W przypadku artroskopii stawu kolanowego nie można jednoznacznie powiedzieć, że do pełnej sprawności wróci się po 7 czy 10 dniach. To, jak długo będzie trwała rehabilitacja i kiedy po artroskopii pacjent będzie mógł wrócić do pracy w dużej mierze zależy od rodzaju wykonywanej artroskopii i zaangażowania pacjenta w proces rehabilitacji. Znacznie szybciej wraca się do zdrowia po artroskopii artroskopii sprowadzającej się do usunięcia ciała wolnego, częściowego usunięcia łękotki czy fałdu błony maziowej niż po zabiegach naprawczych, rekonstrukcyjnych. Zwykle obciążanie stawu jest możliwe już po 7 dniach od zabiegu, a kule można odstawić po okresie 2-3 tygodni. Powrót do całkowitej sprawności po artroskopii przeważnie zajmuje około 3-12 tygodni.

Artroskopię stawu kolanowego wykonuje się w ramach procedury chirurgii jednego dnia. Pacjent po zgłoszeniu się do szpitala spotyka się z anestezjologiem, który dobiera odpowiednią metodę znieczulenia. Najczęściej jest to znieczulenie podpajęczynówkowe, czyli zastrzyk do kręgosłupa, który znieczula kończyny dolne. Po znieczuleniu miejscowym lekarz wprowadza artroskop przez otwór o średnicy około 5 mm. Za jego pomocą można wykryć i zdiagnozować i „naprawić” zmiany patologiczne w stawie kolanowym. Pacjent podczas zabiegu jest cały czas przytomny.

Po zabiegu należy przejść rehabilitację, podczas której ćwiczenia najczęściej mają za zadanie wzmocnienie mięśni i stawów. Fizjoterapeuta w konsultacji z lekarzem prowadzącym dobiera odpowiedni zestaw ćwiczeń, aby pacjent jak najszybciej wrócił do pełnej sprawności.

Kilka dni przed terminem artroskopii należy wykonać pełną morfologię, zbadać poziom elektrolitów i cukrów, próby wątrobowe, a także zrobić EKG i zdjęcie rentgenowskie klatki piersiowej. Badania te można wykonać w ciągu jednego dnia. W przypadku chorób przewlekłych konieczna jest konsultacja ze specjalistą. Przed samą artroskopią należy odbyć krótką wizytę u anestezjologa w celu wykluczenia przeciwwskazań do zastosowania znieczulenia.

Należy zabrać ze sobą aktualne wyniki badań i odbytych konsultacji oraz kule łokciowe, podstawowe dokumenty - dowód osobisty.

W zależności od przyczyny zabiegu, artroskopia trwa przeważnie od pół do dwóch godzin.

Rodzaj znieczulenia jest konsultowany z anestezjologiem. W większości przypadków artroskopia kolana wykonywana jest w znieczuleniu podpajęczynówkowym, polegającym na wykonaniu wkłucia w kręgosłup, dzięki czemu pacjent jest przytomny w czasie zabiegu, ma znieczulone i obezwładnione kończyny dolne. Bardzo rzadko, w wyjątkowych przypadkach, stosuje się znieczulenie ogólne.

Rehabilitacja po artroskopii stawu kolanowego powinna być rozpoczęta jak najszybciej. Konsultacja z fizjoterapeutą powinna nastąpić już kilka godzin po zabiegu. W ciągu pierwszych dni po zabiegu pacjent powinien wykonywać ćwiczenia pod ścisłym nadzorem rehabilitanta.

Nie, zabieg jest wykonywany w znieczuleniu. Podczas powrotu do zdrowia po artroskopii stawu kolanowego, pacjent może odczuwać lekki ból i dyskomfort.

W zależności od przyczyny zabiegu, artroskopia trwa przeważnie od 30 minut do dwóch godzin.

Zwichnięcie rzepki to uraz polegający na wysunięciu się rzepki z bruzdy międzykłykciowej. Aby doszło do zwichnięcia musi istnieć dodatkowa przyczyna (uraz) lub patologia w budowie anatomicznej stawu kolanowego, do których można zaliczyć między innymi boczne ustawienie guzowatości kości piszczelowej, zaburzenia rozwoju kości (dysplazja stawu rzepkowo-udowego), uogólniona wiotkość stawów, wcześniej przebyty uraz kolana, deformacje stopy lub antewersja kości udowej. Staw kolanowy najbardziej narażony na zwichnięcie rzepki jest w momencie rotacji wewnętrznej uda względem ustalonej na podłożu stopy oraz zgięcia i skoślawienia kolana z jednoczasowym silnym napięciem mięśnia czworogłowego. W tym przypadku rzepka najczęściej ulega zwichnięciu w kierunku bocznym (na zewnątrz) powodując niejednokrotnie uszkodzenia tkanek miękkich okolic stawu kolanowego.

