Gonartroza to inaczej choroba zwyrodnieniowa kolana. Proces zwyrodnieniowy rozpoczyna się w chrząstce stawu, prowadząc do jej stopniowego zniszczenia, wtórnego stanu zapalnego i destrukcji pozostałych struktur kolana. Objawami zwyrodnienia jest ból i obrzęk kolana nasilający się podczas chodzenia lub innych aktywności przeciążających staw. Dochodzi również do stopniowego ograniczenia ruchomości w stawie i jego deformacji. W zaawansowanych postaciach gonartrozy chód jest znacznie utrudniony, a dolegliwości bólowe kolana mogą być obecne także w spoczynku.

Choroba zwyrodnieniowa kolana (gonartroza) jest spowodowana przez wiele czynników związanych z:

• obniżoną jakością chrząstki stawu (czynniki genetyczne i metaboliczne),
• zwiększonym przeciążeniem stawu (nadwaga, praca stojąca, wyczynowe uprawianie sportu),
• przewlekłym zapaleniem stawu (choroby reumatoidalne),
• zaburzeniem osi stawu (kolana koślawe, kolana szpotawe),
• zaburzeniem biomechaniki stawu (niestabilność kolana, stan po wycięciu łąkotki),
• ostrymi urazami chrząstki stawowej (stan po złamaniach stawowych, skręceniach kolana).

Zmiany zwyrodnieniowe mogą następować szybciej, gdy osoba z niestabilnością kolana zamierza uprawiać sport, który wymaga pełnej sprawności stawu kolanowego (narty, sporty kontaktowe). Zabieg rekonstrukcji więzadła ACL jest wskazany o osób:

• które odbyły proces leczenia zachowawczego, ale nie są zadowolone z efektów,
• zawodowo uprawiających sport,
• z niewydolnością więzadła ACL stwierdzoną w obu stawach kolanowych.

Leczenie choroby zwyrodnieniowej kolana polega głównie na ograniczeniu czynników przyspieszających zużycie chrząstki stawowej. Leczenie obejmuje: normalizację masy ciała, unikanie nadmiernego przeciążania stawu, ćwiczenia wzmacniające mięśnie stabilizujące staw kolanowy, zabiegi z zakresu fizykoterapii oraz terapie biologiczne (osocze z stężonymi płytkami, Orthokine). Czasami konieczna jest operacyjna korekcja osi stawu (by zapobiec dalszej progresji zniekształcenia) lub artroskopowe oczyszczanie stawu z patologicznych zmian wytwórczych. Zaawansowane stopnie zwyrodnienia mogą wymagać przeprowadzenia endoprotezoplastyki kolana czyli wymiany zniszczonego stawu na sztuczny implant.

Chondromalacja rzepki jest jednym z głównych schorzeń dotyczących rzepki. Początkowo jest stanem zapalnym, który doprowadza do powolnego rozmiękania struktury chrząstki, a następnie do jej ścierania i ścieńczenia. Jest postępującym procesem chorobowym, który finalnie prowadzi do destrukcji rzepki. Zmiany dotykające rzepkę powodują rozwłóknienie jej struktury, powstawanie szczelin, a w konsekwencji zmiany zwyrodnieniowe w obrębie stawu rzepkowo-udowego oraz wyraźne ograniczenie ruchu rzepki, który przekłada się na ograniczenie ruchu całego kolana.

Przyczyny prowokujące rozwój chondromalacji rzepki dzielimy na:

• pourazowe – każdy uraz i powtarzające się przeciążenia prowadzą do osłabienia chrząstki,
• dysplastyczne – wadliwe ukształtowanie powierzchni stawowych, przede wszystkim stawu rzepkowo-udowego lub zbyt bliskie ustawienie rzepki względem kości udowej prowadzą do drażnienia chrząstki – konflikt w stawie rzepkowo-udowym; oprócz tego wszelkie zaburzenia osi kolana (koślawość, szpotawość) bądź stopy (płaskostopie) mogą być czynnikami determinującymi do rozwoju chondromalacji,
• idiopatyczne (niewiadomego pochodzenia) – w których nie można określić przyczyny powstawania zmian degeneracyjnych,
• inne – konsekwencja chorób (np. jałowa martwica kości) bądź powikłanie stosowania sterydowych leków przeciwzapalnych.

