod nadzorem fizjoterapeuty.

Zabieg wertebroplastyki wykonywany jest celem wzmocnienia trzonów kręgów, które uległy złamaniu kompresyjnemu, najczęściej na skutek osteoporozy. Zabieg polega na przezskórnym wstrzyknięciu do trzonu kręgu specjalnego cementu, który twardnieje po około 20-30 minutach. Efektem jest wzmocnienie osłabionego trzonu oraz złagodzenie lub całkowite zniwelowanie bólu złamanego kręgu. Wertebroplastykę wykonuje się także u osób z procesami nowotworowymi w obrębie kręgosłupa oraz innymi zmianami patologicznymi osłabiającymi strukturę kości.

Płynny cement wstrzyknięty do trzonu kręgu twardnieje po około 20-30 minutach. Zalecane jest, aby pacjenci przebywali w pozycji leżącej jeszcze przez minimum 2 godziny po zabiegu. Wstawanie i chodzenie jest możliwe po uzyskaniu wyraźnej zgody lekarza.

Zabieg mikrodiscektomii należy do małoinwazyjnych metod leczenia przepukliny krążka międzykręgowego. Chirurg wykonuje niewielkie nacięcie powłok ciała (3-4cm). Następnie odchyla na bok tkanki miękkie przykręgosłupowe tak, aby uzyskać dogodny dostęp do uciśniętego przez jądro miażdżyste korzenia nerwowego. Dzięki wykorzystaniu miniaturowych narzędzi i aparatury powiększającej obszar pola operacyjnego, jądro miażdżyste może zostać precyzyjnie usunięte z miejsca, w którym uciska na struktury nerwowe. Jednocześnie śródoperacyjny uraz tkanek jest dużo mniej rozległy w porównaniu do tradycyjnego dostępu operacyjnego. Zaletą zabiegu mikrodiscektomii jest niewielka ingerencja w struktury kręgosłupa, co daje lepszy efekt kosmetyczny, możliwość wczesnej pionizacji oraz skrócenie okresu rekonwalescencji.

Wstawanie i chodzenie jest możliwe wyłącznie po uzyskaniu zgody chirurga. Pionizacja odbywa się z reguły w tym samym dniu lub w drugiej dobie po zabiegu operacyjnym. Pacjent otrzymuje wypis ze szpitala po badaniu potwierdzającym dobry stan ogólny i neurologiczny.

Discektomia to usunięcie jądra miażdżystego, które wysuwając się ze zdegenerowanego krążka międzykręgowego, doprowadziło do nieodprowadzalnego ucisku na korzeń nerwowy. Odbarczenie korzenia nerwowego umożliwia powrót funkcji mięśni zaopatrywanych przez uciśniętą strukturę nerwową (zniesienie niedowładu). Zabieg endoskopowy cechuje mała inwazyjność – wymaga wykonania na plecach jednego lub dwóch niewielkich otworów (ok. 5mm), przez które wprowadzane są narzędzia chirurgiczne oraz kamera. Nie ma konieczności rozcinania mięśni czy elementów kostnych kręgosłupa. Dzięki temu okres rekonwalescencji pacjenta jest krótszy w porównaniu do zabiegu wykonywanego na otwarto.

Wskazaniami do leczenia operacyjnego jest nieodprowadzalny ucisk jądra miażdżystego na korzeń nerwowy. Pilne wskazanie stanowi wystąpienie powikłań w postaci niedowładu kończyny lub zaburzenia funkcji zwieraczy (nietrzymanie moczu). Leczenie operacyjne podejmuje się także w przypadku braku efektów leczenia rehabilitacyjnego, przeciwzapalnego i przeciwbólowego, gdy ból i/lub zaburzenia czucia utrzymują się i negatywnie wpływają na jakość życia pacjenta.

Zabieg discektomii wykonuje się najczęściej w znieczuleniu miejscowym czyli lokalnym pozbawieniu bodźców czuciowych. W większości przypadków nie ma konieczności zastosowania znieczulenia ogólnego.

Laminoforaminotomia stanowi jedną z metod operacyjnego leczenia przepukliny krążka międzykręgowego. Zabieg ten często jest wykonywany w obrębie szyjnego odcinka kręgosłupa. Operacja polega na przecięciu blaszek łuków dwóch sąsiadujących kręgów, poszerzeniu otworu międzykręgowego, a następnie usunięciu jądra miażdżystego uciskającego korzeń nerwowy lub worek oponowy.

We wczesnym okresie pooperacyjnym może zachodzić konieczność noszenia kołnierza ortopedycznego stabilizującego odcinek szyjny kręgosłupa (jeśli lekarz zaleci). W siódmym dniu po zabiegu odbywa się kontrola operowanej okolicy i stanu neurologicznego pacjenta oraz ściągnięcie szwów. W dalszej kolejności pacjent powinien ściśle stosować się do zaleceń lekarza oraz uczestniczyć w rehabilitacji. Rekonwalescencja po operacji jest procesem bardzo indywidualnym, zależnym od rodzaju wykonanego zabiegu, jego przebiegu, obecności ewentualnych powikłań oraz zaangażowania pacjenta w rehabilitację.

Jeśli rehabilitacja oraz leki przeciwbólowe nie łagodzą dolegliwości bólowych, konieczne może być wszczepienie implantu pomiędzy wyrostki kolczyste. Implant zwiększa odległość pomiędzy wyrostkami kolczystymi, redukując ból wynikający z mechanicznego podrażnienia tkanek. Kwalifikację do zabiegu operacyjnego przeprowadza chirurg na podstawie badania klinicznego oraz oceny zdjęć rentgenowskich i innych badań obrazowych. Czasami ból może wynikać z mnogich patologii obecnych w przebiegu choroby zwyrodnieniowej kręgosłupa, dlatego bardzo ważna jest dokładna diagnostyka i zaplanowanie odpowiedniego leczenia.

Po zabiegu ruchomość kręgosłupa lędźwiowego ulega ograniczeniu. Przeciwwskazane jest wykonywanie skłonów, gwałtownych rotacji oraz dźwigania ciężkich przedmiotów. Zalecaną formą aktywności jest pływanie oraz ćwiczenia wzmacniające mięśnie w pozycji leżącej lub klęku podpartym. Stosowanie się do zaleceń lekarza po zabiegu zmniejsza uczucie dyskomfortu w kręgosłupie oraz wydłuża żywotność implantów. Indywidualne ograniczenia co do aktywności omawiane są z pacjentem podczas wizyty lekarskiej.

Leczenie przykurczu Dupuytrena powinno być odpowiednio dobrane do indywidualnych potrzeb pacjenta przez lekarza specjalistę. Po postawieniu właściwej diagnozy pacjent kierowany jest najczęściej na zabieg operacyjny, który jest mało inwazyjny, dobrze znoszony przez pacjentów i daje długotrwałe, satysfakcjonujące efekty poprawiające jakość życia chorego. Po operacji powinno się wdrożyć postępowanie rehabilitacyjne, mające na celu utrzymanie zakresu ruchomości w stawach, rozluźnienie blizny pooperacyjnej i przyspieszenie powrotu do sprawności. Wykorzystuję się zaopatrzenie ortopedyczne w postaci szyny, która utrzymuje palce w wyproście dla utrwalenia efektu.

Przebieg choroby jest zwykle niezauważalny we wczesnym stadium. Dopiero później pojawiają się pod skórą zgrubiałe pasma tkanki łącznej oraz wyczuwalne guzki. Charakterystyczny jest przykurcz zgięciowy palców IV i V czyli serdecznego i małego. Pojawiają się problemy z wyprostowaniem palców przy różnych czynnościach a z czasem wyprost przestaje być możliwy. Im wcześniej zgłosimy się do lekarza tym lepsze są rokowania i możliwy całkowity powrót do zdrowia.

Każdy zabieg operacyjny jest ingerencją w nasz organizm i jest obarczony pewnym ryzykiem. Warto wybrać sprawdzoną placówkę, w której pacjent jest kwalifikowany do zabiegu i operowany przez doświadczonego chirurga. Ważna jest też dostępność fizjoterapeuty, który w konsultacji z lekarzem poprowadzi terapię manualną i nauczy odpowiednich ćwiczeń.

Pierwsze objawy reumatoidalnego zapalenia stawów rozwijają się powoli. Pojawiają się okresowe stany podgorączkowe, którym towarzyszą dolegliwości bólowe stawów i mięśni. Obserwuje się sztywność poranną, bolesność dotykową i symetryczny obrzęk stawów. Reumatoidalne zapalenie stawów atakuje najczęściej drobne stawy rąk i stóp, rzadziej stawy łokciowe, kolanowe i biodrowe. Proces diagnostyczny RZS powinien być prowadzony przez lekarza reumatologa lub ortopedę.

Ze względu na charakter zapalny RZS, leki hamujące zapalenie stawów oraz leki immunosupresyjne stanowią główną metodę walki z chorobą. Formą leczenia niefarmakologicznego u pacjentów, którzy przyjmowali leki przez okres minimum 3-6 miesięcy, jest zabieg operacyjny polegający na usunięciu błony maziowej torebek stawowych i pochewek ścięgnistych. Błona maziowa stanowi pierwotne ognisko stanu zapalnego, a jej resekcja pozwala na zahamowanie szerzenia zmian na przyległe tkanki i ograniczenie stopnia deformacji. Pozostałe metody leczenia uwzględniają rehabilitację, stosowanie ortez stabilizujących stawy oraz psychoterapię pacjenta (ze względu na postępujący charakter RZS).

Korektywne zniekształcenia palców typu „butonierka” i „łabędzia szyjka” mogą być leczone operacyjnie z wykorzystaniem procedury transferu ścięgien mięśni. Procedura ta wpływa na kierunek sił działania ścięgien na stawy palców i pozwala ograniczyć stopień deformacji. Utrwalone zniekształcenia wymagają przeprowadzenia zabiegu artrodezy (usztywnienia stawu) lub wszczepienia sztucznej protezy stawu palca. Wyboru metody operacyjnej dokonuje chirurg kwalifikujący do zabiegu.

Objawami wybitego palca są: ból i obrzęk w okolicy stawu, nienaturalne zniekształcenie palca i niemożność wykonania ruchu. Wybity palec jest zwichnięciem w stawie palca, ale może mu także towarzyszyć złamanie w okolicy stawu. Aby stwierdzić czy doszło do złamania należy wykonać zdjęcie rentgenowskie.

Ból i obrzęk palca związany ze stłuczeniem wynika z uszkodzenia i wtórnego zapalenia tkanek miękkich. Dolegliwości bólowe mogą utrzymywać się do 2-3 tygodni i w ciągu tego okresu wykazują charakter malejący.

Uraz typu „kciuk narciarza” powstaje przeważnie w wyniku upadku na rękę z odwiedzionym kciukiem i z oparciem kciuka o rączkę kija narciarskiego. Istotą kontuzji jest uszkodzenie więzadła, które stabilizuje staw śródręczno-paliczkowy kciuka od strony palca wskazującego. Skutkiem urazu jest ból, obrzęk i możliwa niestabilność stawu kciuka utrudniająca chwytanie większych przedmiotów.

Drętwienia palców u rąk stanowią zwykle objaw neuropatii czyli zaburzeń czynności nerwów obwodowych. Drętwienie pojedynczych palców w jednej ręce jest najczęściej wynikiem ucisku na nerw przez inne tkanki, np. obrzęk zapalny, blizny łącznotkankowe czy zmiany zwyrodnieniowo-wytwórcze. W obrębie kończyny górnej miejscami częstych ucisków nerwów jest nadgarstek i okolica stawu łokciowego. Przyczyną zaburzeń czucia może być też ucisk korzenia nerwowego w związku ze zmianami zwyrodnieniowymi kręgosłupa szyjnego. Symetryczne drętwienie palców może natomiast wskazywać na ogólnoustrojową przyczynę neuropatii, np. cukrzycę, która prowadzi do osłabienia przewodnictwa nerwowego we wszystkich najdrobniejszych nerwach ciała człowieka. W przypadku pojawienia się powyższych dolegliwości należy skonsultować się z lekarzem, który przeprowadzi szczegółową diagnostykę i ustali plan leczenia.