Leczenie operacyjne zwichnięcia rzepki jest leczeniem docelowym w przypadku nawracających (nawykowych) zwichnięć rzepki oraz w momencie kiedy dojdzie do uszkodzenia:

• fragmentu chrzęstno-kostnego rzepki
• troczków przyśrodkowych rzepki,
• powierzchni chrzęstnych

W powyższych przypadkach operacja kolana jest konieczna, ponieważ pozostawienie niestabilnej rzepki i niezaopatrzenie powstałych uszkodzeń może w konsekwencji doprowadzić do zapalenia stawu rzepkowo-udowego z obrzękiem błony maziowej i licznymi wysiękami oraz zniszczenia chrząstki stawowej przez nieprawidłowo działające siły ścierające.

Czas rehabilitacji po leczeniu operacyjnym jest uzależniony od rozległości uszkodzeń, rodzaju procedur zabiegowych oraz od poziomu aktywności pacjenta. Zastosowanie artroskopii pozwala na znaczne zmniejszenie pooperacyjnych dolegliwości bólowych, skrócenie pobytu w szpitalu oraz zmniejszenie ryzyka wystąpienia powikłań pooperacyjnych i szybszy powrót pacjenta do codziennego funkcjonowania.

Po leczeniu operacyjnym zwichnięcia rzepki pełne obciążenie kończyny operowanej, uzyskanie prawidłowego wzorca chodu po zróżnicowanym podłożu oraz uzyskanie prawidłowego czucia głębokiego (priopriocepcji) i 100% powrót do aktywności życia codziennego, pracy oraz sportu bez zaburzeń funkcjonalnych i bólu uzyskuje się już po kilku tygodniach od przeprowadzenia artroskopii.

Cena zabiegu endoprotezoplastyki kolana jest zależna od wielu czynników, m.in. rodzaju implantu, materiałów zastosowanych w protezie oraz warunków zdrowotnych pacjenta. Cena operacji wszczepienia endoprotezy rozciąga się od kilkunastu do dwudziestu paru tysięcy złotych. W ramach kosztów związanych z alloplastyką kolana należy również wziąć pod uwagę usługi rehabilitacyjne, prowadzone przynajmniej przez kilka pierwszych tygodni po zabiegu.

Większość pacjentów powraca do codziennej aktywności po około 3 miesiącach rehabilitacji. W ciągu tego okresu fizjoterapeuta mobilizuje bliznę pooperacyjną i uczy bezpiecznych ćwiczeń wzmacniających mięśnie. Postęp rehabilitacji jest uzależniony od stopnia wyćwiczenia pacjenta przez zabiegiem, rodzaju endoprotezy (częściowa czy całkowita), obecności schorzeń współistniejących oraz zaangażowania pacjenta w proces rehabilitacji.

Endoproteza stawu kolanowego zachowuje swoje pierwotne właściwości przez około 12-17 lat. Aby zachować jej żywotność należy unikać forsowania sztucznego stawu, jednocześnie dbając o zachowanie optymalnego zakresu ruchu kolana oraz utrzymanie odpowiedniej siły mięśni. Nie wolno przyjmować pozycji, w których proteza kolana może ulec mechanicznemu odkształceniu lub podwichnięciu (klękanie, kucanie). Ponadto, duże znaczenie ma utrzymywanie prawidłowej masy ciała (unikanie nadwagi).

Typowym objawem w momencie ostrego uszkodzenia łąkotki z oderwaniem jej fragmentu jest wyczuwalne chrupnięcie lub słyszalny trzask w kolanie, silny ból oraz zablokowanie stawu (najczęściej w zgięciu). Próba poruszania kolanem nasila dolegliwości bólowe. Stanięcie na poszkodowanej nodze może być utrudnione lub niemożliwe. W lżejszych uszkodzeniach łąkotek objawy są mniej nasilone – ból może pojawiać się tylko podczas aktywności silnie obciążających kolano (bieganie, skoki), a uczucie przeskakiwania w kolanie może być przejściowe i pacjent sam jest w stanie je odblokować dzięki znanym sobie manipulacjom.