Do głównych objawów towarzyszących chondromalacji chrząstki zaliczamy:

• ból kolana, lokalizujący się w przednim przedziale kolana, który nasila się podczas chodzenia, wchodzenia bądź schodzenia po schodach, przysiadach, a w niektórych przypadkach jest bardzo uciążliwy także w spoczynku,
• bolesność palpacyjną okolicy rzepki,
• uczucie sztywności w kolanie,
• obrzęk pojawiający się po przeciążeniu stawu,
• uczucie „trzeszczenia” i „chrupania” w stawie, wywołane tarciem o siebie nierównych powierzchni stawowych,
• uczucie niestabilności stawu.

Leczenie chondromalacji polega głównie na ograniczeniu czynników przyspieszających zużycie chrząstki stawowej. Leczenie obejmuje normalizację masy ciała, unikanie nadmiernego przeciążania stawu, ćwiczenia wzmacniające mięśnie stabilizujące staw kolanowy, zabiegi z zakresu fizykoterapii oraz terapie biologiczne. Przy zaawansowanych zmianach konieczne jest leczenie operacyjne najczęściej przeprowadzane z wykorzystaniem artroskopu. W trakcie artroskopii lekarz ocenia wnętrze stawu i w zależności od zastanego stopnia i rozległości uszkodzeń chrząstki podejmuje czynności naprawcze. Przy niedużym uszkodzeniu chrząstki najczęściej oczyszcza się i wyrównuje powierzchnię stawową chrząstki przy pomocy shavera. W trakcie artroskopii wykonywane są zabiegi: mikrozłamania oraz techniki rekonstrukcyjne chrząstki rzepki z użyciem membrany Hyalofast lub membrany kolagenowe.

Do objawów, które wstępnie mogą świadczyć o naderwaniu więzadła pobocznego piszczelowego należą ból oraz krwiak na przyśrodkowej powierzchni kolana. Całkowitemu zerwaniu więzadła MCL może towarzyszyć słyszalny trzask, ostry ból, znaczny obrzęk oraz uczucie niestabilności stawu kolanowego. Diagnostykę uszkodzeń więzadeł kolana powinien przeprowadzić lekarz ortopeda, który w trakcie badania może wykryć także inne urazy, np. pęknięcie łąkotki przyśrodkowej.

Rehabilitacja polega głównie na manualnym opracowywaniu miejsca, w którym doszło do uszkodzenia włókien więzadła MCL. Dzięki temu powstająca blizna będzie elastyczna i bezbolesna. Rehabilitacja ma na celu także wzmocnienie mięśni które czynnie stabilizują staw kolanowy, by ograniczyć ryzyko powtórnego urazu więzadła.

Gdy efektem urazu więzadła MCL jest niestabilność stawu kolanowego utrudniająca codzienną aktywność, dąży się do operacyjnej naprawy bądź rekonstrukcji więzadła pobocznego piszczelowego. Zabieg przeprowadza się również, gdy zerwaniu ulega jednocześnie więzadło krzyżowe przednie ACL lub więzadło krzyżowe tylne PCL. Po operacji konieczny jest udział pacjenta w procesie rehabilitacji, by umożliwić bezpieczny powrót do pożądanego poziomu aktywności czy uprawiania sportu.

Zespół trzaskającego biodra jest dolegliwością głównie ludzi młodych i aktywnych. W wyniku przeciążenia w wyniku, np. zbyt forsownych treningów napinają się mięśnie (najczęściej biodrowo- lędźwiowy i naprężacz powięzi szerokiej wraz z pasmem biodrowo- piszczelowym), które obcierają się o części kostne kości udowej powodując charakterystyczne trzaski i przeskakiwania podczas ruchu. To schorzenie nie jest niebezpieczne ale wymaga leczenie i konsultacji z lekarzem ortopedą oraz z fizjoterapeutą.

Są dwie drogi leczenia- zachowawcza i operacyjna. Gdy dolegliwości bólowe są niewielkie i schorzenie nie przeszkadza pacjentowi w życiu codziennym, zaleca się rehabilitację. Odpowiednio dobrane ćwiczenia, terapię manualną i fizykoterapię, które mają na celu przywrócić prawidłową biomechanikę w stawie biodrowym.