Zabieg operacyjny w przebiegu zespołu rowka nerwu łokciowego polega na usunięciu przyczyny stanowiącej ucisk nerwu. Jest to najczęściej resekcja kostnych zmian zwyrodnieniowych lub blizn łącznotkankowych ograniczających przesuwalność nerwu łokciowego. Zabieg wymaga wykonania kilkucentymetrowego nacięcia wzdłuż przebiegu nerwu, by dokładnie opracować obszar przyśrodkowej okolicy łokcia. Po operacji konieczna jest rehabilitacja, która wspomaga przywrócenie prawidłowego ślizgu nerwu oraz umożliwia wzmocnienie osłabionych mięśni kończyny górnej.

Gdy przyczyną ucisku nerwu jest miejscowy stan zapalny, terapia ukierunkowana jest na zmniejszenie zapalenia i szybką ewakuację obrzęku. Wskazane jest zażywanie leków przeciwzapalnych oraz czasowe odciążenie kończyny. Kiedy jednak doszło do pozapalnych zrostów tkanek lub przyczyną jest zmiana kostna lub rosnący guz, konieczne jest operacyjne usunięcie zmiany. W przypadku neuropatii przeciążeniowych proponuje się odpoczynek i rezygnację z aktywności nasilających dolegliwości. U pacjentów, u których doszło do nawrotu neuropatii zabieg operacyjny jest jedyną skuteczną metodą trwałego wyleczenia.

Istotą choroby de Quervaina jest mechaniczne podrażnienie i zapalenie pochewek ścięgien mięśni prostujących i odwodzących kciuk. Objawem schorzenia jest ból grzbietowej części kciuka i okolicy nadgarstka pod kciukiem, który nasila się podczas chwytania i ruchów manipulacyjnych ręki, a łagodnieje w czasie odpoczynku. Może pojawić się lekki obrzęk oraz tkliwość dotykowa grzbietowej części nasady kciuka. Wystąpienie powyższych objawów powinno skłonić do wizyty u ortopedy, który oceni stan pochewek ścięgien nadgarstka, wykluczy obecność innych patologii oraz zaproponuje odpowiednie leczenie.

Leczenie zachowawcze choroby de Quervaina polega na:

• noszeniu ortezy stabilizującej nadgarstek i staw śródręczno-paliczkowy kciuka,
• unikaniu ruchów zaostrzających ból kciuka i nadgarstka,
• terapii mięśniowo-powięziowej,
• zabiegach z zakresu fizykoterapii,
• stosowaniu leków przeciwzapalnych.

W przypadku silnych dolegliwości wykonuje się blokadę czyli podanie kortykosterydu do zmienionej zapalnie pochewki ścięgnistej. W razie braku powodzenia leczenia zachowawczego wykonuje się zabieg operacyjny polegający na usunięciu zrostów utrudniających swobodny ślizg ścięgien kciuka. Po zabiegu operacyjnym konieczny jest udział w rehabilitacji, która obejmuje mobilizację blizny, przywrócenie pełnej ruchomości kciuka oraz stopniowe wzmacnianie siły chwytu.

Choroba de Quervaina jest terminem używanym w odniesieniu do dwóch różnych schorzeń – zapalenia pochewek ścięgien mięśni kciuka oraz zapalenia tarczycy.

Do objawów zespołu cieśni kanału nadgarstka należą: drętwienie palców, mrowienie w ręce, ból ręki i przedramienia, pojawiający się często w nocy, osłabienie siły chwytu, trudności w wykonywaniu precyzyjnych czynności lub utrzymywaniu drobnych przedmiotów.

Na zespół cieśni nadgarstka najbardziej narażone są osoby długotrwale pracujące przy komputerze, przy taśmie produkcyjnej, muzycy, rowerzyści, szwaczki – osoby często powtarzające te same ruchy nadgarstka.

O konieczności leczenia operacyjnego decyduje lekarz – w początkowym stadium choroby operacja może nie być konieczna. Należy jednak podkreślić, że operacyjny zabieg odbarczenia nerwu pośrodkowego daje najlepsze efekty leczenia.

Zabieg jest krótkotrwały – sama operacja trwa 10-15 minut. Pacjenci zwykle tego samego dnia po operacji wracają do domu.

W zależności od stanu pacjenta i charakteru wykonywanej pracy powrót do aktywności zaodowej jest możliwy w okresie między 2 a 8 tygodniem od operacji. Zwykle pacjenci wracają do pracy po 3 tygodniach od zabiegu.

Terminem "łokieć tenisisty" określa się dolegliwość objawiającą się bólem w okolicy nadkłykcia bocznego kości ramiennej, nasilającym się podczas prostowania palców i nadgarstka. Dolegliwościom bólowym często towarzyszą obniżenie siły i zaburzenie funkcji kończyny górnej. Objawy łokcia tenisisty nie są wynikiem stanu zapalnego a zmian zwyrodnieniowych obejmujących przyczepy bliższe ścięgien mięśni prostujących nadgarstek.

Ból przy łokciu tenisisty pojawia się po bocznej stronie łokcia i może promieniować do części grzbietowej przedramienia i dłoni. Pacjenci uskarżają się na nasilanie się bólu podczas prostowania palców, nadgarstka i łokcia. Najczęściej silny ból pojawia się podczas podnoszenia ciężkich przedmiotów, zakręcania lub odkręcania (słoików, śrubek itd.), uścisku dłoni przy powitaniu. Ból może być tak silny, że niektórzy pacjenci nie są w stanie podnieść nawet szklanki z wodą. Dodatkowo może pojawić się osłabienie siły nadgarstka oraz osłabienie funkcji kończyny górnej.

Schorzenie występuje często wśród tenisistów (stąd nazwa). Narażone na nią są jednak przede wszystkim osoby, które w swojej pracy używają rąk, szczególnie jeśli wykonują stale takie same ruchy nadgarstka i łokcia, powtarzane wielokrotnie - budowlańcy, hydraulicy, mechanicy, malarze, stolarze, osoby pracujące w zakładach produkcyjnych, szwaczki, muzycy. Dużą grupę chorych stanowią również osoby, których praca wiąże się ze stałym używaniem komputera – programiści, graficy komputerowi, pracownicy biurowi a nawet pisarze. Łokieć tenisisty występuje również często wśród osób czynnie uprawiających sport – ćwiczących dużo na siłowni, zwłaszcza jeśli intensywnie obciążają mięśnie przedramion. Schorzenie to pojawia się zwykle u osób powyżej 40 roku życia.

Aby zmniejszyć dolegliwości bólowe można doraźnie zastosować zimne okłady a także środki przeciwbólowe i przeciwzapalne. Należy jednak pamiętać, że przynoszą one jedynie krótkotrwałą ulgę, nie eliminując przyczyny powstawania bólu. Bardzo ważnym elementem leczenia jest rehabilitacja, która polega na terapii manualnej tkanek miękkich i fizykoterapii (np. zabiegach falą uderzeniową). Zabieg operacyjny przeprowadza się w przypadku długotrwale utrzymującego się silnego bólu łokcia i braku powodzenia leczenia zachowawczego.

Stosuje się głównie leczenie zachowawcze. Należy unikać wykonywania ruchów, które prowadzą do przeciążenia mięśni prostowników nadgarstka i wywołują ból. Wachlarz metod leczenia obejmuje: terapię manualną, masaż, ćwiczenia rozciągające prostowniki nadgarstka, krioterapię, igłoterapię, zabiegi falą uderzeniową, zastrzyki z osocza z stężonymi płytkami (leczenie biologiczne).

Łokieć tenisisty nie jest spowodowany przez stan zapalny, więc leczenie farmakologiczne mija się z celem. W wyjątkowych przypadkach podaje się leki sterydowe – kiedy ból uniemożliwia pacjentowi funkcjonowanie lub wystąpił ostry obrzęk. Jest to jednak leczenie doraźne i nie może być stosowane długotrwale

Kiedy po roku leczenia zachowawczego silne dolegliwości bólowe łokcia nie ustępują – pacjent kwalifikowany jest do leczenia operacyjnego.

Ganglion jest małą cystą wypełnioną płynem, która może występować podskórnie lub w tkankach głębiej położonych. Gangliony występują najczęściej w obrębie nadgarstka, stopy i stawu skokowego. Typowymi objawami ganglionu jest:

• obecność miękkiego guzka wyczuwalnego pod skórą,
• możliwa bolesność stawu, w obrębie którego występuje guzek,
• możliwa tkliwość palpacyjna ścięgien mięśni w pobliżu ganglionu

Leczenie ganglionu obejmuje rodzaje zabiegów: aspirację zawartości guzka, podanie blokady sterydowej do guzka lub całkowite usunięcie ganglionu.

Większość ganglionów jest niebolesna i nie wymaga leczenia – wystarczającym postępowaniem jest obserwacja zmiany. Gdy ganglion wywołuje miejscowe dolegliwości bólowe lub gdy jego obecność stanowi przyczynę ucisku nerwu lub naczynia krwionośnego, ganglion należy usunąć.

Blokada kręgosłupa polega na ostrzyknięciu kręgosłupa silnym lekiem przeciwzapalnym - sterydem, dzięki czemu dochodzi do zredukowania lub usunięcia dolegliwości bólowych kręgosłupa. Zabieg przeprowadzany jest pod kontrolą fluoroskopii (podglądu rentgenowskiego) w warunkach ambulatoryjnych.

Pierwszy efekt przeciwbólowy pojawiający się kilka godzin po zastrzyku jest efektem działania leku znieczulającego podawanego razem ze sterydem. Właściwe działanie przeciwbólowe Diprophosu rozpoczyna się w 3-7 dniu po podaniu zastrzyku i utrzymuje się przez kilka tygodni (najczęściej 4 tygodnie). Jeśli zachodzi taka potrzeba, blokadę można powtórzyć, jednak nie powinno się wykonywać więcej niż 3-5 ostrzykiwań kręgosłupa w ciągu roku. Niektórzy pacjenci po podaniu blokady funkcjonują bez bólu kręgosłupa przez dłuższy okres czasu, a nawet nie potrzebują wykonania dodatkowych ostrzykiwań.

Zabieg ostrzykiwania kręgosłupa zwany blokadą sterydową jest skuteczną metodą leczenia bólu w przebiegu rwy kulszowej. Składnikiem leku podawanego w formie zastrzyku jest steryd, którego działanie polega na hamowaniu reakcji zapalnej odpowiedzialnej za ból. Na rynku dostępnych jest wiele preparatów wykorzystywanych do ostrzykiwań kręgosłupa, np. Diprophos czy Depo-Medrol.

Ból kręgosłupa może być leczony zarówno przez ortopedę specjalizującego się w leczeniu kręgosłupa jak i przez neurochirurga. Po zebraniu dokładanego wywiadu, badaniu kręgosłupa oraz analizie badań obrazowych, lekarz powinien zaproponować optymalne metody postępowania zachowawczego lub operacyjnego. Wybór leczenia jest uzależniony od stopnia zaawansowania schorzenia, poziomu nasilenia bólu kręgosłupa, dotychczas podjętych prób leczenia kręgosłupa oraz obecności chorób współistniejących u pacjenta. Leczenie zachowawcze może poprowadzić ortopeda z czynnym udziałem fizjoterapeuty. W przypadku konieczności wykonania zabiegu inwazyjnego (np. podania blokady do kręgosłupa) lub operacji, leczenie powinno być prowadzone przez doświadczonego neurochirurga.