Odciążenie kolana ma za zadanie umożliwić zagojenie zszytej łąkotki. Czas chodu o kulach jest zależny od miejsca, rozległości oraz charakteru uszkodzenia łąkotki i wynosi przeważnie 6-8 tygodni. W ciągu tego okresu procent obciążania kolana masą ciała jest stopniowo zwiększany po konsultacji z ortopedą i pod warunkiem, że nie wyzwala to u pacjenta dolegliwości bólowych.

Ćwiczenia na kolano po szyciu łąkotki powinny być prowadzone pod nadzorem doświadczonego fizjoterapeuty, który zaplanuje proces terapii i nauczy ćwiczeń, które będą bezpieczne dla operowanej łąkotki (nie zaburzą procesu gojenia).Do zadań rehabilitacji po szyciu łąkotki należy: stopniowe przywrócenie bezbolesnego zakresu ruchu kolana, prawidłowa aktywacja mięśni odpowiedzialnych za stabilność stawu oraz poprawa siły i wytrzymałości mięśni kończyny dolnej. Ostatecznym celem ćwiczeń jest zapewnienie ochrony operowanej łąkotki przed nadmiernymi przeciążeniami dzięki uzyskaniu prawidłowej kontroli ruchów kolana zarówno w trakcie codziennych czynności jak i podczas aktywności sportowej.

Wskazaniem do wykonania przeszczepu jest uszkodzenie łąkotki, którego nie da się naprawić poprzez zszycie. Wówczas zachodzi konieczność usunięcia łąkotki lub jej części (zabieg meniscektomii). Brak łąkotki lub jej częściowy ubytek negatywnie wpływa na biomechanikę kolana i istotnie przyspiesza zużywanie się chrząstki stawowej. Celem przeszczepu łąkotki jest niwelacja bólu kolana oraz ochrona stawu przed przedwczesnymi zmianami zwyrodnieniowymi (gonartrozą) /link/. Przeszczepy łąkotek wykonywane są z reguły u osób w wieku do 50-55 roku życia z zachowanym dobrym stanem chrząstki stawowej.

W przypadku konieczności usunięcia całej zniszczonej łąkotki, przeszczep stanowi łąkotka pozyskana od zmarłego dawcy pochodząca z banku tkanek (tzw. allograft). Gdy uszkodzona jest tylko część łąkotki, w niektórych przypadkach możliwe jest wszczepienie syntetycznego implantu. Implant ten jest biodegradowalny i stopniowo przerasta naturalną tkanką włóknistą, zastępując brakującą część łąkotki. Procedura wszczepienia allograftu lub syntetycznego fragmentu łąkotki wykonywana jest w ramach małoinwazyjnego zabiegu artroskopii /link/ bez konieczności otwierania stawu.

Długość trwania rehabilitacji jest uzależniona od rodzaju zastosowanego przeszczepu, techniki operacyjnej oraz poziomu aktywności, do której chciałby powrócić pacjent. Większość pacjentów jest w stanie powrócić do codziennej pracy zawodowej w 3 miesiącu po zabiegu. Powrót to treningów sportowych jest możliwy z reguły w 6-10 miesiącu po operacji - w zależności od specyfiki uprawianej dyscypliny sportowej oraz zaangażowania pacjenta w proces rehabilitacji.

Zabieg rekonstrukcji ACL przeprowadza się w przypadku stwierdzenia ciężkiej niestabilności kolana (III stopnia), która utrudnia aktywnym osobom normalne funkcjonowanie. Celem zabiegu jest poprawa komfortu życia oraz profilaktyka szybkiego rozwoju choroby zwyrodnieniowej kolana. Operacyjna rekonstrukcja ACL jest szczególnie zalecana sportowcom i pracownikom fizycznym. Mniejsze stopnie uszkodzenia ACL oraz całkowite zerwanie więzadła ACL u osób prowadzących siedzący tryb życia z powodzeniem można leczyć zachowawczo poprzez specjalistyczną rehabilitację.

Długość leczenia jest zależna od wielu czynników, do których należą: przygotowanie rehabilitacyjne pacjenta przed zabiegiem, rodzaj zastosowanego przeszczepu (własny, od dawcy czy sztuczny implant), obecność dodatkowych uszkodzeń w kolanie oraz zaangażowanie pacjenta w proces fizjoterapii po zabiegu. W przypadku najczęściej wykonywanych rekonstrukcji ACL z użyciem własnych ścięgien mięśni czy więzadła rzepki czas powrotu do normalnej aktywności wynosi około 3 miesiące. Sport można zacząć uprawiać w okresie od 6 do 12 miesięcy po zabiegu.