Natomiast gdy dolegliwości są duże i zmiany są związane bezpośrednio ze stawem, wykonuje się artroskopię, czyli wziernikowanie stawu. Wówczas lekarz uwalnia napięty mięsień aby nie tworzył konfliktu z kością udową. Powrót do normalnego funkcjonowania trwa około 6 tygodni. Jest to zabieg dość bezpieczny, pod warunkiem, że oddamy się w ręce wykwalifikowanych specjalistów.

Koksartroza (coxae – biodro, arthrosis – zwyrodnienie) to inaczej choroba zwyrodnieniowa stawów biodrowych. Istotą zwyrodnienia jest stopniowe niszczenie chrząstki stawowej biodra aż do odsłonięcia warstwy podchrzęstnej kości. Uszkodzenia wywołują wtórny stan zapalny stawu, który obejmuje także torebkę i więzadła, prowadząc do ich zwłóknienia. Efektem jest bolesne ograniczenie zakresu ruchu oraz ból podczas obciążania biodra masą ciała.

Zwyrodnieniu stawu biodrowego towarzyszy ból w pachwinie podczas chodzenia, ograniczenie ruchomości stawu biodrowego oraz możliwe uczucie przeskakiwania w trakcie wykonywania ruchów kończyną dolną. Zaawansowane postaci zwyrodnienia cechuje silny ból, zesztywnienie stawu biodrowego oraz skrócenie długości kończyny dolnej powodujące utykanie a nawet trudności w zmianie pozycji.

Leczenie choroby zwyrodnieniowej stawów jest głównie objawowe – jego celem jest złagodzenie dolegliwości bólowych oraz zapobieganie pogłębienia się deformacji stawu. Leczenie nakierowane jest na ograniczenie czynnika przyspieszającego proces zwyrodnieniowy. Postępowanie zachowawcze obejmuje: odciążenie stawu, modyfikację aktywności fizycznej, rehabilitację, terapie biologiczne (osocze z stężonymi płytkami,) oraz stosowanie leków przeciwbólowych i przeciwzapalnych. U wybranych pacjentów wskazane jest wykonanie artroskopii biodra, co pozwala usunąć zmiany, które mogłyby doprowadzić do szybkiej destrukcji stawu. Zaawansowane stadium koksartrozy wymaga wykonania endoprotezoplastyki czyli wszczepienia sztucznej endoprotezy biodra.

Platfus to inaczej płaskostopie, które polega na nadmiernym obniżeniu się łuku podłużnego i/lub poprzecznego stopy. Widocznym objawem płaskostopia podłużnego jest wypłaszczenie sklepienia od przyśrodkowej strony stopy oraz nadmierne pochylenie pięty do środka (koślawość tyłostopia). Płaskostopiu poprzecznemu towarzyszy tworzenie się bolesnych modzeli i odgniotów na podeszwie z przodu stopy, poszerzenie przodostopia oraz zniekształcenia palców: haluksy, palce młotkowate lub szponiaste.

W przebiegu płaskostopia stopa traci zdolność do amortyzacji wstrząsów oraz do efektywnego odbicia z palucha. Prowadzi to do przeciążeń mięśni i stawów stopy oraz zaburzeń biomechaniki wyżej położonych części ciała (kolana, biodra, kręgosłupa). Płaskostopiu może towarzyszyć zniekształcenie stopy i palców powodujące trudności w doborze obuwia. Głównym problemem objawowego płaskostopia jest jednak ból uszkodzonych tkanek utrudniający chód i pogarszający jakość życia.

Fizjologiczne płaskostopie u dzieci oraz łagodne korektywne postaci płaskostopia u dorosłych nie powodują dolegliwości bólowych. Ból wynikający z płaskostopia może pojawić się, gdy osoba z płaskostopiem wyczynowo uprawia sport (np., bieganie), cierpi na nadwagę lub spędza cały dzień w pozycji stojącej. W takich przypadkach może dojść dochodzi do przeciążeń mięśni i stawów, sumowania się mikrourazów i wyzwolenia dolegliwości bólowych. Ból stopy w zaawansowanym i utrwalonym płaskostopiu wynika najczęściej ze zmian zwyrodnieniowych stawów oraz patologicznych naprężeń tkanek miękkich (więzadeł, rozcięgna podeszwowego i ścięgien mięśni).