Blokada kolana polega na podaniu sterydu o silnych właściwościach przeciwzapalnych i przeciwbólowych do stawu kolanowego. Zabieg ma uzasadnienie w stanie zapalnym kaletki kolana lub samego stawu. Blokadę można podać w przypadku zaawansowanego zwyrodnienia kolana – steryd nie leczy zmian zwyrodnieniowych, ale znacznie łagodzi dolegliwości bólowe. Środek sterydowy podawany jest do kolana w formie zastrzyku pod kontrolą USG.

Blokada sterydowa polega na miejscowym podaniu leku zawierającego steryd (np. leku Diprophos) o silnych właściwościach przeciwzapalnych i przeciwbólowych. Środek sterydowy podaje się w formie zastrzyku pod kontrolą USG lub fluoroskopii. Miejscami ostrzyknięcia mogą być: staw, kaletka, pochewka ścięgna, okolica nerwu lub tkanka podskórna. Blokada sterydowa nie leczy przyczyny schorzenia, ale hamuje stan zapalny i w ten sposób może skutecznie obniżyć poziom dolegliwości bólowych. Zaleca się, aby blokady były wykonywane tylko w przypadku silnego bólu, który nie ustępuje pomimo zastosowania innych metod leczenia zachowawczego.

Ze względu na możliwość wystąpienia skutków ubocznych pod postacią osłabienia struktury tkanki zaleca się, aby w ciągu roku nie podawać steroidu w to samo miejsce więcej niż 3-5 razy. O możliwości powtórzenia iniekcji decyduje lekarz prowadzący.

Typowym objawem przepukliny pępkowej jest wyczuwalne uwypuklenie w okolicy pępka. Może ono zawierać otrzewną i/lub przemieszczone narządy jamy brzusznej (najczęściej jelita). Stopniowo dochodzi do powiększania się przepukliny – od kilkumilimetrowej zmiany do przepukliny o wielkości piłki siatkowej. Przepuklinie może towarzyszyć ból brzucha w okolicy pępka, który nasila się w momencie kaszlu, kichania lub oddawania stolca. Dolegliwości można także wywołać stosując ucisk przepukliny ręką celem odprowadzenia jej zawartości do wnętrza jamy brzusznej.

U dorosłych przepuklina pępkowa stanowi wskazanie do zabiegu operacyjnego. Operacja polega na odprowadzeniu otrzewnej i narządów wewnętrznych do jamy brzusznej oraz zamknięciu wrót przepukliny. W niektórych przypadkach konieczne jest wzmocnienie powłok brzusznych specjalną siatką, która zapobiega nawrotom przepukliny.

Czas trwania operacji uzależniony jest od wielkości przepukliny oraz od procedur koniecznych do wykonania w trakcie zabiegu (np. dodatkowego wszczepienia siatki). Operacja trwa zwykle od 30 minut do 1,5 godziny.

Długość zwolnienia lekarskiego zależy od rodzaju wykonywanej pracy. Po operacji przepukliny należy unikać czynności związanych z podnoszeniem ciężkich przedmiotów i gwałtownym zwiększeniem ciśnienia w jamie brzusznej. Okres zwolnienia wynosi zwykle około 2 miesięcy czasu.

Objawami ropnia jest ból pośladka, uczucie rozpierania w mięśniu, wzmożone ocieplenie oraz możliwe zaczerwienienie skóry. Objawom miejscowym może towarzyszyć ogólnie złe samopoczucie i gorączka. Ropnia nie należy bagatelizować – jego pęknięcie może prowadzić do rozsiania zakażenia i groźnych powikłań włącznie z sepsą. Należy zgłosić się do lekarza chirurga, który oceni wielkość ropnia i zadecyduje o wykonaniu drenażu oraz włączeniu antybiotykoterapii.

Ropnie leżące powierzchownie usuwa się w znieczuleniu miejscowym. Chirurg nacina ropień oraz ewakuuje jego treść, która następnie jest poddawana badaniom posiewowym. W razie konieczności chirurg zakłada sączek pozwalający na ciągłe usuwanie ropy z rany. Sączki wymieniane są przez okres 1-3 dni. Rana po zabiegu jest zaszywana i zostaje zabezpieczona opatrunkiem. W przypadku zastosowania znieczulenia miejscowego nie ma konieczności hospitalizacji - pacjent może opuścić szpital w dniu zabiegu. Wizyty kontrolne z oceną gojenia rany odbywają się według harmonogramu określonego przez lekarza.

Wrastające paznokcie można leczyć zachowawczo za pomocą specjalnej klamry zakładanej przez podologa. Chirurgiczne wycięcie wrastającego paznokcia wykonuje się w przypadku bardzo zaawansowanych zmian oraz w razie braku powodzenia leczenia podologicznego. Jest to zabieg bezpieczny i całkowicie bezbolesny, ale wiąże się z czasową utratą części lub całości płytki paznokciowej. Po zabiegu paznokieć stopniowo odrasta.

Paznokieć palca u stopy odrasta na pełną długość zwykle po 12-16 miesiącach od zabiegu jego usunięcia.

Po zabiegu usunięcia paznokcia można od razu chodzić. Z uwagi na fakt, że na paluch zakładany jest opatrunek, konieczne jest zaopatrzenie się w odkryte obuwie lub buty o bardzo szerokich czubkach. Do czasu zdjęcia szwów (10-14 dni) należy jednak unikać długotrwałego chodzenia. Stopę należy jak najczęściej trzymać powyżej poziomu uda oraz stosować zimne okłady.

Obecność kamieni w pęcherzyku (woreczku) żółciowym początkowo może nie dawać żadnych objawów. Dopiero w sytuacji, gdy nagromadzone złogi utrudniają odpływ żółci z pęcherzyka żółciowego, mogą pojawić się objawy typowe dla tzw. kolki żółciowej. Ból zlokalizowany jest w prawym nadbrzuszu i rozpoczyna się z reguły do 2 godzin po spożyciu posiłku bogatego w tłuszcz. Ulgę w bólu przynosi zażycie środków rozkurczających i przeciwbólowych. Położenie pęcherzyka żółciowego sprawia, że dolegliwości związane z kamicą są często interpretowane jako objaw zaburzeń czynności wątroby. Celem zdiagnozowania problemu należy udać się do lekarza gastrologa lub wykonać badanie USG jamy brzusznej.

Jedyną skuteczną metodą usunięcia kamieni jest zabieg operacyjny, który polega na całkowitym wycięciu pęcherzyka żółciowego (zabieg cholecystektomii). Brak pęcherzyka żółciowego nie zaburza funkcji trawiennych ani nie obniża istotnie jakości życia po operacji.

Laparoskopia woreczka żółciowego trwa około godziny czasu. Długość trwania zabiegu zależy od indywidualnych uwarunkowań anatomicznych pacjenta oraz od biegłości chirurga w wykonywaniu tego typu operacji.

Usunięcie woreczka żółciowego metodą laparoskopową pozwala na szybkie wstawanie i chodzenie oraz ograniczenie dolegliwości bólowych po zabiegu. Wypis następuje z reguły w drugiej dobie po operacji.

Dolegliwości bólowe wynikają z gojenia się naruszonych tkanek w obrębie jamy brzusznej i są zjawiskiem naturalnym. Lekki ból brzucha może utrzymywać się do tygodnia czasu od zabiegu, ale powinien mieć on charakter malejący. W razie nasilenia bólu, wzdęć czy wystąpienia wymiotów należy skonsultować się z lekarzem.

W okresie 4-6 tygodni po zabiegu wskazane jest stosowanie diety ubogotłuszczowej. Zalecana jest lekkostrawna dieta oparta na naturalnych składnikach. Dozwolone są przeciery z gotowanych warzyw i owoców bez skórki, chude mięso, ryby, jasne pieczywo, jogurty naturalne. Należy unikać warzyw wzdymających takich jak fasola czy kapusta. Zakazane są potrawy smażone na tłuszczu, napoje gazowane, ostre przyprawy oraz alkohol. Po kilku miesiącach od zabiegu można stopniowo powrócić do normalnej diety z zachowaniem ogólnych zasad zdrowego odżywiania.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

W okresie 4-6 tygodni po zabiegu wskazane jest stosowanie diety ubogotłuszczowej. Zalecana jest lekkostrawna dieta oparta na naturalnych składnikach. Dozwolone są przeciery z gotowanych warzyw i owoców bez skórki, chude mięso, ryby, jasne pieczywo, jogurty naturalne. Należy unikać warzyw wzdymających takich jak fasola czy kapusta. Zakazane są potrawy smażone na tłuszczu, napoje gazowane, ostre przyprawy oraz alkohol. Po kilku miesiącach od zabiegu można stopniowo powrócić do normalnej diety z zachowaniem ogólnych zasad zdrowego odżywiania.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Leczeniem żylaków zajmuje się chirurg naczyniowy i/lub lekarz angiolog. Warto udać się do lekarza, który wykonuje badanie USG żył. Dzięki badaniu ultrasonograficznemu możliwa jest dokładna ocena układu żylnego – ułatwia to wybór odpowiedniej metody leczenia.

Istnieje wiele metod leczenia żylaków kończyn dolnych. Leczenie powinno być kierowane przez lekarza angiologa lub chirurga naczyniowego. W sklepach medycznych dostępne są produkty uciskowe (podkolanówki, rajstopy, pończochy przeciwżylakowe), które ograniczają obrzęki nóg i usprawniają powrót krwi żylnej w kierunku dosercowym. Zapobiega to w pewnym stopniu narastaniu żylaków i pojawianiu się nowych ognisk „pajączków” na nogach. Małe i średnie żylaki można leczyć za pomocą skleroterapii lub wykonując miejscowe wycięcie żylaków (miniflebektomię). Żylaki o większej średnicy niweluje się, wykonując tzw. stripping żyły odpiszczelowej lub odstrzałkowej. Największą skuteczność w leczeniu żylaków wykazuje operacja usunięcia niewydolnych żył powierzchownych oraz żylaków w ich dorzeczu.

Operacje żylaków należą do zabiegów niskiego ryzyka. Tak jak podczas każdej operacji, istnieje możliwość wystąpienia powikłań, niemniej jednak zdarzają się one bardzo rzadko. Decydując się na operację żylaków, warto wybrać doświadczonego chirurga naczyniowego, który dobierze najbardziej odpowiednie do stanu pacjenta techniki operacyjne.

Wypis ze szpitala następuje w dniu operacji lub w następnej dobie po zabiegu.

Lekkie dolegliwości bólowe nogi po operacji żylaków mogą utrzymywać się do 2-3 tygodni. W tym okresie należy ściśle przestrzegać zaleceń lekarza, wykonywać ćwiczenia zalecone przez fizjoterapeutę oraz unikać nadmiernego przeciążania operowanej kończyny. W razie konieczności lekarz może przepisać leki przeciwbólowe.

Pieprzyki ze względów kosmetycznych można usunąć za pomocą lasera. Gdy jednak pieprzyk posiada cechy atypowe grożące rozwojem raka skóry (czerniaka), wskazane jest chirurgiczne wycięcie zmiany. Pieprzyk usuwany jest w całości z zachowaniem granic zdrowych tkanek skóry, a pobrany materiał przekazywany jest do badań histopatologicznych.