Pierwsze kroki po zabiegu można stawiać już w 1-2 dobie po operacji. Podczas pierwszych 3-4 tygodni po zabiegu chód jest możliwy z asekuracją kul łokciowych i z założoną ortezą stawu kolanowego. Swobodne chodzenie z pełnym obciążeniem kończyny bez dodatkowego wsparcia jest możliwe, gdy fizjoterapeuta stwierdzi, że kolano jest na to w pełni przygotowane i wyćwiczone, a ponadto chodzenie nie powoduje nawrotu obrzęku czy bólu stawu.

Rehabilitacja rozpoczyna się już w pierwszej dobie po operacji i powinna być systematycznie kontynuowana pod nadzorem wykwalifikowanego fizjoterapeuty przez okres przynajmniej 3 miesięcy. Odpowiednio wcześnie wdrożone postępowanie pozwoli w optymalnym czasie przywrócić pełny zakres ruchu w kolanie, odzyskać wymaganą siłę mięśni oraz stabilność stawu, a w efekcie umożliwi bezpieczny powrót do normalnej aktywności i sportu.

Zerwane więzadło krzyżowe tylne rekonstruuje się, gdy stwierdzona niestabilność kolana znacznie utrudnia codzienne funkcjonowanie lub uniemożliwia podejmowanie aktywności fizycznej. Czynnikiem, który warto wziąć pod uwagę jest wtórne do zerwania PCL zaburzenie biomechaniki kończyny dolnej przekładające się na istotne zwiększenie przeciążeń i tym samym przyspieszenie zmian zwyrodnieniowych kolana. Największą korzyść z zabiegu rekonstrukcji PCL odnoszą osoby przed 40 rokiem życia, osoby aktywne lub pracujące fizycznie. W przypadku prowadzenia siedzącego trybu życia, podeszłego wieku i mało nasilonych objawów wystarczającą metodą leczenia jest systematycznie prowadzona rehabilitacja.

Na długość procesu rehabilitacji po rekonstrukcji więzadła krzyżowego tylnego ma wpływ wiele czynników, m.in. stan funkcjonalny kolana przed zabiegiem, obecność dodatkowych uszkodzeń stawu, rodzaj wykorzystanego materiału na przeszczep (z własnych ścięgien lub mięśni, przeszczep od dawcy czy sztuczny implant), oraz zaangażowanie pacjenta w proces fizjoterapii po zabiegu. W przypadku rekonstrukcji PCL z użyciem własnych tkanek pacjenta minimalny czas rehabilitacji wynosi około 3 miesiące. Sport można zacząć uprawiać w 8 miesiącu po zabiegu. Czas rehabilitacji może być krótszy w przypadku zastosowania metody Internal Bracing, która polega na naprawie zerwanego PCL bez konieczności pobierania przeszczepu.

Chód jest możliwy już w drugiej dobie po operacji pod warunkiem odciążenia operowanej kończyny za pomocą kul łokciowych. Na kolano zakłada się również specjalną ortezę chroniącą kość piszczelową przed tylnym przesunięciem względem kości udowej, co ma zabezpieczyć przeszczep więzadła PCL przed rozciągnięciem. Swobodne chodzenie z pełnym obciążeniem kończyny i bez ortezy jest możliwe, gdy fizjoterapeuta stwierdzi, że kolano jest na to w pełni przygotowane i wyćwiczone, a ponadto chodzenie nie powoduje nawrotu obrzęku czy bólu stawu. Czas odstawienia kul i ortezy przypada najczęściej w 6-8 tygodniu po operacji.

Osteotomia podkolanowa polega na przywróceniu prawidłowej osi mechanicznej stawu kolanowego dzięki operacyjnej korekcji nasady bliższej kości piszczelowej. Zabieg ten powoduje bardziej równomierny rozkład obciążeń w obrębie chrząstki stawowej, co pozwala zmniejszyć dolegliwości bólowe kolana. Osteotomia kości piszczelowej jest skuteczną metodą leczenia bólu kolana u osób młodych z zaburzeniem osi kończyny i we wczesnym stadium choroby zwyrodnieniowej. Zabieg osteotomii piszczeli w wybranych przypadkach stanowi alternatywę dla wszczepienia endoprotezy stawu kolanowego.

Najczęstszym wskazaniem do zabiegu osteotomii są dolegliwości bólowe stawu kolanowego pochodzenia zwyrodnieniowego z towarzyszącą szpotawością piszczeli. Deformację szpotawą piszczeli można wstępnie rozpoznać, kiedy przy złączonych stawach skokowych kolana są oddalone od siebie o minimum 4 cm. Osteotomia podkolanowa daje możliwość korekcji zdeformowanej osi kończyny, a przez to umożliwia odciążenie bolesnych struktur w przedziale przyśrodkowym kolana.