Nerwiak Mortona należy do tzw. neuropatii uciskowych czyli schorzeń objawiających się zaburzeniami czucia w obszarze zaopatrywanym przez uciśnięty nerw. Nerwiak Mortona tworzy patologiczne zgrubienie nerwu podeszwowego wspólnego unerwiającego palce stopy. Zgrubienie to powstaje wskutek mechanicznego podrażnienia przez źle ustawione kości śródstopia, więzadło poprzeczne głów kości śródstopia lub rzadziej przez obecność torbielowatego guzka (ganglionu).

Do typowych objawów nerwiaka Mortona należy uczucie drętwienia i pieczenia w drugiej lub trzeciej przestrzeni międzyśródstopnej. Ból może promieniować do palców stopy i nasila się podczas chodzenia w obuwiu z wąskimi czubkami lub na wysokim obcasie. Wstępne rozpoznanie ułatwia test Muldera, który polega na poprzecznej kompresji stopy na poziomie głów kości śródstopia. Nagłe zmniejszenie przestrzeni, w której przebiega nerwiak Mortona, prowokuje dolegliwości bólowe oraz może wywołać charakterystyczny słyszalny trzask. W razie podejrzenia nerwiaka Mortona należy udać się do lekarza ortopedy, który poza badaniem klinicznym zleci wykonanie badań obrazowych (usg lub rezonans magnetyczny).

Leczenie zachowawcze uwzględnia noszenie butów z szerokimi czubkami oraz użytkowanie wkładek ortopedycznych odciążających łuk poprzeczny stopy. W przypadku nasilonych dolegliwości wykonuje się blokadę nerwu. Największą szansę na trwałe wyleczenie daje chirurgiczne odbarczenie nerwu lub całkowite wycięcie nerwiaka.

Czas leczenia skręcenia stawu skokowego zależy od stopnia ciężkości urazu. W przypadku lekkich naciągnięć pojedynczego więzadła powrót do aktywności jest zwykle możliwy po2-3 tygodniach. Gdy dochodzi do uszkodzenia lub całkowitego zerwania jednego lub dwóch więzadeł, czas usprawniania może wydłużyć się do około 3 miesięcy. Niektóre ciężkie urazy skrętne stawu skokowego powodujące niestabilność stawu skokowego wymagają leczenia operacyjnego, po którym stosuje się specjalne protokoły rehabilitacyjne.

Chodzenie jest możliwe z założoną ortezą i z odciążeniem kontuzjowanej kończyny za pomocą kul łokciowych. Częściowe obciążanie skręconej kostki jest dozwolone, gdy nie nasila to dolegliwości bólowych ani nie wywołuje obrzęku kostki. Całkowite odstawienie kul jest kwestią indywidulaną -w większości przypadkówjest to możliwe około 2 tygodnia po urazie. Ortezę stosuje się natomiast do 5-6 tygodnia.

Każde skręcenie stawu skokowego powinno zostać zdiagnozowane przez ortopedę pod kątem towarzyszących uszkodzeń i powikłań. Należy ściśle trzymać się zaleceń lekarza i fizjoterapeuty co do obciążania i wykonywania ruchów kontuzjowaną kostką. Zmniejszenie dolegliwości bólowych oraz ograniczenie opuchlizny w pierwszych dniach po urazie można uzyskać poprzez: stosowanie chłodnych okładów, bandażowanie okolicy stawu skokowego oraz układanie kończyny nieco wyżej niż poziom biodra.

Obecnie uważa się, że widoczne na zdjęciach rentgenowskich ostrogi piętowe nie stanowią pierwotnej przyczyny bólu pięty. Dolegliwości bólowe pięty są najczęściej wywołane przez zapalenie rozcięgna podeszwowego w miejscu jego przyczepu do kości piętowej. Leczenie powinno skupiać się na uzyskaniu przebudowy struktury rozcięgna, a nie na rozbijaniu lub usuwaniu kostnej ostrogi kości piętowej. W większości przypadków wystarczające jest leczenie zachowawcze, które obejmuje regularne ćwiczenia rozciągające rozcięgno podeszwowe i mięsień trójgłowy łydki, noszenie wkładek ortopedycznych oraz terapię falą uderzeniową. Nowoczesną formą terapii są zabiegi z zakresu medycyny regeneracyjnej. Jeżeli chcesz przeczytać więcej o tym w jaki sposób leczymy to w naszym szpitalu kliknij tutaj. Leczenie operacyjne jest ostatecznością i polega na częściowym przecięciu rozcięgna (fasciotomii).