Do cech zmiany dysplastycznej należą: powiększenie rozmiarów i zmiana kształtu pieprzyka, zmiana zabarwienia oraz ból lub krwawienie z pieprzyka. W razie wystąpienia niepokojących objawów należy skonsultować zmianę z lekarzem dermatologiem. Nie należy zwlekać z wizytą u lekarza - czerniak jest bardzo agresywnym nowotworem i zbyt późne rozpoznanie istotnie zmniejsza szanse na skuteczne wyleczenie.

Chirurgiczne usunięcie pieprzyka jest mało inwazyjnym zabiegiem przeprowadzanym najczęściej w znieczuleniu miejscowym. Ryzyko jakichkolwiek powikłań jest niewielkie ze względu na wycięcie tkanek leżących powierzchownie. Zabieg trwa około 20-30 minut. Pacjent może wrócić do domu już 2-3 godziny po zabiegu.

Rektoskopia to inaczej wziernikowanie odbytnicy. Pacjent w trakcie badania przebywa w pozycji kolankowo-łokciowej lub leży na boku. Lekarz wkłada kamerę ze źródłem światła (rektoskop) przez odbyt. Dzięki pokryciu wziernika środkiem znieczulającym badanie jest bardzo dobrze tolerowane przez pacjenta. Zabieg diagnostyczny rektoskopii umożliwia wykrycie patologicznych zmian w ścianie jelita, takich jak polipy, uchyłki, owrzodzenia i rak jelita grubego. Rektoskopia umożliwia także usunięcie wykrytych zmian i zatamowanie ewentualnego krwawienia.

Zabieg rektoskopii jest bezbolesny choć możliwe jest odczucie lekkiego dyskomfortu związanego z obecnością rektoskopu w jelicie.

Na 3 dni przed zabiegiem należy rozpocząć stosowanie diety lekkostrawnej, najlepiej w formie płynnej. Wieczorem w dniu poprzedzającym badanie należy wykonać lewatywę. W dniu badania nie wolno nic jeść, można tylko pić wodę. Na 1-2 godziny przed rektoskopią należy wykonać drugą lewatywę. Odpowiednie przygotowanie ułatwia lekarzowi wykonanie badania.

Usuwanie kaszaków lub tłuszczaków należy do zabiegów mało inwazyjnych. Kaszaki lub tłuszczaki o małych rozmiarach mogą być wycinane w znieczuleniu miejscowym w warunkach ambulatoryjnych. Po zabezpieczeniu niewielkiej ranki szwami i opatrunkiem pacjent może udać się do domu. W bardzo rzadkich przypadkach konieczne jest zastosowanie znieczulenia ogólnego (duże wymiary i trudna lokalizacja zmiany, zmiany występujące mnogo). Po wybudzeniu się ze znieczulenia ogólnego pacjent musi pozostać przynajmniej jeden dzień w szpitalu na obserwacji.

Chirurgiczne usunięcie włókniaka wiąże się z przerwaniem ciągłości skóry, dlatego po zabiegu należy liczyć się z powstaniem blizny. Jest ona jednak bardzo niewielka i pozostanie mniej widoczna jeśli po ściągnięciu szwów będzie poddawana regularnemu masażowi.

Na niewielkie kilkumilimetrowe kaszaki można zastosować kompres ściągający z naparu z liści skrzypu. Pozwoli to ograniczyć wydzielanie się łoju i ułatwi wchłonięcie się kaszaka. Jeśli jednak to nie pomoże lub kaszak ma więcej niż 5 mm należy skonsultować się z dermatologiem lub chirurgiem. Lekarz oceni zmianę – czy jest to na pewno guzek o łagodnym charakterze. Gdy kaszak stanowi problem estetyczny, dokonuje się jego chirurgicznego wycięcia. Zabieg usunięcia kaszaka jest bezbolesny i bezpieczny, dlatego nie należy się go obawiać.

USG jest metodą obrazowania pozwalającą na uwidocznienie obrysów kostnych oraz tkanek miękkich leżących powierzchownie. USG kolana umożliwia ocenę ścięgien, więzadeł pobocznych, kaletek oraz naczyń dołu podkolanowego. Badanie USG stawu kolanowego wykazuje pewne ograniczenia w diagnostyce uszkodzeń łąkotek oraz więzadeł krzyżowych. Badaniem umożliwiającym dokładną ocenę struktur wewnątrzstawowych jest rezonans magnetyczny kolana.

Usg nie wymaga specjalnego przygotowania. Jest to nieinwazyjne i w pełni bezpieczne badanie, dlatego korzystać z niego mogą kobiety w ciąży oraz małe dzieci. Na badanie USG warto przynieść ze sobą wyniki innych badań obrazowych (np. RTG kolana) oraz wyniki badań laboratoryjnych (krew, mocz).

Lekarzem uprawnionym do wykonania USG kolana jest ortopeda lub radiolog po ukończonym szkoleniu z zakresu USG stawu kolanowego.

USG służy ocenie tkanek leżących powierzchownie. Jest to metoda badania łatwo dostępna i dużo tańsza w porównaniu do rezonansu magnetycznego (MRI), ale nie pozwala ona na pełną ocenę struktur wewnątrzstawowych. Badanie MRI kolana wykonuje się, gdy konieczna jest precyzyjna ocena uszkodzeń chrząstki stawowej, łąkotek oraz więzadeł krzyżowych. Rezonans stanowi złoty standard w diagnostyce przed planowanym zabiegiem operacyjnym.

Celem wykluczenia złamania kostki zalecane jest wykonanie RTG stawu skokowego. Jest to wskazane szczególnie w przypadku silnego bólu i masywnego obrzęku oraz braku możliwości obciążenia kończyny w teście wykonania trzech kroków. USG stawu skokowego powinno być wykonane w każdym przypadku skręcenia stawu skokowego, aby ocenić wydolność uszkodzonych więzadeł oraz wykluczyć obecność powikłań w zakresie patologii innych tkanek miękkich.

Badanie USG stawu skokowego jest nieinwazyjnym badaniem obrazowym wykorzystującym fale ultradźwiękowe. Podczas badania USG lekarz radiolog lub ortopeda przykłada do kostki specjalną głowicę, uprzednio nakładając na skórę badanej okolicy żel sprzęgający. Oceniane są wszystkie tkanki miękkie otaczające staw skokowy (więzadła, ścięgna mięśni, troczki, nerwy, naczynia krwionośne). Na obrazach USG można również ocenić błonę maziową oraz zarysy przedniej części bloczka kości skokowej. W trakcie tzw. dynamicznego badania USG lekarz wykonuje specjalne testy oceniające wybrane struktury (np. wydolność więzadeł). Może prosić także prosić o napięcie mięśnia lub wykonanie określonego ruchu stopą.

USG biodra pozwala na stwierdzenie stanu zapalnego, obecności wysięku oraz wolnych ciał wewnątrz stawu biodrowego. Dzięki USG można wykryć uszkodzenia ścięgien mięśni otaczających staw biodrowy lub przebiegających w okolicy pachwiny. Ponadto istnieje możliwość oceny przebiegu nerwów zaopatrujących kończynę dolną celem wykluczenia neuropatii z ucisku.

Aby dobrze zdiagnozować przyczynę bólu biodra często konieczne jest wykonanie obu badań - RTG oraz USG. Zdjęcia RTG uwidaczniają zmiany zwyrodnieniowo-wytwórcze dotyczące kostnych elementów biodra. USG daje możliwość oceny struktur miękkich otaczających staw (więzadeł, ścięgien, mięśni, kaletek) oraz pozwala na ich ocenę w relacji do zarysów kostnych stawu w trakcie wykonywania ruchu biodrem (tzw. dynamiczne badanie USG). W niektórych przypadkach konieczne jest wykonanie badania rezonansu magnetycznego, które jako jedyne pozwala na dokładną ocenę uszkodzeń chrząstki stawu biodrowego, obrąbka stawowego oraz innych struktur słabo dostępnych w USG.

USG stawu biodrowego umożliwia obrazowanie struktur biodra dzięki wykorzystaniu fal ultradźwiękowych emitowanych przez głowicę USG. Jest to nieinwazyjne i w pełni bezpieczne badanie – może być wielokrotnie powtarzane u dzieci oraz u kobiet w ciąży. USG biodra nie wymaga specjalnego przygotowania, ale jeśli wcześniej wykonano zdjęcia RTG stawu biodrowego należy je przynieść na wizytę. Badanie wymaga odsłonięcia pachwiny oraz bocznej części pośladka. W zależności od zakresu ocenianych struktur badanie USG biodra trwa od 15 do 30 minut.

USG barku wykorzystywane jest głównie do oceny patologii i uszkodzeń w obrębie ścięgien mięśni– najczęściej ścięgna mięśnia nadgrzebieniowego wchodzącego w skład tzw. stożka rotatorów. Dzięki badaniu USG barku można ponadto zdiagnozować patologie dotyczące pozostałych ścięgien mięśni barku, cechy zmian zwyrodnieniowych, stan zapalny kaletek maziowych oraz ogólny stan zapalny stawu, np. w przebiegu chorób układowych jak RZS.

Dynamiczne badanie USG barku pozwala na ocenę wzajemnej relacji tkanek miękkich (ścięgien mięśni, kaletek) i elementów kostnych podczas wykonywania ruchów ramieniem. Badanie dynamiczne najczęściej służy ustaleniu przyczyny uszkodzeń ścięgna mięśnia nadgrzebieniowego przebiegającego w przestrzeni podbarkowej. Dzięki USG możliwe jest zlokalizowanie struktur wchodzących w konflikt oraz wizualne określenie zaburzeń biomechaniki stawu ramiennego. USG dynamiczne ułatwia lekarzowi wybór odpowiedniej metody leczenia w zakresie większości patologii tkanek miękkich.

Sonochirurgia barku to termin określający zabiegi przezskórne wykonywane pod kontrolą USG. W obrębie barku USG wykorzystuje się do monitorowania położenia igły podczas podania leku do określonych struktur stawu. Najczęściej jest to podanie blokady sterydowej do zmienionej zapalenie kaletki podbarkowej oraz ostrzykiwanie przeciążonych ścięgien stożka rotatorów osoczem. Pod kontrolą USG wykonuje się także przezskórny zabieg usuwania zwapnień w obrębie ścięgien mięśni stożka rotatorów oraz punkcję stawu czyli pobranie płynu stawowego w celach diagnostycznych lub terapeutycznych.

USG stawu łokciowego umożliwia przede wszystkim ocenę zarysów kostnych oraz stanu tkanek miękkich otaczających staw łokciowy (ścięgien, mięśni, kaletek, nerwów). Wskazaniem do wykonania rezonansu magnetycznego łokcia (MRI) jest niejednoznaczny wynik badania USG lub konieczność precyzyjnej oceny uszkodzeń chrzęstno-kostnych stawu łokciowego, które mogą być widoczne jedynie na obrazach MRI.

W trakcie dynamicznego badania USG stawu łokciowego lekarz ocenia ślizg tkanek miękkich (ścięgien mięśni, kaletek, nerwów) w odniesieniu do kości w trakcie wykonywania ruchów łokciem. Badanie USG łokcia pozwala na ocenę ślizgu tkanek w czasie rzeczywistym i znajduje ono największe zastosowanie w diagnostyce stanów przeciążeniowych łokcia (np. u sportowców wykonujących rzuty lub u pracowników fizycznych).

Usg stawu łokciowego nie wymaga od pacjenta specjalnego przygotowania. USG stanowi nieinwazyjne i w pełni bezpieczne badanie – bez ograniczeń mogą korzystać z niego kobiety w ciąży oraz małe dzieci. Na badanie USG warto przynieść ze sobą wcześniej wykonane zdjęcia RTG stawu łokciowego, które ułatwią lekarzowi interpretację zarysów kostnych widocznych w badaniu USG.