Wymagany czas rehabilitacji po osteotomii podkolanowej wynosi około 3 miesiące. Czas ten może być także krótszy lub dłuższy w zależności od indywidulanych uwarunkowań anatomicznych kolana, równolegle przeprowadzanych procedur w trakcie operacji (np. rekonstrukcji więzadła krzyżowego) oraz oczekiwanego poziomu aktywności pacjenta po zabiegu.

Artroskopowa synowektomia kolana jest zabiegiem chirurgicznym polegającym na częściowym lub całkowitym usunięciu zmienionej chorobowo i przerośniętej na skutek zapalenia błony maziowej. Celem tego zabiegu jest likwidacja zapalenia w stawie poprzez usunięcie błony maziowej, co prowadzi do ustąpienia obrzęku stawu i dolegliwości bólowych. Całkowity czas rehabilitacji do pełnego wyleczenia pacjenta i powrotu do pełnej aktywności po artroskopowej synowektomii wynosi około 2 - 6 miesięcy.

Błona maziowa jest bardzo delikatną strukturą. W wyniku przebytych urazów kolana lub różnorodnych chorób reumatycznych, tj. reumatoidalne zapalenie stawów, młodzieńcze idiopatyczne zapalenie stawów, dna moczanowa, toczeń rumieniowaty i twardzina układowa czy też w nowotworach i gruźlicy może ona przerastać zwiększając tym samym swoją aktywność wydzielniczą. Doprowadza to do nadprodukcji mazi stawowej o nieprawidłowym składzie chemicznym przez co jej wartość jako substancji ułatwiającej poślizg powierzchni stawowych oraz odżywczej dla chrząstki stawowej jest znacznie obniżona, co doprowadza do uogólnionego zapalenia błony maziowej.

Wskazaniem do wykonania synowektomii radioizotopowej jest wysiękowe zapalenie błony maziowej stawu kolanowego, do którego dochodzi m.in. w przebiegu reumatoidalnego zapalenia stawów, zesztywniającego zapalenia stawów kręgosłupa, łuszczycowego zapalenie stawów, choroby zwyrodnieniowej stawu kolanowego oraz nawracającego, wysiękowego zapalenie stawu kolanowego.

Torbiel Bakera (cysta Bakera lub torbiel podkolanowa), to zmiana polegająca na niefizjologicznym powiększeniu przestrzeni łącznotkankowej, która wypełniona jest płynem stawowym. Swoim wyglądem przypomina guzek, dający się wyczuć palpacyjnie przez skórę podczas badania kolana. Lokalizuje się w dole podkolanowym na tylnej stronie uda pomiędzy ścięgnami głowy przyśrodkowej mięśnia brzuchatego łydki i mięśnia półbłoniastego.

Objawy związane z wystepowaniem samej cysty Bakera są bardzo rzadkie, ale jeśli występują, mogą być związane z jej wielkością i zaawansowaniem oraz współistniejącym procesem chorobowym i stanem zapalnym stawu kolanowego. Najważniejszymi symptomami mogącymi świadczyć o występowaniu torbieli podkolanowej są:

• wyraźnie wyczuwalna pod skórą guzowatość, znajdująca się z tyłu kolana
• ból kolana nasilający się przy dłuższym chodzeniu i w trakcie aktywności fizycznej,
• zaczerwienienie oraz ocieplenie w okolicach występowania torbieli pod kolanem,
• obrzęk i uczucie „pełności” w kolanie,
• ograniczenie zgięcia oraz wyprost stawu kolanowego,
• w zależności od wielkości torbieli, mogą wystąpić drętwienia okolicy łydki (także przy pęknięciu cysty), ból oraz obrzęk podudzia,
• ograniczenie funkcji kończyny.

Zabieg artroskopowy polega na usunięciu torbieli, zamknięciu jej połączenia ze stawem oraz szczelnym zszyciu uszkodzonej torebki stawowej. W przypadku współistniejących chorób wewnątrzstawowych (lub przyczyn wtórnego wystąpienia torbieli) również wykonuje się czynności naprawcze. Artroskopia pozwala w sposób najmniej inwazyjny usunąć wszystkie znane i opisywane podłoża powstania torbieli podkolanowej, co zdecydowanie poprawia efekty leczenia i zmniejsza liczbę jej nawrotów. Wykonuje się ją w przypadku kiedy leczenie zachowawcze nie przynosi zadowalających rezultatów.