Typowym objawem zapalenia rozcięgna podeszwowego jest ból dolno-przyśrodkowej okolicy pięty, który jest najsilniejszy w godzinach porannych, zwłaszcza podczas stawiania pierwszych kroków po wstaniu z łóżka. Stopy wydają się być sztywne i bolesne, dopiero po „rozchodzeniu” lub rozmasowaniu stóp dolegliwości pięty nieco maleją. Obserwuje się również tkliwość palpacyjną w dole pięty oraz często zwiększone napięcie mięśni łydki.

Profilaktyka zapalenia rozcięgna podeszwowego polega na ograniczeniu czynników prowadzących do przykurczu i przeciążenia rozcięgna. Postępowanie obejmuje regularne rozciąganie rozcięgna i mięśnia trójgłowego łydki, automasaż podeszwowej części stopy, redukcję masy ciała, noszenie wkładek korygujących ewentualną koślawość stóp oraz dobór wygodnego obuwia. Powyższe zabiegi pozwalają na zmniejszenie ryzyka nawrotu schorzenia.

Długość leczenia zależy od umiejscowienia oraz stopnia uszkodzenia nerwu strzałkowego. Ocenie stopnia uszkodzenia nerwu służą testy elektrodiagnostyczne - elektroneurografia (ENG). Nerw regeneruje się 1-1,5 mm dziennie. Precyzyjne określenie czasu powrotu zgięcia grzbietowego stopy jest sprawą bardzo indywidualną. Czasami funkcja stopy powraca tylko częściowo i konieczne jest dalsze użytkowanie ortezy na opadającą stopę. W niektórych przypadkach stopa już nigdy nie odzyskuje czynnego ruchu zgięcia grzbietowego.

Wykonanie zabiegu operacyjnego można rozważyć, jeśli stwierdzono stopień uszkodzenia nerwu uniemożliwiający powrót aktywności mięśni zginających grzbietowo stopę. Duże znaczenie ma czas, który upłynął od utraty możliwości wykonania czynnego ruchu – ważne, aby staw skokowy zachował wymagany bierny zakres zgięcia grzbietowego do czasu operacji.

Pasmo biodrowo-piszczelowe, czyli ITB jest boczną częścią powięzi szerokiej, która ściśle obejmuje mięśnie uda. Jest mocną, nieelastyczną strukturą łącznotkankową o szerokości do ok. 6 cm, która rozpoczyna się w okolicy miednicy, na grzebieniu kości biodrowej, złączonymi trzema pasmami ścięgnistymi pochodzącymi od mięśni naprężacza powięzi szerokiej oraz mięśnia pośladkowego wielkiego oraz pośladkowego średniego, które zapewniają odpowiednie napięcie pasma. Dalej biegnie wzdłuż bocznej powierzchni uda, przyczepiając się po drodze do kresy chropawej trzonu kości udowej, kolejno do nadkłykcia bocznego kości udowej, troczków bocznych rzepki i kończy się na przednio - bocznej stronie kłykcia kości piszczelowej (tzw. guzek Gerdiego).

Zadaniem pasma biodrowo-piszczelowego jest hamowanie ruchu przywodzenia w stawie biodrowym oraz usztywnienie stawu kolanowego w położeniu wyprostnym. Łącząc się z więzadłem pobocznym i mięśniem dwugłowym uda, zapewnia kolanu stabilizację od zewnątrz.