Podczas badania USG lekarz przykłada do grzbietowej lub dłoniowej powierzchni nadgarstka, ręki lub palców specjalną głowicę dedykowaną do badań drobnych stawów i mniejszych struktur anatomicznych ciała. Zakres badania zależy od wskazań wynikających z obrazu klinicznego. Badanie USG dłoni umożliwia stwierdzenie uszkodzeń ścięgien mięśni, stanu zapalnego pochewek ścięgnistych i stawów oraz zmian zwyrodnieniowo-wytwórczych. Dzięki badaniu USG można ocenić przebieg nerwu pośrodkowego i promieniowego oraz ewentualną przyczynę ucisku tych nerwów.

Badanie USG może wykonać lekarz radiolog, ortopeda lub reumatolog posiadający certyfikat ukończenia szkolenia z USG struktur nadgarstka i ręki.

USG ręki nie wymaga szczególnego przygotowania. Na badanie warto przynieść wyniki pozostałych badań, np. zdjęcia RTG ręki, wyniki badań laboratoryjnych w kierunku chorób reumatoidalnych lub wyniki badania przewodnictwa nerwu w przypadku podejrzenia neuropatii z ucisku.

Długość trwania USG ręki zależy od zakresu ocenianych struktur. W przypadku zmian reumatologicznych nadgarstek i każdy palec jest oceniany osobno, co może wydłużyć czas trwania badania jednej ręki do 50 minut. Gdy badanie kliniczne wskazuje na konieczność wykonania badania USG pojedynczej struktury, np. nerwu pośrodkowego w kanale nadgarstka, USG trwa zwykle około 10-15 minut.

Podczas badania USG lekarz przesuwa po badanej okolicy głowicę emitującą fale ultradźwiękowe. Badanie nie emituje szkodliwego dla organizmu promieniowania jonizującego, w związku z czym jest w pełni bezpieczne i można je dowolnie powtarzać. W trakcie badania USG lekarz może poprosić pacjenta o poruszenie kończyną lub napięcie mięśnia. Umożliwia to czynnościową ocenę mięśnia oraz wzajemną przesuwalność okolicznych tkanek miękkich.

Badanie USG umożliwia diagnostykę stanów przeciążeniowych, ostrych urazów sportowych oraz schorzeń przewlekłych dotyczących mięśni szkieletowych ciała. USG pozwala także na wykrycie konfliktu tkanek, np. uciśnięcie nerwu przez krwiak lub obrzęk zapalny. Ponadto dzięki USG możliwe jest wykrycie guzów tkanki mięśniowej, co pozwala na szybkie zlecenie dodatkowych badań różnicujących zmiany łagodne od złośliwych ognisk nowotworowych.

Badanie USG piersi może być wykonane w każdym dniu cyklu – w Szpitalu Dworska w Krakowie dysponujemy sprzętem umożliwiającym precyzyjną ocenę zmian niezależnie od dnia cyklu.

Kobiety powyżej 30 roku życia powinny raz w roku obligatoryjnie wykonywać badanie USG piersi. Każda kobieta powyżej 20 roku życia powinna sama kontrolować stan piersi poprzez oglądanie i badanie palpacyjne. Każda podejrzana zmiana (powiększenie piersi, zgrubienie na skórze, wciągnięcie brodawki, zmiana zabarwienia skóry czy wyczuwalny guzek w piersi) stanowi wskazanie do niezwłocznego wykonania badania USG piersi.

USG wykonywane jest przez radiologa lub ginekologa przeszkolonego w zakresie diagnostyki ultrasonograficznej piersi.

Każda kobieta może zgłosić się na USG piersi bez konieczności posiadania skierowania. USG stanowi łatwo dostępną, szybką i w pełni bezpieczną metodę obrazowania. USG piersi można powtarzać bez ograniczeń, dlatego jest ono najczęściej wykonywanym badaniem na początku diagnostyki podejrzanych zmian. Lekarz w trakcie badania USG może zlecić wykonanie mammografii, jeśli uzna to za konieczne. U kobiet powyżej 50 roku życia częściej zleca się mammografię, ponieważ metoda ta lepiej sprawdza się w obrazowaniu piersi o mniejszej ilości tkanki gruczołowej.

Badanie USG tarczycy jest nieinwazyjną i w pełni bezpieczną metodą obrazowania. Na badanie USG tarczycy należy przynieść poprzednie wyniki badań USG oraz wyniki badań laboratoryjnych wskazujących na zaburzenia czynności gruczołu tarczowego (oznaczenia poziomu hormonów tarczycy) – jeśli zostały wcześniej zlecone przez lekarza. Poza tym badanie USG tarczycy nie wymaga specjalnego przygotowania.

Podczas badania USG tarczycy lekarz radiolog przykłada do przedniej części szyi specjalną głowicę emitującą fale ultradźwiękowe. Badanie to jest nieinwazyjne i może być wielokrotnie powtarzane u dzieci oraz u kobiet w ciąży. USG tarczycy polega na obrazowaniu gruczołu tarczowego i przyległych tkanek wraz z węzłami chłonnymi szyi. USG tarczycy pozwala na obiektywny pomiar objętości gruczołu tarczowego i stwierdzenia powiększenia tarczyc (tzw. wola). USG umożliwia także określenie lokalizacji i wielkości ewentualnych guzków na tarczycy. Cechy morfologiczne guzków uwidocznione w badaniu USG wraz z obrazem klinicznym mogą decydować o konieczności wykonania biopsji tarczycy.

Większość guzków w obrębie tarczycy to zmiany łagodne, które nie wywołują żadnych negatywnych skutków w organizmie. Każdy guzek wymaga jednak dokładnego zbadania, aby wykluczyć źródło zaburzeń hormonalnych czy raka tarczycy. W tym celu należy zgłosić się na USG tarczycy.

Treści zawarte w przewodzie pokarmowym mogą przesłaniać obraz narządów, dlatego wskazane jest powstrzymanie się od jedzenia na około 6 godzin przed badaniem. Ponadto w okresie 2 dni przed badaniem należy unikać ciężkostrawnych i wzdymających potraw. Dzień przed badaniem USG brzucha zaleca się zażycie środka redukującego objętość gazów w jelitach (np. Espumisan), ponieważ ich nadmiar również może utrudniać diagnostykę.

Na 1-2 godziny przed badaniem USG brzucha należy wypić jeden litr wody niegazowanej (4 szklanki). Do badania USG należy zgłosić się z pełnym pęcherzem – ułatwia to lekarzowi ocenę układu moczowego oraz narządów położonych w miednicy. Nie wolno pić herbaty ani kawy, aby nie pobudzać perystaltyki jelit.

USG jamy brzusznej jest nieinwazyjną i w pełni bezpieczną metodą obrazowania. W razie potrzeby badanie USG można dowolnie często powtarzać. Warto pamiętać, że USG nie wykrywa wszystkich patologii odpowiedzialnych za bóle brzucha. Gdy USG nie jest wystarczające do postawienia diagnozy, lekarz zleca wykonanie dodatkowych badań (gastroskopia, kolonoskopia, rezonans magnetyczny, tomografia komputerowa).

Podczas badania USG brzucha nie ma możliwości oceny światła oraz błony śluzowej przewodu pokarmowego. USG w pewnych warunkach może wykazać zapalenie wyrostka robaczkowego oraz obecność dużych mas guzowych wskazujących na zaawansowany stopień raka jelita grubego. Celem dokładniejszej oceny zmian w jelitach lekarz zleca wykonanie kolonoskopii.

Węzły chłonne to niewielkie owalne grudki obecne w różnych częściach ciała, m.in. w okolicy szyi, nad obojczykami, pod pachami, w pachwinach oraz w jamie brzusznej. Węzły chłonne stanowią element układu odpornościowego – przepływająca przez węzły chłonne limfa pochodząca z tkanek ciała jest filtrowana pod kątem obecności drobnoustrojów. W razie wystąpienia infekcji, w węzłach chłonnych dochodzi do produkcji komórek związanych z procesami odpornościowymi. Dzięki temu bakterie, wirusy czy grzyby zostają unieszkodliwione. W przebiegu infekcji węzły chłonne ulegają przejściowemu powiększeniu, co jest zjawiskiem całkowicie normalnym. Warto zaznaczyć, że powiększenie węzłów chłonnych może być także objawem wielu poważnych schorzeń, a nawet choroby nowotworowej. Aby ocenić czy obserwowany stan jest fizjologiczny czy patologiczny wykonuje się USG węzłów chłonnych.

Powiększone węzły chłonne mają postać owalnych grudek, które można wyczuć, wykonując badanie palpacyjne tkanki podskórnej okolicy szyi, pachwin czy pod pachami. Powiększenie węzłów chłonnych obserwuje się podczas infekcji. Rzadziej może być to objaw choroby układowej, nowotworu układu chłonnego czy przerzutów nowotworowych. Obraz struktury węzłów chłonnych można uwidocznić podczas badania ultrasonograficznego (USG).

Bolesne w dotyku, miękkie i przesuwalne powiększone węzły chłonne są najczęściej wyrazem infekcji toczącej się w organizmie. Wraz z wyciszaniem stanu zapalnego węzły chłonne z reguły przestają być tkliwe na dotyk i stopniowo maleją. Najbardziej niebezpieczne są jednak niebolesne twarde i zbite powiększone węzły chłonne, ponieważ ich obecność może świadczyć o aktywnym procesie nowotworowym (np. chłoniaku, białaczce lub przerzucie nowotworowym). W razie wystąpienia tego rodzaju zmian należy pilnie zgłosić się na badanie USG węzłów chłonnych.

Powierzchownie leżące węzły chłonne umiejscowione są po bokach szyi. Gdy organizm pozostaje zdrowy, węzły chłonne są zwykle niewyczuwalne. Powiększenie węzłów chłonnych szyi obserwuje się m.in. w przebiegu zapalenia gardła (anginy) czy próchnicy zęba. Ocenie konsystencji powiększonego węzła chłonnego służy badanie palpacyjne. Fizjologicznie powiększony węzeł chłonny (w przebiegu infekcji) jest miękki, łatwo przesuwalny, ale może być bolesny. Na nieprawidłowe patologiczne powiększenie węzła chłonnego (nowotwór) może wskazywać zbita, twarda struktura zrośnięta z podłożem, a sam węzeł chłonny jest niebolesny. Dokładniejszą ocenę węzłów chłonnych umożliwia badanie ultrasonograficzne (USG) oraz biopsja węzła chłonnego.

Powiększenie węzłów chłonnych nie stanowi oddzielnej jednostki chorobowej. Powiększenie węzłów chłonnych może być objawem infekcji, choroby układowej lub nowotworu. Leczenie nakierowane jest zawsze na przyczynę powiększenia węzłów chłonnych.

Wskazaniem do wykonania USG ślinianek jest bolesne obrzmienie okolicy policzków przed uszami lub dyskomfort odczuwany do tyłu od podbródka. Dolegliwości z reguły nasilają się podczas spożywania posiłków i mówienia. Częstym objawem wskazującym na patologie ślinianek jest także nieprzyjemny zapach z ust oraz przewlekłe uczucie suchości w ustach. W razie wystąpienia powyższych objawów należy zgłosić się do lekarza, który określi czy konieczne jest badanie USG ślinianek i/lub USG węzłów chłonnych szyi.

Najczęściej diagnozowanym schorzeniem w trakcie badania USG jest zapalenie ślinianek. Do pozostałych patologii należą: wady wrodzone (np. niepełne wykształcenie się ślinianki), zmiany na śliniankach towarzyszące chorobom układowym i metabolicznym oraz nowotwory łagodne i złośliwe ślinianek. Za pomocą USG można także stwierdzić obecność torbieli, ropnia lub krwiaka pourazowego ślinianki.

