Chondromalacja rzepki jest jednym z głównych schorzeń dotyczących rzepki. Początkowo jest stanem zapalnym, który doprowadza do powolnego rozmiękania struktury chrząstki, a następnie do jej ścierania i ścieńczenia. Jest postępującym procesem chorobowym, który finalnie prowadzi do destrukcji rzepki. Zmiany dotykające rzepkę powodują rozwłóknienie jej struktury, powstawanie szczelin, a w konsekwencji zmiany zwyrodnieniowe w obrębie stawu rzepkowo-udowego oraz wyraźne ograniczenie ruchu rzepki, który przekłada się na ograniczenie ruchu całego kolana.

Przyczyny prowokujące rozwój chondromalacji rzepki dzielimy na:

• pourazowe – każdy uraz i powtarzające się przeciążenia prowadzą do osłabienia chrząstki,
• dysplastyczne – wadliwe ukształtowanie powierzchni stawowych, przede wszystkim stawu rzepkowo-udowego lub zbyt bliskie ustawienie rzepki względem kości udowej prowadzą do drażnienia chrząstki – konflikt w stawie rzepkowo-udowym; oprócz tego wszelkie zaburzenia osi kolana (koślawość, szpotawość) bądź stopy (płaskostopie) mogą być czynnikami determinującymi do rozwoju chondromalacji,
• idiopatyczne (niewiadomego pochodzenia) – w których nie można określić przyczyny powstawania zmian degeneracyjnych,
• inne – konsekwencja chorób (np. jałowa martwica kości) bądź powikłanie stosowania sterydowych leków przeciwzapalnych.

Do głównych objawów towarzyszących chondromalacji chrząstki zaliczamy:

• ból kolana, lokalizujący się w przednim przedziale kolana, który nasila się podczas chodzenia, wchodzenia bądź schodzenia po schodach, przysiadach, a w niektórych przypadkach jest bardzo uciążliwy także w spoczynku,
• bolesność palpacyjną okolicy rzepki,
• uczucie sztywności w kolanie,
• obrzęk pojawiający się po przeciążeniu stawu,
• uczucie „trzeszczenia” i „chrupania” w stawie, wywołane tarciem o siebie nierównych powierzchni stawowych,
• uczucie niestabilności stawu.

Leczenie chondromalacji polega głównie na ograniczeniu czynników przyspieszających zużycie chrząstki stawowej. Leczenie obejmuje normalizację masy ciała, unikanie nadmiernego przeciążania stawu, ćwiczenia wzmacniające mięśnie stabilizujące staw kolanowy, zabiegi z zakresu fizykoterapii oraz terapie biologiczne. Przy zaawansowanych zmianach konieczne jest leczenie operacyjne najczęściej przeprowadzane z wykorzystaniem artroskopu. W trakcie artroskopii lekarz ocenia wnętrze stawu i w zależności od zastanego stopnia i rozległości uszkodzeń chrząstki podejmuje czynności naprawcze. Przy niedużym uszkodzeniu chrząstki najczęściej oczyszcza się i wyrównuje powierzchnię stawową chrząstki przy pomocy shavera. W trakcie artroskopii wykonywane są zabiegi: mikrozłamania oraz techniki rekonstrukcyjne chrząstki rzepki z użyciem membrany Hyalofast lub membrany kolagenowe.