Postępowanie fizjoterapeutyczne w przypadku kolana biegacza zazwyczaj jest zachowawcze i polega na prowadzeniu celowanej rehabilitacji. W pierwszym etapie leczenia szczególnie ważne jest czasowe zaprzestanie treningów lub ograniczenie ich do aktywności, które nie powodują dolegliwości czy też wprowadzenie treningu zastępczego. Następnie należy wprowadzić działania mające na celu opanowanie stanu zapalnego, dolegliwości bólowych oraz obrzęku w myśl zasady RICE. Dodatkowo można zastosować niesteroidowe leki przeciwzapalne (np. ibuprofen). W kolejnym etapie postępowanie rehabilitacyjne powinno być ukierunkowane na rozluźnienie pasma biodrowo-piszczelowego oraz wzmocnienie mięśnia pośladkowego średniego. Jest to także czas na zidentyfikowanie czynników biomechanicznych oraz błędów treningowych, które wywołały dolegliwości, co stanowi kluczowy element wpływający na zminimalizowanie ryzyka powstania ponownego urazu.

Do głównych i charakterystycznych objawów kolana biegacza zaliczamy:

• Piekący, ostry ból w bocznym przedziale stawu kolanowego, w okolicy nadkłykcia bocznego kości udowej lub na całym obszarze ITB,
• ból o charakterze rozlanym, trudny do punktowej lokalizacji,
• dolegliwości nasilają się podczas aktywności fizycznej, wchodzenia po schodach oraz wstawania z pozycji siedzącej, natomiast maleją podczas wyprostu kolana,
• dolegliwości występują przy każdym treningu, po prawie takim samym dystansie i nie ustają, gdy wysiłek jest kontynuowany,
• obrzęk i zaczerwienienie w miejscu urazu
• ograniczenie funkcji kończyny.

Pubalgia sportowa objawia się bólem w pachwinie lub w okolicy spojenia łonowego, którego przyczyną jest naderwanie ścięgien mięśni brzucha i/lub ścięgien mięśni przywodzicieli uda. Mięśnie te przyczepiają się do kości łonowej. Pubalgia sportowa występuje u sportowców uprawiających dyscypliny, które cechują nagłe zmiany kierunku biegu oraz pozycje w szerokim rozkroku połączone z ruchami skrętnymi tułowia (piłkarze, hokeiści, rugbyści, tenisiści). Na miednicę w okolicy spojenia łonowego działają wtedy ogromne siły związane z napięciem mięśni brzucha i mięśni przywodzicielami uda, co prowadzi do wystąpienia kontuzji. Pubalgia sportowa obejmuje również uszkodzenia powięzi poprzecznej brzucha, które czasami mogą doprowadzić do wystąpienia przepukliny pachwinowej.

Leczenie naderwania przyczepu mięśnia protego do kości łonowej polega na odpowiednio ukierunkowanej rehabilitacji. W pierwszym etapie dąży się do wygojenia uszkodzonego ścięgna mięśnia. Następnym celem jest wyrównanie nieprawidłowych napięć w obrębie kompleksu kręgosłup-miednica-kończyna dolna oraz nauka aktywacji mięśni odpowiedzialnych za czynną stabilizację tułowia. Ostatni etap uwzględnia ćwiczenia wzmacniające oraz trening siłowo-wytrzymałościowy we wzorcach typowych dla danej dyscypliny sportowej. Powrót do uprawiania sportu jest możliwy w większości przypadków w 6-8 tygodniu od momentu rozpoczęcia fizjoterapii.

Przepuklina pachwinowa może występować tylko w niektórych przypadkach uszkodzenia powłok brzusznych typowych dla pubalgii sportowej. Rozległe rozerwanie powięzi poprzecznej brzucha może wiązać się z faktycznym uwypukleniem narządów podbrzusza przez uszkodzone miejsce. W większości przypadków pubalgia obejmuje jednak urazy przyczepów mięśni brzucha i mięśni przywodzących udo do kości łonowej, czemu nie towarzyszy powstawanie przepukliny.

Osteoporoza jest chorobą metaboliczną kości, która polega na stopniowym ubytku masy kostnej. Istotą choroby jest nadmierna przewaga procesów resorpcji kości nad procesami tworzenia nowej tkanki kostnej. Osteoporoza prowadzi do obniżenia mechanicznej wytrzymałości kości, w związku z czym istotnie zwiększa ryzyko wystąpienia złamań. Złamania osteoporotyczne następują wskutek urazu o niewielkiej sile, np. w wyniku podparcia się ręką lub upadku z pozycji stojącej. Osteoporoza może być wynikiem nieodpowiedniej diety, siedzącego trybu życia, zaburzeń hormonalnych, chorób współistniejących oraz przewlekłego stosowania niektórych leków.