Lekarz przykłada do powierzchni policzka przed uchem specjalną głowicę, która emituje fale ultradźwiękowe. Na ekranie monitora lekarz obserwuje obraz ślinianek i przyległych struktur szyi uzyskany dzięki odbiciu fal ultradźwiękowych od tkanek. Badanie jest nieinwazyjne i w pełni bezpieczne dla pacjenta. W trakcie badania USG ślinianki oceniane są po obu stronach twarzy.

Powiększona prostata uciska na cewkę moczową, którą mocz odpływa z pęcherza na zewnątrz. Typowymi objawami przerostu prostaty są: spóźniony i osłabiony strumień moczu, uczucie parcia na mocz, uczucie niepełnego opróżnienia pęcherza po oddaniu moczu, częstomocz. W razie wystąpienia wymienionych dolegliwości należy skonsultować się z urologiem, który wykona USG prostaty i oceni stopień ewentualnego przerostu gruczołu krokowego.

Badanie TRUS to rodzaj badania USG wykonywanego przezodbytniczo. Badanie TRUS umożliwia bardzo dokładne uwidocznienie zmian na prostacie, ponieważ głowica aparatu USG umieszczona w odbytnicy znajduje się bardzo blisko prostaty. Podczas badania pacjent leży na boku. Badanie trwa około 20 minut.

Kilka godzin przed badaniem wskazane jest wykonanie lewatywy. Poprawi to własny komfort pacjenta oraz ułatwi lekarzowi wykonanie badania.

Badanie USG jąder wykonywane jest przez lekarza wykwalifikowanego pod kątem diagnostyki ultrasonograficznej narządów płciowych (urolog, radiolog, chirurg).

USG nie wymaga specjalnego przygotowania. Przed badaniem USG lekarz wykonuje badanie palpacyjne moszny. W trakcie badania USG lekarz przesuwa głowicę aparatu USG po worku mosznowym. Na ekranie monitora obserwowany jest obraz jąder i przyległych struktur uzyskany dzięki odbiciu fal ultradźwiękowych. Badanie trwa kilkanaście minut, jest bezbolesne i nie ma negatywnego wpływu na czynność jąder.

Typowym objawem raka jądra jest niebolesny guzek na jądrze. Wstępne rozpoznanie jest możliwe podczas badania USG jąder. Celem potwierdzenia diagnozy określa się poziom markerów nowotworowych. Wykonuje się także USG jamy brzusznej, USG węzłów chłonnych oraz tomografię klatki piersiowej celem uwidocznienia ewentualnych przerzutów.

Najczęstszymi wskazaniami do wykonania badania USG nerek i dróg moczowych są dolegliwości bólowe brzucha, bóle promieniujące wzdłuż kręgosłupa lędźwiowego, nieprawidłowe wyniki badań moczu, ból podczas oddawania moczu, krwiomocz, zaburzenia ciśnienia tętniczego krwi.

W okresie dwóch dni przed terminem USG należy zrezygnować ze spożywania produktów ciężkostrawnych i wzdymających. W dniu poprzedzającym badanie należy zażyć środek ograniczający gromadzenie się gazów w przewodzie pokarmowym, np. Espumisan. Do USG należy przystąpić na czczo lub nie jeść przez 6 godzin przed badaniem. Wskazane jest, aby pęcherz moczowy był wypełniony podczas badania, dlatego na 1-2 godziny przed badaniem USG należy wypić jeden litr wody niegazowanej (4 szklanki).

W trakcie badania pacjent leży na plecach; w przypadkach trudności z zobrazowaniem nerek w innych pozycjach (na boku, plecach, w pozycji stojącej). Lekarz przykłada do powłok ciała głowicę USG emitującą fale ultradźwiękowe. Głowica przesuwana jest w obszarze od podżebrza do tylnej okolicy dolnego odcinka klatki piersiowej, z boku kręgosłupa oraz po podbrzuszu. Obraz z wnętrza jamy brzusznej ukazuje się na ekranie monitora w czasie rzeczywistym. W trakcie badania lekarz może poprosić pacjenta o skorzystanie z toalety, po czym ponownie dokonuje oceny układu moczowego. Badanie USG trwa około 15-20 minut i jest całkowicie bezbolesne i bezpieczne.

Do niepokojących objawów, które warto skontrolować w badaniu USG płuc, należą: przewlekły kaszel, bóle w klatce piersiowej, duszności, problemy z oddychaniem, stany pourazowe klatki piersiowej oraz krwioplucie. USG jest łatwo dostępnym i bezpiecznym badaniem, które nie naraża pacjenta na promieniowanie rentgenowskie. Badanie USG można wykonywać u małych dzieci oraz u kobiet w ciąży.

W USG możliwa jest ocena opłucnej oraz obwodowych partii płuc. W zakesie dostępnym w badaniu lekarz może wykryć: zapalenie opłucnej i płuc, choroby śródmiąższowe płuc, obrzęk płuc, odmę opłucnową, obecność zrostów opłucnej, ropniaka opłucnej, ropnia płuca. Celem poszerzenia diagnostyki o zmiany położone w głębszych obszarach płuc zalecane jest wykonanie zdjęcia RTG płuc lub tomografii komputerowej.

Pacjent proszony jest o przyjęcie pozycji leżącej i odsłonięcie klatki piersiowej. Lekarz pokrywa powierzchnię skóry pacjenta specjalnym żelem, a następnie przykłada głowicę ultrasonograficzną. Obraz opłucnej i płuc w zakresie dostępnym w badaniu uwidoczniony jest na ekranie monitora. USG jest bezbolesne i trwa około 15-20 minut.

USG stawów biodrowych u dzieci jest badaniem przesiewowym, dzięki któremu można ocenić czy biodra dziecka rozwijają się prawidłowo. Badanie USG wykonuje się u niemowlęcia między 4 a 6 tygodniem. Drugim kontrolnym terminem badania jest przedział 12-14 tydzień życia.

USG stawów biodrowych u dzieci może wykryć nieprawidłowości w budowie zmiany patologiczne w przebiegu schorzeń takich jak: dysplazja stawów biodrowych, złuszczenie głowy kości udowej, choroba Perthesa (jałowa martwica głowy kości udowej).

USG stawów biodrowych nie wymaga specjalnego przygotowania. Badanie jest całkowicie bezbolesne i bezpieczne dla dziecka. Lekarz umieszcza głowicę w okolicy biodra dziecka po uprzednim nałożeniu niewielkiej ilości żelu sprzęgającego, który umożliwia uzyskanie najlepszej jakości obrazu. Badanie trwa około 20 minut.

Badanie USG wykonuje się u dzieci:

• przedwcześnie urodzonych (wcześniaków),
• z obciążeniem w wywiadzie dotyczącym patologii przebiegu ciąży,
• z niedotlenieniem okołoporodowym,
• z rozpoznanymi wadami rozwojowymi,
• z zaburzeniami funkcji układu krwionośnego lub oddechowego,
• z zapaleniem opon mózgowo-rdzeniowych,
• z obecnością niespecyficznych objawów neurologicznych.

Wykonanie badania USG jest możliwe u noworodka i niemowlęcia do około 6 miesiąca życia lub do momentu zarośnięcia ciemiączka przedniego.

Badanie USG nie wymaga specjalnego przygotowania. Nie ma też konieczności usypiania dziecka. Badanie USG jest bezbolesne i całkowicie bezpieczne dla niemowlęcia. Lekarz pokrywa szczyt główki dziecka niewielką ilością żelu. Następnie przykłada specjalną głowicę aparatu USG do okolicy ciemiączka przedniego, przez które fale ultradźwiękowe mają szansę dotrzeć do struktur wewnątrzczaszkowych. Fale w postaci obrazu echa są obserwowane na monitorze aparatu USG. Badanie trwa zwykle około 15 minut.

USG tarczycy może wykryć wrodzone nieprawidłowości w ułożeniu tarczycy, słabe wykształcenie gruczołu tarczowego, cechy stanu zapalnego tarczycy lub obecność guzków. USG tarczycy stanowi uzupełnienie diagnostyki zaburzeń hormonalnych u dzieci np. niedoczynności tarczycy.

Badanie USG opiera się na emisji fali ultradźwiękowych, których działanie jest bezpieczne dla organizmu dziecka. Badanie USG może być wykonywane nawet u noworodków i niemowląt. USG tarczycy można dowolnie powtarzać, dzięki czemu możliwa jest regularna kontrola stanu tarczycy u dziecka.

Badanie USG jamy brzusznej powinno się wykonać w każdym przypadku dolegliwości bólowych brzucha zgłaszanych przez dziecko, zwłaszcza jeśli bólom towarzyszą przewlekłe zaparcia, biegunki oraz gorączka. U noworodków i niemowlaków niepokojącym objawem są częste ataki kolek pojawiające się niezależnie od rodzaju przyjmowanego pokarmu. Warto zaznaczyć, że niektóre choroby, a nawet guzy nowotworowe jamy brzusznej początkowo nie muszą dawać wyraźnych objawów. Przesiewowe badania USG umożliwiają wczesne wykrycie tych nieprawidłowości u dzieci, co znacznie zwiększa szanse na skuteczne wyleczenie.

Stan na czczo umożliwia dokładniejszą ocenę narządów jamy brzusznej (masy pokarmowe nie przesłaniają obrazu narządów wewnętrznych). Jeśli to możliwe, dziecko nie powinno jeść na 3 godziny przed badaniem USG. Wypełniony pęcherz moczowy ułatwia ocenę narządów miednicy mniejszej, stąd zaleca się, aby na godzinę przed badaniem dziecko wypiło 2-3 szklanki wody niegazowanej.

Badanie USG jamy brzusznej dzieci może wykonać lekarz radiolog lub pediatra.

Rodzice nie powinni lekceważyć przewlekle powiększonych węzłów chłonnych połączonych z utratą masy ciała, obecności twardych i bolesnych guzków na szyi czy stałego powiększania się zauważonej zmiany. Ponadto niepokojące mogą być częste bóle brzucha i nadmierna męczliwość u dziecka. W przypadku stwierdzenia powyższych objawów należy niezwłocznie skonsultować się z lekarzem pediatrą, który wykona badanie oraz zleci USG węzłów chłonnych.

Badanie USG może wykryć nawet drobne zmiany na węzłach chłonnych, które mogą, ale nie muszą świadczyć o poważnej chorobie. U większości dzieci powiększone węzły chłonne związane są z infekcją, z którą walczy organizm dziecka. Badanie USG pozwala na odróżnienie fizjologicznego powiększenia węzłów chłonnych od obecności przewlekłej choroby układowej czy nacieku nowotworowego.

Badanie USG węzłów chłonnych jest całkowicie bezbolesne i bezpieczne dla dziecka. USG często stanowi formę badania przesiewowego pozwalającego na wczesne wykrycie patologicznych zmian. Nie należy zwlekać z wykonaniem zaleconego przez pediatrę badania USG, ponieważ może to opóźnić rozpoznanie choroby i wdrożenie odpowiedniego leczenia.

Typowym objawem zapalenia ślinianek jest opuchnięcie twarzy oraz ból w okolicy położenia danej ślinianki:

• z boku policzków przed uszami (zapalenie ślinianek przyusznych),
• pod żuchwą (zapalenie ślinianek podżuchwowych),
• na dnie jamy ustnej (zapalenie ślinianek podjęzykowych).

Dziecko może mieć problemy z przeżuwaniem pokarmu i połykaniem. Celem potwierdzenia diagnozy wykonuje się badanie USG ślinianek. Jest to forma diagnostyki obrazowej w pełni bezpieczna dla dziecka.

USG ślinianek dziecka nie wymaga specjalnego przygotowania. W przypadku posiadania innych wyników badań (laboratoryjnych krwi lub moczu czy innych badań obrazowych okolicy szyi) należy przynieść je na wizytę.

Wodniak jądra u noworodka jest najczęściej wadą rozwojową, która polega na niepełnym zasklepieniu kanału, którym jądra przemieściły się z jamy brzusznej do moszny. Wskutek tego dochodzi do gromadzenia się w mosznie płynu pochodzącego z jamy otrzewnej. Wodniak jądra w pierwszym roku życia powinien ulec samoistnemu wchłonięciu, w przeciwnym razie wykonuje się zabieg operacyjny. Aby upewnić się, że przyczyną zniekształcenia moszny jest wodniak, należy udać się z dzieckiem do lekarza, który wykona badanie USG i ustali rozpoznanie.

W prawidłowych warunkach jądra powinny zstąpić do worka mosznowego w około 7 miesiącu życia płodowego, a najpóźniej w pierwszym roku życia dziecka. Brak zstąpienia jąder (wnętrostwo) w 2-3 roku życia stanowi wskazanie do leczenia chirurgicznego.

Wykonanie badania USG tętnic szyjnych wskazane jest u pacjentów z podwyższonym ryzykiem wystąpienia udaru niedokrwiennego mózgu. Powinny się mu poddać osoby cierpiące na częste bóle i zawroty głowy, omdlenia, a zwłaszcza pacjenci z nadciśnieniem, cukrzycą i/lub miażdżycą. Okresowa kontrola stanu tętnic szyjnych jest wskazana u osób po przebytym udarze niedokrwiennym mózgu lub w przypadku rozpoznania tzw. przejściowych ataków ischemicznych (TIA). USG doppler wykorzystywane jest również do oceny efektów leczenia po operacyjnym usunięciu blaszki miażdżycowej.

Badanie USG pozwala wykryć zaburzenia przepływu krwi w tętnicach doprowadzających krew do mózgu. W badaniu USG widoczne są blaszki miażdżycowe stanowiące potencjalne źródło materiału zatorowego. Dzięki temu można wcześnie zdiagnozować stan podwyższonego ryzyka wystąpienia udaru niedokrwiennego mózgu. Badanie USG umożliwia regularną kontrolę stanu pacjenta i modyfikację metody leczenia w zależności od stopnia zaawansowania zmian w tętnicach.

Badanie USG tętnic dogłowowych (szyjnych i kręgowych) nie wymaga specjalnego przygotowania. Konieczne jest odsłonięcie szyi i okolic nad obojczykami, dlatego warto zadbać o wygodny strój (np. rozpinaną bluzkę). Jeśli USG wykonywane jest po raz kolejny, należy przynieść ze sobą poprzednie wyniki badań.

Najczęstszym wskazaniem do wykonania USG naczyń żylnych są utrzymujące się obrzęki kończyn dolnych, uczucie ciężkości nóg, ból łydek, żylaki. Badanie USG żył pozwala potwierdzić lub wykluczyć zakrzepicę żylną. USG układu żylnego stanowi także standardowe badanie wykonywane przed planowanym zabiegiem operacyjnym usuwania żylaków.

Podczas badania USG pacjent znajduje w pozycji leżącej, stojącej lub siedzącej ze spuszczonymi nogami. Lekarz pokrywa skórę nóg osoby badanej specjalnym żelem, a następnie przykłada głowicę aparatu USG. Obraz uzyskany dzięki odbiciu fal ultradźwiękowych od tkanek obserwowany jest na ekranie monitora. Lekarz przesuwa głowicę wzdłuż przebiegu kolejnych żył, oceniając je na bardzo małych odcinkach (co 1cm). Badanie USG obejmuje ocenę żył głębokich i żył powierzchownych na całej długości kończyny dolnej aż do pachwiny. Czasami konieczne jest także zbadanie żył w obrębie miednicy oraz jamy brzusznej.

W przypadku kolejnego badania USG należy przynieść ze sobą wyniki poprzednio wykonanych badań – umożliwi to lekarzowi porównanie obserwowanych zmian. USG żył wymaga odsłonięcia kończyn dolnych od stóp po okolice pachwin.

USG tętnic kończyn dolnych wykonuje się w przypadku: 

• dolegliwości bólowych nóg nasilających się podczas chodzenia i zmniejszających się podczas odpoczynku (tzw. chromanie przestankowe),
• złego stanu skóry stóp i łydek, utrudnionego gojenia się ran,
• częstego uczucia zmarzniętych stóp,
• nadciśnienia tętniczego, cukrzycy, złych wyników badań krwi (np. dyslipidemii),
• stwierdzonej miażdżycy tętnic w poprzednim badaniu USG,
• kontroli po operacjach wykonywanych na tętnicach.

Lekarz pokrywa kończynę na wysokości badanego odcinka tętnicy specjalnym żelem, a następnie przykłada głowicę USG emitującą fale ultradźwiękowe. Ultradźwięki odbijają się od tkanek i krwi płynącej w tętnicy, a następnie powracają do głowicy aparatu USG. Uzyskany dzięki temu obraz naczyń obserwowany jest przez lekarza na ekranie monitora. USG tętnic jest całkowicie bezbolesne i nieinwazyjne. Czas badania zależy od długości ocenianego odcinka tętnicy i może trwać nawet 40-60 minut.

Badanie ultrasonograficzne wykrywa miejsca zwężeń i niedrożności tętnic. Dokumentowane są dokładne przepływy krwi powyżej zwężenia, prędkości przepływu krwi na poziomie oraz poniżej zwężenia. Możliwe jest także określenie stopnia zaawansowania zmian miażdżycowych wraz z oceną ryzyka oderwania się blaszki miażdżycowej i powstania materiału zatorowego. Ułatwia to lekarzowi podjęcie trafnej decyzji co do wyboru odpowiedniej metody leczenia.

Rezonans magnetyczny odcinka szyjnego kręgosłupa wykonuje się w przypadku, gdy konieczna jest ocena krążków międzykręgowych, rdzenia kręgowego, korzeni nerwowych oraz innych tkanek miękkich otaczających kręgosłup. Badanie MRI jest przydatne w diagnostyce rwy barkowej, wykrywania chorób obejmujących rdzeń kręgowy oraz w stanach pourazowych kręgosłupa. Aby wykonać rezonans kręgosłupa szyjnego należy posiadać skierowanie uzyskane od ortopedy, neurologa, neurochirurga lub lekarza radiologa.

Czas trwania badania MRI zależy od wskazań i rozległości ocenianych struktur. Badanie metodą rezonansu przeważnie trwa około 30-60 minut. 

Dożylne podanie środka kontrastowego jest konieczne, gdy wymagana jest szczegółowa ocena struktur bogato ukrwionych lub gdy celem diagnostyki jest dokładna lokalizacja stanów zapalnych i guzów nowotworowych.

W przypadku rezonansu z kontrastem należy posiadać wynik poziomu kreatyniny we krwi oraz nic nie jeść w ciągu 6 godzin przed badaniem. Osoba badana powinna także zabrać ze sobą zaświadczenia o posiadanych elementach obcych w ciele oraz być przygotowana do udzielenia informacji na temat obecnego stanu zdrowia oraz chorób i zabiegów operacyjnych przeprowadzanych w przeszłości. Ponadto, ubiór powinien być pozbawiony metalowych elementów takich jak sprzączki, guziki, spinki.

Pacjent kładzie się na specjalnym stole, który następnie jest przysuwany do urządzenia rezonansu (jest to typ otwarty urządzenia). Wokół kolana zakładana jest specjalna cewka.  Badanie trwa około 20-60 min w zależności od celu diagnostycznego. Podczas badania należy przyjąć nieruchomą pozycję ciała, aby uzyskany obraz był pozbawiony zakłóceń. Pacjent przez cały czas pozostaje w kontakcie słownym z radiologiem wykonującym badanie. Analizowane obrazy rezonansu stanowią przekroje struktur kolana w dowolnie wybranej płaszczyźnie. Wyniki wydawane są w postaci opisu tekstowego oraz zdjęć zapisanych na nośniku elektronicznym.

Najczęstszymi wskazaniami są urazy kolana, które wymagają dokładnej diagnostyki uszkodzeń tkanek miękkich i wewnętrznych struktur stawu. Rezonans stanowi złoty standard nieinwazyjnych metod diagnostyki w procesie kwalifikacji pacjenta do zabiegu operacyjnego rekonstrukcji więzadeł krzyżowych czy leczenia pęknięć łąkotek. Badanie MRI znajduje także zastosowanie w każdym przypadku, w którym zdjęcia RTG, tomografia komputerowa oraz USG są niewystarczające do określenia rodzaju i rozległości patologii w obrębie kolana.

Cena rezonansu kolana bez kontrastu wynosi najczęściej około 400-600zł, choć może być także niższa lub wyższa – zależy to od celu diagnostycznego badania. Jeśli rezonans magnetyczny kolana przeprowadzany jest z wykorzystaniem środka kontrastującego, cena z reguły wzrasta średnio o 200zł.

Pacjent kładziony jest na specjalnym ruchomym stole. Kończyna górna może zostać ułożona w określony sposób i zabezpieczona przed zmianą pozycji. Dookoła barku zostają umieszczone małe cewki, które biorą udział w uzyskiwaniu wysokiej jakości obrazu. Jeśli zaplanowano badanie z podaniem kontrastu, wcześniej pielęgniarka zakłada wenflon w okolicy dłoni lub przedramienia, przez który dożylnie podawany jest środek kontrastowy. Jeśli zaplanowano artrografię, środek kontrastowy wstrzykiwany jest przez lekarza do stawu. Pacjent otrzymuje stopery lub słuchawki do uszu, ponieważ w trakcie badania będzie słyszalny hałas towarzyszący pracy urządzenia, co jest zjawiskiem normalnym. Następnie stół wsuwany jest w głąb aparatu do rezonansu.

Badanie trwa około 15-45 minut w zależności od rozległości ocenianych struktur oraz opcji rezonansu z kontrastem czy bez. Podczas badania nie wolno się poruszać, ponieważ mogłoby to spowodować zaburzenia obniżające jakość pozyskiwanego obrazu.

Osobą wykonującą badanie i interpretującą jego wynik jest lekarz radiolog, który specjalizuje się diagnostyce obrazowej narządu ruchu. Radiolog sporządza opis, który razem ze zdjęciami rezonansu jest wydawany pacjentowi.

MRI barku z podaniem kontrastu jest bardzo dokładną i jednocześnie bezpieczną metodą diagnostyczną. Jeśli planuje się wykonanie rezonansu z podaniem kontrastu, przeprowadzany jest dokładny wywiad z pacjentem dotyczący jego stanu zdrowia. Wykonuje się także badanie poziomu kreatyniny we krwi, aby wykluczyć zaburzenia funkcjonowania nerek, które są przeciwwskazaniem do dożylnego podania kontrastu. Uczulenia na środek kontrastowy zdarzają się bardzo rzadko, a ewentualne objawy reakcji alergicznej są łagodne i przemijające.

Rezonans magnetyczny biodra wykonuje się na podstawie skierowania wydanego przez lekarza. Badanie MRI pozwala na najbardziej dokładną nieinwazyjną ocenę zmian zwyrodnieniowych stawu biodrowego, a także rozległości uszkodzeń tkanek miękkich w stanach pourazowych, np. po zwichnięciu biodra. Analiza wyników rezonansu magnetycznego jest jednym z czynników, na podstawie których lekarz kwalifikuje do zabiegu operacyjnego oraz dokonuje wyboru techniki operacyjnej.