Wczesne stadia osteoporozy często nie dają żadnych objawów. Dopiero gdy dojdzie do pęknięcia lub złamania kości, pojawiają się dolegliwości bólowe kręgosłupa oraz kości długich. Siła grawitacji i obciążenie masą ciała prowadzą do deformacji trzonów kręgów, co objawia się zmianami w sylwetce - zmniejszeniem wysokości ciała oraz zaokrągleniem pleców w odcinku piersiowym kręgosłupa.

Badanie densytometryczne pozwala ocenić gęstość mineralną kości. Badanie wykonywane jest za pomocą aparatu, który emituje niewielkie ilości promieniowania rentgenowskiego. Pacjent w trakcie diagnostyki leży na specjalnym stole, a urządzenie prześwietla tkankę kostną danej okolicy ciała – najczęściej jest to bliższa nasada kości udowej lub odcinek lędźwiowy kręgosłupa. Densytometria jest całkowicie bezbolesnym badaniem i nie wymaga specjalnego przygotowania. Wyniki przedstawiane są w postaci wskaźników, które stanowią porównanie gęstości mineralnej kości osoby badanej z gęstością kości zdrowej populacji (T-score) oraz osób w tej samej grupie wiekowej (Z-score).

Dieta u chorych na osteoporozę powinna być dobrze zbilansowana, dostosowana do wieku, płci oraz stopnia niedoboru określonych składników wykazanych w badaniach laboratoryjnych. Szczególną uwagę należy zwrócić na pokrycie zapotrzebowania na białko, wapń oraz witaminę D, które budują tkankę kostną lub wpływają na jej metabolizm.

Dobór metod leczenia osteoporozy zależy od ewentualnej przyczyny jej wystąpienia. Postępowanie w większości przypadków jest kompleksowe i uwzględnia:

• przyjmowanie leków hamujących utratę masy kostnej,
• rehabilitację pod postacią bezpiecznych ćwiczeń poprawiających postawę i zmniejszających ryzyko upadku,
• leczenie dietetyczne,
• suplementację wapnia i witaminy D,
• ograniczenie czynników ryzyka (rzucenie palenia, rezygnację z alkoholu).

U kobiet po menopauzie lub z niedoborem estrogenów stosuje się hormonalną terapię zastępczą. Plan leczenia ustalany jest przez lekarza prowadzącego po dokładnej diagnostyce uwzględniającej ocenę zaawansowania osteoporozy oraz indywidualnych uwarunkowań zdrowia pacjenta.

Kręgozmyk zwyrodnieniowy polega na ześlizgnięciu się kręgu wraz z wyżej położonym odcinkiem kręgosłupa względem kręgu położonego niżej. Najczęściej dochodzi do powstania kręgozmyku przedniego w odcinku lędźwiowo-krzyżowym kręgosłupa – ostatni kręg lędźwiowy zsuwa się do przodu względem pierwszego kręgu krzyżowego. Przyczynami kręgozmyku zwyrodnieniowego są zmiany degeneracyjne krążka międzykręgowego oraz stawów międzykręgowych. Objawy kręgozmyku nasilają się wraz ze stopniem ześlizgu – od lekkiego dyskomfortu okolicy lędźwiowej i ograniczenia ruchomości do wystąpienia objawów neurologicznych wynikających z ucisku struktur nerwowych (zaburzeń czucia, osłabienia siły mięśni kończyn dolnych).

Postępowanie uzależnione jest od stopnia zaawansowania kręgozmyku. Nieznaczne przesunięcia (I i II stopień) leczone są rehabilitacyjnie. Wspomagająco stosuje się leki przeciwbólowe oraz przeciwzapalne. W przypadku braku powodzenia rehabilitacji, dalszego progresu kręgozmyku, pojawienia się niedowładów lub nietrzymania moczu, a także kręgozmyków III i IV stopnia, lekarz kwalifikuje do leczenia operacyjnego. Celem zabiegu jest odbarczenie uciśniętych struktur nerwowych oraz stabilizacja zsuniętego kręgu implantami w skorygowanym ustawieniu.