Artrografia MRI polega na podaniu do wnętrza stawu biodrowego środka cieniującego o właściwościach ferromagnetycznych, a następnie poddaniu biodra badaniu rezonansem magnetycznym. Artrografia jest metodą diagnostyczną, która pozwala na bardziej szczegółową ocenę uszkodzeń chrząstki i obrąbka stawowego oraz obecności wolnych ciał w stawie niż w przypadku klasycznego badania MRI bez podania kontrastu.

Rezonans magnetyczny stawu biodrowego trwa około 15-60 minut. Ostateczny czas trwania badania zależy od wskazań, rozległości ocenianych struktur oraz tego, czy rezonans biodra przeprowadzany jest z podaniem kontrastu. W przypadku MRI z kontrastem proces przygotowania pacjenta polegający na założeniu wenflonu lub wstrzyknięciu kontrastu do stawu wydłuża czas przebywania pacjenta w pracowni radiologii. Zaleca się także, aby po zakończeniu badania MRI z podaniem kontrastu pacjent pozostał pod obserwacją personelu przez około 15 minut.

Rezonans magnetyczny wykorzystuje zjawisko rezonansu cząsteczek, które tworzą ciało człowieka oraz ocenę czasu ich relaksacji. Badanie MRI pozwala na uzyskanie obrazów będących przekrojami stawu skokowego i stopy w dowolnej płaszczyźnie. Pozwala to na niezwykle precyzyjną diagnostykę urazów i schorzeń w obrębie stawu skokowego. Badanie trwa około 30-60 minut, w trakcie którego pacjent leży na stole przysunietym do urządzenia rezonansu magnetycznego. Podczas badania nie wolno poruszać kończyną, ponieważ mogłoby to prowadzić do zaburzeń w odbiorze obrazu i obniżenia jakości badania. W niektórych przypadkach konieczne jest wykonanie rezonansu z podaniem środka kontrastowego, który wzmacnia sygnał odbierany z tkanek i zwiększa wyrazistość obrazu. Uczulenie na kontrast występuje rzadko, ale jeśli w trakcie badania pojawiłyby się jakiekolwiek niepokojące objawy, należy je natychmiast zgłosić personelowi pracowni.

Koszt rezonansu wynosi kilkaset złotych - z reguły jest to przedział około 300-600zł. Jeśli wykonywane jest badanie z podaniem kontrastu, cena może zwiększyć się o dodatkową kwotę około 200zł.

Rezonans łokcia wykonuje się najczęściej w stanach pourazowych, które przebiegają z uszkodzeniem chrząstki stawu i/lub tkanek miękkich (więzadeł, mięśni). Obrazowanie rezonansu pozwala na dokładne określenie rozległości uszkodzeń i zaplanowanie leczenia operacyjnego. Struktury łokcia ukazywane są w przekrojach wykonanych w dowolnie wybranej płaszczyźnie, co umożliwia niezwykle precyzyjną diagnostykę. W przypadku patologii nieurazowych, na obrazach rezonansu można dokładnie ocenić strukturę tkanek, co jest ważne w przypadku podejrzenia zmian zapalnych, degeneracyjnych czy nowotworowych.

Rezonans magnetyczny jest przydatnym badaniem umożliwiającym określenie miejsca oraz przyczyny ucisku nerwu. Gdy wynik badania USG jest niejednoznaczny, warto wykonać rezonans, by móc ocenić tkanki niespecyficzne, które mogą stanowić przyczynę danej neuropatii.

Mielografia MR jest to nieinwazyjna metoda uwidocznienia przestrzeni podpajęczynówkowej kanału kręgowego oparta jest na sekwencjach silnie T2 zależnych, uzyskiwanych metodą dwu- (2D) lub trójwymiarową (3D), która służy ocenie zaawansowania zmian chorobowych w obrębie kanału kręgowego, rdzenia kręgowego i płynu mózgowo- rdzeniowego. Badanie w sposób bezpieczny dla pacjenta pozwala na uwidocznienie przestrzeni płynowych kręgosłupa, zwiększa w sposób istotny czułość konwencjonalnego badania MR, zwłaszcza w aspekcie oceny ucisku korzeni nerwowych, co jest szczególnie ważne przy podejmowaniu decyzji dotyczących sposobu postępowania terapeutycznego. Mielografia MR w większości przypadków diagnostycznych pozwala na zastąpienie konwencjonalnej mielografii.

• podobna czułość w wizualizacji w porównaniu z konwencjonalną mielografią,
• metoda całkowicie nieinwazyjna i przyjazna dla pacjenta,
• nie ma skutków ubocznych związanych z niepożądaną reakcją na kontrast dooponowy, takich jak zapalenie pajęczynówki,
• krótki czas obrazowania,
• brak ekspozycji pacjenta na promieniowanie jonizujące.

Głównymi patologiami ośrodkowego układu nerwowego i kanału kręgowego diagnozowanymi przy wykorzystaniu mielografii MR są:

• wady wrodzone kręgosłupa,
• wady rozwojowe ośrodkowego układu nerwowego,
• przepukliny krążków międzykręgowych,
• adhezyjne zapalenie pajęczynówki,
• choroby nowotworowe i guzy rdzenia kręgowego i kanału kregowego oraz ocena stopnia złośliwości procesów nowotworowych,
• schorzenia zapalne ośrodkowego układu nerwowego: wirusowe, bakteryjne, grzybicze i pasożytnicze,
• zwężenie zwyrodnieniowe kręgosłupa (stenozy kanału kręgowego);
• anomalie i wady naczyń ośrodkowego układu nerwowego – tętniaki, kręgowe malformacje naczyniowe,
• diagnostyka zmian niedokrwiennych mózgu i rdzenia kręgowego,
• choroby demielinizacyjne, zmiany zwyrodnieniowe i degeneracyjne ośrodkowego układu nerwowego.

Obrazowanie metodą rezonansu magnetycznego jest najbardziej przydatne w diagnostyce uszkodzeń stawów stopy, neuropatii uciskowych w obrębie stopy (zespół kanału stępu, nerwiaka Mortona), urazów tkanek miękkich oraz innych patologii, które nie mogą być dostatecznie ocenione na zdjęciach RTG, podczas badania USG czy tomografii komputerowej.

W przebiegu rwy barkowej dochodzi do ucisku korzenia nerwowego przez przepuklinę jądra miażdżystego lub wyrośl kostną (osteofit). Korzeń nerwowy może ponadto ulec zakleszczeniu w zwężonym otworze międzykręgowym. Przyczyną opisywanych zmian strukturalnych jest najczęściej choroba zwyrodnieniowa kręgosłupa wynikająca ze złych nawyków (pozycja pochylonej i wysuniętej do przodu głowy). Rzadziej ucisk może być spowodowany przez masę guza nowotworowego.

Typowym objawem rwy barkowej jest jednostronny ból promieniujący z okolicy karku do kończyny górnej (barku, łokcia, przedramienia lub palców rąk). Dolegliwościom bólowym mogą towarzyszyć zaburzenia czucia, drętwienie oraz osłabienie mięśni obręczy barkowej i/lub kończyny górnej. Nasilenie bólu jest zwykle zależne od aktualnego ustawienia szyjnego odcinka kręgosłupa.

U większości pacjentów wystarczającym postępowaniem jest doustne zażywanie leków przeciwbólowych i przeciwzapalnych, fizykoterapia oraz specjalistyczna rehabilitacja kręgosłupa. W razie konieczności lekarz wykonuje miejscowe ostrzykiwanie kręgosłupa środkiem sterydowym (blokadę kręgosłupa szyjnego). W przypadku braku powodzenia leczenia zachowawczego lub pogłębienia deficytów neurologicznych rozważa się wykonanie zabiegu operacyjnego odbarczającego uciśnięte struktury nerwowe.

Rwa kulszowa objawia się jako silny ból pleców i jednej z nóg. Ból pojawia się w odcinku lędźwiowo-krzyżowym kręgosłupa i pośladka lub może promieniować poprzez tylną część uda i łydki aż do stopy.

Jedną z najczęstszych przyczyn rwy kulszowej jest wypadnięcie jądra miażdżystego poza obręb krążka międzykręgowego (dysku). Do wypadnięcia jądra miażdżystego dochodzi najczęściej podczas podnoszenia ciężkich przedmiotów lub innych czynności, które w nadmierny sposób obciążają lędźwiowy odcinek kręgosłupa. Rwa kulszowa stanowi zwykle wynik wieloletniego progresu zmian zwyrodnieniowych kręgosłupa.

Diagnostyka rwy kulszowej obejmuje: wywiad, badanie neurologiczne, badanie zakresu ruchomości kręgosłupa, badanie funkcjonalne, badanie zmienności objawów bólowych w zależności od pozycji ciała oraz analizę badań obrazowych (MRI, RTG lub tomografii komputerowej).

W pierwszej kolejności stosuje się rehabilitację i wspomagająco leczenie farmakologiczne. W razie braku powodzenia leczenia zachowawczego podejmuje się leczenie operacyjne, np. zabieg mikrodiscektomii czyli wycięcia jądra miażdżystego uciskającego korzeń nerwowy.

Istotą kolana skoczka jest degeneracja włókien więzadła rzepki, które łączy rzepkę z kością piszczelową. Więzadło rzepki napina się wraz z mięśniem czworogłowym uda podczas wyprostu kolana oraz podczas lądowania na ugiętej nodze. Wskutek nadmiernych przeciążeń towarzyszącym skokom lub bieganiu dochodzi do powstawania mikrourazów w jego więzadła rzepki i wyzwolenia dolegliwości bólowych. Procesy gojenia nie nadążają za powstawaniem kolejnych mikrouszkodzeń, wskutek czego struktura więzadła rzepki ulega stopniowej degeneracji.

Kolano skoczka objawia się bólem oraz możliwym obrzękiem i tkliwością palpacyjną z przodu kolana pod rzepką. Dolegliwości nasilają się podczas aktywności o dużej komponencie biegania lub skoków.

Główną przyczyną kolana skoczka jest nadmierne przeciążenie stawu i zaniedbywanie okresów regeneracji i wypoczynku. Ryzyko wystąpienia schorzenia jest podwyższone u osób ze osłabionym mięśniem czworogłowym, dysbalansem napięć w obrębie mięśni uda, zaburzeniem osi kolana (koślawość, szpotawość) lub nieprawidłową budową anatomiczną stawu udowo-rzepkowego. 

Uszkodzenia niewielkiego stopnia podlegają leczeniu zachowawczemu, którego celem jest ułatwienie procesu gojenia, a następnie zwiększenie wytrzymałości więzadła rzepki na obciążenia.  Rehabilitacja obejmuje masaż poprzeczny więzadła rzepki, terapię falą uderzeniową oraz ćwiczenia rozciągające i wzmacniające mięsień czworogłowy uda. Szczególny nacisk należy położyć na ćwiczenia poprawiające pracę ekscentryczną mięśnia czworogłowego – czyli takie, które polegają na hamowaniu przez mięsień ugięcia kolana (np. podczas schodzenia do przysiadu lub pogłębienia wykroku). 

Gdy uszkodzenia więzadła rzepki są rozległe, wykonuje się zabiegi naprawcze lub przeprowadza się zabiegi rekonstrukcji więzadła.

Ze względu na złożoną kilkuwarstwową budowę chrząstki stawowej nie jest możliwe pełne odbudowanie chrząstki stawowej szklistej. Poprzez wykorzystanie metod leczenia z zakresu medycyny regeneracyjnej (osocze z stężonymi płytkami) możliwe jest natomiast przyspieszenie procesów gojenia i naprawy uszkodzonej chrząstki. Leczenie biologiczne jest skuteczne pod warunkiem odpowiedniej kwalifikacji pacjenta do terapii. Jeżeli chcesz przeczytać więcej o tym w jaki sposób leczymy to w naszym szpitalu kliknij tutaj.